I SA/Po 1421/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. w X. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych postanawia oddalić wniosek. X. Sp. z o.o. w X., reprezentowana przez prezesa zarządu, pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w A. z dnia [...], nr [...], mocą którego obciążono spółkę kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...] nr fabryczny [...], w wysokości [...] zł, przeprowadzonego przez Jednostkę Badającą upoważnioną przez ministra właściwego ds. finansów publicznych, tj. Izbę Celną w B. - Wydział Laboratorium Celne. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 lipca 2015 r. skarżąca spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, w kasie Sądu albo na rachunek bankowy Sądu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono spółce w dniu 19 sierpnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 13 akt sąd.). W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 29 września 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W argumentacji wniosku podała, że z uwagi na prowadzone względem niej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowanie egzekucyjne, nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i jest zobowiązana realizować dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia. Spółka podała, że jej sytuacja finansowa od początku 2010 r. znacznie się pogorszyła na skutek wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.h.") i w konsekwencji wygaśnięcia uzyskanych przez nią zezwoleń na prowadzenie działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Wyjaśniła przy tym, że jej środki trwałe stanowią w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce, ani za granicą. Skarżąca podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł (za 2013 r.), wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł (za 2013 r.). Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r., o sygn. akt I SA/Po 1421/15, oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż treść złożonego przez nią na urzędowym formularzu oświadczenia jest niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Podkreślono przy tym, że skarżąca nie przesłała na wezwanie z dnia 6 października 2015 r. żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową oraz nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień, a tym samym nie wykazała, iż jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie wnioskowanej pomocy. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że przyczyną braku możliwości udzielenia w terminie odpowiedzi na wezwanie referendarza były zmiany organizacyjne wewnątrz spółki. Wyjaśniła, że na skutek braku przedłużenia zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych była zmuszona zaprzestać działalności operacyjnej w związku z czym utraciła źródło przychodów. Strona podała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi wobec niej postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie niniejszego wywodu wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Podkreślenia zatem wymaga, że spółka występując na drogę postępowania sądowego i wnosząc o zwolnienie od obowiązku ponoszenia jego kosztów winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., o sygn. akt II GZ 100/12, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skarżąca była zobowiązana do wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie strony, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez spółkę jest niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W tym kontekście podkreślić należy, że wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 października 2015 r. zmierzało do umożliwienia spółce należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Żądane przez referendarza dokumenty i informacje miały istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Spółka winna więc z należytą starannością wypełnić treść skierowanego do niej wezwania. Tymczasem skarżąca zignorowała przedmiotowe wezwanie i nie przedłożyła żądanych dokumentów i oświadczeń, na podstawie których można by zobrazować jej sytuację finansową i majątkową. W szczególności skarżąca nie podała w jakiej wysokości uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów w okresie od stycznia do września 2015 r. Z informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 25 sierpnia 2015 r.) wynika, że przedmiot działalności spółki obejmuje nie tylko działalność związaną z grami hazardowymi i organizowaniem zakładów. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła raportów kasowych za okres od 1 stycznia 2015 r. do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. do dnia 20 października 2015 r.), nie wyjaśniła nawet, czy w powyższym okresie raporty kasowe sporządzała. Skarżąca nie złożyła odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r., nie wyjaśniła, czy zeznania roczne podatkowe składała, nie złożyła sprawozdania finansowego za 2013 i 2014 r., nie złożyła odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy i nie wyjaśniła, czy w ogóle deklaracje VAT-7 sporządza i składa. Wnioskodawczyni, mimo wezwania, nie złożyła wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych i rachunków kart kredytowych za ostatnie sześć miesięcy. Skarżąca nie złożyła również zaświadczenia z banku, które miało obejmować okres ostatnich sześciu miesięcy o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych spółki, od kiedy rachunek bankowy jest zajęty, na jakiej podstawie, na jaką kwotę, jaką kwotę do chwili obecnej uiszczono, czy środki, które wpływają na konto są w całości egzekwowane, czy pozostaje jakaś kwota wolna od egzekucji, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Spółka nie podała również, czy zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, nie złożyła pełnego wykazu środków trwałych, dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych i majątku spółki, nie podała w jakiej wysokości i z jakich środków ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne koszty). Jak już wyżej wskazano, obowiązek wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w badanej sprawie. Także w złożonym sprzeciwie skarżąca nie uzupełniła wyżej wskazanych braków poprzez złożenie stosownych oświadczeń i dokumentów, a tym samym nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd zaznacza, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., o sygn. akt I FZ 476/13, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się natomiast do argumentów spółki podniesionych w sprzeciwie, Sąd stwierdza, że stanowią one jedynie gołosłowną polemikę z kwestionowanym rozstrzygnięciem referendarza sądowego. Sąd podkreśla, że skarżąca - pomimo wskazywania określonych okoliczności (m.in. zaprzestania prowadzenia działalności operacyjnej, prowadzenia względem niej postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę ponad [...] zł, dokonane zajęcia przez organ egzekucyjny) - nie przedłożyła żadnego dokumentu, który potwierdziłby ich zajście. Konkludując Sąd stwierdza, że skoro skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Do dokonania rzetelnej oceny sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej spółki przez Sąd niezbędne było podanie przez wnioskodawczynię informacji wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (ewentualnie złożenie odpisów stosownych dokumentów). Brak powyższych danych i bierna postawa wnioskodawczyni w tym zakresie (także na etapie sprzeciwu) uniemożliwiły Sądowi uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższej sytuacji nie usprawiedliwiają ewentualne zmiany organizacyjne wewnątrz spółki. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.