I SA/Po 1235/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2007r. postanawia: oddalić wniosek. /-/Sz. Widłak Pismem z dnia [...] J Z wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2007r. Skarżący zarządzeniem z dnia [...] wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]. W odpowiedzi na pełnomocnik skarżącego - R Z - złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że załączona kserokopia skargi stanowi uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...]m2. Oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący z tytułu renty otrzymuje około [...], prowadzi również działalność gospodarczą. Do wniosku załączył skargę, z której wynika m.in., że znajduje się w złym stanie zdrowia, doznał silnego udaru mózgu wraz z afazją ruchową, poddany został kolejnej rehabilitacji. Załączył również zestawienie za miesiące [...], z którego wynika, że przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...] oraz za [...], z którego wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Dodatkowo wskazał, że nie obsługuje rachunku firmowego, lokat bankowych i nie posiada dewiz. Pomiędzy skarżącym, a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa i wobec tego wnioskodawca nie posiada wiedzy co do stanu jej kont. Skarżący posiada zarejestrowane pojazdy: samochód osobowy V, rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...], P, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...], motocykl S, rok produkcji[...], wartość rynkowa około [...]. Wszystkie pojazdy zostały zakupione na raty. Skarżący wskazał, że dodatkowy dochód uzyskuje z tytułu renty. Z opieki społecznej nie korzysta. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą łącznie [...], przy czym najem, czynsz, woda, energia elektryczna, abonament RTV, kablówka ok. [...], telefon komórkowy ok. [...], koszty obsługi pojazdów w tym paliwo [...], koszty ubezpieczenia ZUS + koszty leczenia ok. [...], spłata rat [...]. Wskazał, że ułamkowa część dokonywanych wpłat na spłaty zaległości podatkowych to kwota około [...] po przeliczeniu na miesiące. Zaplanowana kwota jednorazowej wpłaty na poczet zaległości podatkowych przewidziana jest w wysokości [...], gdzie wpłata zostanie dokonana na konto Urzędu Skarbowego najpóźniej do dnia [...]. Nieruchomość została wyceniona na kwotę szacunkową ok. [...] i stanowi gwarancję majątkową po złożonych deklaracjach o dobrowolnej spłacie zobowiązania. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...], kserokopię zestawienia rocznego za miesiące [...] oraz kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...]. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił powyższy wniosek. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżących sprzeciwu do tut. Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmian.). W sprzeciwie skarżący podniósł, iż nie zgadza się z ocena dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł, iż jego sytuacja życiowa i zdrowotna uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę treść wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedstawionych przez skarżącego oświadczeń oraz sprzeciwu, jak też wysokości należnego wpisu ([...]), Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym zauważyć, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia, a każdy ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny zanim zwróci się o pomoc państwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 roku, II CZ 104/84). Przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania ze strony budżetu państwa i stanowi wyjątek od tego obowiązku. Tym samym przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których obiektywnie niemożliwe jest uzyskanie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym. Jednocześnie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, o czym świadczy użycie w art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Z oświadczeń skarżącego nie wynika, iż konieczność poniesienia wydatku w kwocie [...] na opłatę od wpisu przekracza jego możliwości finansowe. Skarżący posiada majątek nieruchomy (mieszkanie - szacunkowa wartość nieruchomości około [...]) oraz ruchomy ([...]), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Ponadto jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w latach: [...] (w wysokości [...]), w [...] (w wysokości [...]) oraz za miesiące [...] (w wysokości [...]). Nie ulega wątpliwości, iż dysponuje co najmniej środkami finansowymi na bieżącą działalność. Jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy - powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje także, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki wynoszą około [...], przy czym nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty zakupu wyżywienia, środków czystości i ubrań. Jednocześnie skarżący wskazał, że spłaca raty kredytów w wysokości [...], które zaciągnął na kupno dwóch samochodów osobowych i motocykla. Zauważyć należy, że kredyty te zostały zaciągnięte na zaspokojenie prywatnych potrzeb skarżącego i wobec tego trudno jest z tego tytułu zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości [...], może ubiegać się o taką pomoc. Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał czy jego żona uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez małżonkę, nie podał stanu kont bankowych należących do żony, nie udzielił informacji czy korzysta ona z pomocy opieki społecznej lub czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody i czy posiada majątek. Skarżący wskazał, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej od dnia [...] (kserokopia aktu notarialnego [karta nr [...] akt sądowych]). Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że J Z nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ Sz. Widłak