I SA/Po 165/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym, tj. I i II raty za 2012 r. postanawia: I. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. odrzucił skargę [...] na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu [...] września 2013 r. (k. 109 akt sąd.). Skarżący złożył sporządzony w dniu [...] września 2013 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie. Wskazał, m.in. że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochody miesięczne brutto w wysokości [...] zł. Miesięczne wydatki wynoszą [...] zł, w tym ogrzewanie [...] zł, woda [...] zł, energia elektryczna [...] zł, wyżywienie [...] zł lekarstwa [...] zł środki czystości [...] zł i telefon [...] zł. Jednocześnie wniósł o przyznanie adwokata z urzędu do sporządzenia kasacji i reprezentowania w postępowaniu kasacyjnym. (k. 128 – 129, 132 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie złożonego przez skarżącego w dniu [...] września 2013 r. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] października 2013 r., a także złożonego sprzeciwu, Sąd ustalił, że skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Źródłem dochodu jest prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości [...] zł brutto. Na miesięczne utrzymanie po odliczeniu kosztów niezbędnych do utrzymania gospodarstwa rolnego zostaje ok. [...] zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Według oświadczenia przychody z działalności rolniczej wpływają na rachunek bankowy, który jest prowadzony przez Bank Spółdzielczy w [...]. Skarżący oświadczył, że posiada ciągniki [...] o wartości [...] zł, [...] o wartości [...] zł i [...] o wartości [...] zł. Posiada samochód [...] o wartości [...] zł. Na koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...] zł, składają się: ogrzewanie [...] zł, woda [...] zł, energia elektryczna [...] zł, wyżywienie [...] zł, lekarstwa [...] zł, środki czystości [...] zł, telefon [...] zł. Skarżący spłaca kredyty, które zaciągnął na prowadzenie działalności rolniczej. Oświadczył, że nie posiada dodatkowych dochodów. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej. Z załączonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. (k. 27 akt sąd.) wynika, że suma wpływów na tym rachunku wyniosła [...] zł, przy czym [...] zł od kontrahentów skarżącego ([...], [...] S.A.), [...] zł od [...], [...] zł tytułem pożyczki od [...]. Natomiast w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] października 2013 r. na rachunek bankowy skarżącego wpłynęły środki pieniężne łącznie w wysokości [...] zł, przy czym [...] zł od kontrahentów ([...], [...], [...]), tytułem zwrotu podatku akcyzowego od zakupionego paliwa [...] zł (w dniu [...] zł, w dniu [...] [...] zł), w dniu [...] września 2013 r. wypłacono skarżącemu dywidendę za 2012 r. w wysokości [...] zł od [...] S.A., w dniu [...] października 2013 r. na rachunek skarżącego wpłacono środki z kredytu w wysokości [...] zł. Zatem z rachunku bankowego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2013 r. do [...] października 2013 r. skarżący uzyskał od swoich kontrahentów [...] zł, ponadto otrzymał [...] zł tytułem dopłat do nieruchomości rolnej, [...] zł tytułem zwrotu podatku akcyzowego od zakupionego paliwa, [...] zł tytułem dywidendy. Wobec tego wpływy z w/w źródeł wyniosły łącznie [...] zł. i jest to kwota wyższa od udokumentowanych przez skarżącego wydatków i spłaconych kredytów i odsetek, które łącznie wynoszą [...] zł. Z załączonych bowiem przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w okresie od [...] stycznia 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. spłacił kredyty, odsetki, odsetki debetowe, poniósł wydatek za rozpoznanie wniosku w łącznej kwocie [...] zł, w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] października 2013 r. w kwocie [...] zł, zatem w okresie od [...] stycznia 2013 r. do [...] października 2013 r. skarżący łącznie spłacił kredyty i odsetki w kwocie [...] zł. Ze złożonych przez skarżącego kserokopii umów (pierwsza strona) wynika, że wnioskodawca zaciągnął również umowy kredytowe. Należy jednak zauważyć, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący udokumentował poniesienie wydatków na prowadzenie działalności rolniczej łącznie w kwocie [...] zł, przy czym za zboża siewne [...] zł, zakup paliwa i gazu [...] zł, inne wydatki związane z działalnością rolniczą [...] zł. Z dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2013 r. do [...] października 2013 r. wpływy na jego rachunek bankowy wyniosły łącznie [...] zł (nie uwzględniono w tej kwocie kwoty kredytu, która wpłynęła w dniu [...] października 2013 r.) i jest to kwota wyższa o [...] zł od poniesionych przez niego udokumentowanych wydatków. Ponadto zauważyć należy, że z przedłożonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na dzień [...] października 2013 r. wnioskodawca ma do dyspozycji środki w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych. Wobec wydania w rozpatrywanej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia o odrzuceniu skargi koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtuje obecnie ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący [...] zł. W ocenie Sądu na tle uzyskiwania przez skarżącego stałych dochodów z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego nie można przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie uiścić w/w kwoty. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu Sąd uznał, że w realiach sprawy zasadne jest przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie. Wyjaśnić należy, że sporządzenie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 175 P.p.s.a., objęte jest szczególnym wymogiem dokonania tej czynności przez profesjonalnie działającego pełnomocnika. Analiza składanych przez skarżącego pism pozwala uznać, że na obecnym etapie sprawy taka pomoc będzie dla skarżącego niezbędna. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.