I SA/Po 141/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia 29 grudnia 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję SKO w [...]. Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, w kasie Sądu albo na rachunek bankowy Sądu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 02 marca 2018 r. (k. 25 akt sąd.). Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na nie uzupełnienie braku fiskalnego skargi poprzez uiszczenie wymaganego wpisu. Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Strona zakwestionowała we wniosku prawidłowość doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, podnosząc, że nie mogło nastąpić podwójne awizowanie przesyłki poleconej zawierającej to wezwanie, skoro w budynku biurowym, który jest siedzibą skarżącej, brak jest skrzynek oddawczych. Skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu uiściła wpis od skargi w kwocie [...] zł (k. 38 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Z powołanych powyżej przepisów wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez składającego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu, po trzecie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Rozpoznając wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że skarżąca spełniła warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Nie budzi bowiem najmniejszych wątpliwości, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 24 kwietnia 2018 r. został złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącej postanowienia z dnia 10 kwietnia 2017 r., tj. od dnia 17 kwietnia 2018 r. Spełniona została również kolejna przesłanka, a mianowicie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu uiszczono wpis od skargi w dniu 24 kwietnia 2018 r. (k. 38 akt sąd.). W ocenie Sądu, skarżąca nie spełniła jednak ostatniej przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do jej dokonania (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie, zawodowy pełnomocnik podał jako przyczynę uchybienia terminu, fakt nie otrzymania (pierwszego, ani drugiego) zawiadomienia o awizowaniu listu zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Tymczasem z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż wobec niemożności doręczenia pełnomocnikowi skarżącej spółki przesyłki sądowej, zawierającej odpis wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., została ona pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej. Jak wynika z opisu koperty oraz druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, zawiadomienie o złożeniu korespondencji skierowanej do pełnomocnika spółki - zgodnie z adnotacją dokonaną przez doręczyciela - w skrzynce oddawczej adresata nastąpiło w dniu 16 lutego 2018 r. Kolejne awizo zostało dokonane w dniu 26 lutego 2018 r. Nieodebranie przez pełnomocnika skarżącej przesyłki w terminie 14 dni, licząc od dnia złożenia pierwszego awiza, skutkowało, na mocy art. 73 P.p.s.a., dokonaniem doręczenia zastępczego korespondencji w ostatnim dniu tego terminu, tj. uznaniem skutku doręczenia wezwania, pomimo faktycznego niepodjęcia przesyłki pocztowej przez adresata. Zdaniem Sądu gołosłowna jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nie mogło nastąpić podwójne awizowanie przesyłki poleconej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż w budynku biurowym, który jest siedzibą skarżącej, brak jest skrzynek oddawczych. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie terminu zakreślonego dla jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, w szczególności podmiotu gospodarczego reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia (jak np. pożar, powódź, nagła obłożna choroba powodująca konieczność hospitalizacji), tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istotnym przy tym jest, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań, mających na celu zabezpieczenie warunków w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., o sygn. akt II GSK 3163/15 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie badanej sprawy istotnym jest, że w zakresie przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do uiszczenia wpisu od skargi w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., o sygn. akt II FSK 178/12). Natomiast wykazane okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę przywrócenia terminu, podlegają ocenie Sądu, który nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Istotnym jest również, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu skarżąca spółka nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 P.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynika, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje ona między innymi w niedoręczeniu jej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz nie pozostawienia awizo w skrzynce oddawczej z powodu braku takiej skrzynki. Wprawdzie, jak wspomniano, strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne oświadczenia strony, nie poparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Obalenie domniemania doręczenia korespondencji z Sądu w trybie zastępczym nie jest możliwe poprzez zwykłe twierdzenie strony (jak to uczyniono w rozpoznawanej sprawie), że awiza nie zostały umieszczone w skrzynce oddawczej, z powodu jej braku. Względy staranności, pozwalają oczekiwać od strony, należycie dbającej o swoje interesy, aby tak zorganizowała ona odbiór korespondencji, aby uniknąć ewentualnych ujemnych skutków związanych z niemożnością jej odbioru w siedzibie spółki. Jest to tym bardziej uzasadnione, że to skarżąca spółka zainicjowała postępowanie przed WSA, a jej pełnomocnik dysponował wiedzą o toczących się postępowaniach. Tymczasem, wniosek skarżącej nie przedstawia takich okoliczności, z których by wynikało, że strona podjęła działania w celu uniknięcia ewentualnych negatywnych skutków upływu terminów procesowych związanych z doręczaniem korespondencji na wskazany adres. Skoro więc skarżąca nie podjęła takich czynności, to nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uwzględniając powyższe, Sądu uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiz nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2010 r., o sygn. akt II OZ 651/10). Co istotniejsze na gruncie niniejszej sprawy to obowiązkiem strony jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, ewentualnie umiejscowienie skrzynki oddawczej, aby możliwe było umieszczenie tam awizo, nie tylko w godzinach pracy spółki. Dodatkowo Sąd zauważa, że punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedotrzymanie tego terminu. Zatem bezspornym winno być, że termin został uchybiony. Przywrócenie terminu jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin został przekroczony. Zatem niedopuszczalny jest wniosek w tym zakresie, jeżeli nie doszło do uchybienia terminowi. Poczynienie powyższych uwag stało się konieczne, ze względu na wewnętrznie sprzeczne stanowisko, które w tej sprawie zaprezentował pełnomocnik skarżącej spółki. Z jednej bowiem strony skarżąca w toku postępowania twierdził, że nie doszło do skutecznego w jego przekonaniu doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi (poprzez brak awiz). Z drugiej jednak i tak strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności, podając jednocześnie nowy adres korespondencyjny. Z uwagi na powyższe, powołane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu, wskazane w art. 87 § 2 P.p.s.a., kryterium braku winy nie zostało uprawdopodobnione. W tym stanie rzeczy Sąd działając, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.