I SA/Po 165/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym tj. I i II raty za 2012 r. postanawia : oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył sporządzony w dniu [...] marca 2013 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że w 2012 r. w jego gospodarstwie rolnym w obrębie gminy [...] miało miejsce wymarznięcie upraw, a zatem powstała niewymierna strata. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, nie posiada oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Miesięczny dochód netto z tytułu działalności gospodarczej wynosi ok. [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący podał, że prowadzi działalność rolniczą ogólną i hodowlę bydła mlecznego. Podał, że w 2011 r. i w 2012 r. wydatki wynosiły: ok. [...] zł na zasiewy, [...] zł na zbiory, [...] zł na hodowlę, inne prace [...] zł. Podał, że posiada samochód osobowy marki [...], rok prod. [...], wartość rynkowa ok. [...] zł oraz sprzęt rolniczy o wartości ok. [...] zł. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy to ok. [...] zł (ogrzewanie [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, koszty leczenia [...] zł, wyżywienie [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, środki czystości [...] zł, raty kredytów ok. [...] zł miesięcznie, kredyty są spłacane rocznie lub kwartalnie, kredyty zaciągnął na wznowienie produkcji rolnej). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dodatkowych dochodów, otrzymał jedynie dopłaty bezpośrednie za 2012 r. w kwocie ok. [...] zł do nieruchomości rolnej z ARiMR. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] w [...] za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i zwolnienie od wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd na podstawie przedstawionych dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W przedmiotowej sprawie skarżący nie uzasadnił stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu od skargi spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy zauważyć, że skarżący we wniosku podał nie tylko koszty miesięcznego utrzymania które wynoszą około [...], ale również koszty związane z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą. Zatem do podanych przez skarżącego wydatków jako koszty miesięcznego utrzymania można zaliczyć koszty leczenia, wyżywienia, środków czystości, ogrzewania, opłat za gaz, telefon komórkowy, częściowo za energię elektryczną. Skarżący nie wyjaśnił jednak z jakich środków ponosi nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanym dochodem. Przyjąć zatem należy, że różnicę pokrywa z uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności rolniczej przychodów. Ponadto zauważyć należy, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z załączonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo początkowe na tym rachunku na dzień [...] stycznia 2013r. wynosiło [...] zł, na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy saldo wynosiło[...] zł, na dzień [...] kwietnia 2013 r. [...] zł, na dzień [...] kwietnia 2013 r. do dyspozycji skarżącego pozostawały środki w wysokości [...] zł. Z wyciągu wynika, że z rachunku tego spłacane są raty kredytów, na ten rachunek wpływają środki pieniężne od kontrahenta, wnioskodawca wypłaca z tego rachunku gotówkę, saldo na tym rachunku jest dodatnie. Zgromadzony przez skarżącego majątek oraz uzyskiwane przez niego przychody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.