I SA/Po 1695/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 1695/15 o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r. referendarz odmówił [...], reprezentowanemu przez adwokata, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie wniosku referendarz ustalił, że skarżący osiąga [...] zł netto dochodu miesięcznie. Na hotel robotniczy, w którym obecnie mieszka, wydaje opłatę stałą w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że jego dom rodzinny w [...] grozi zawaleniem. Rodzice nie żyją, a brak jest środków na przeprowadzenie postępowania spadkowego. Skarżący wskazał, że jest zadłużony w ZUS za okres od [...] lutego 2012 r. do [...] listopada 2012 r. i od [...] września 2014 r. do chwili obecnej. Wnioskodawca podał, że pozostałą kwotę wydaje na wyżywienie ok. [...] zł, ubrania [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, środki czystości [...] zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że obecnie prowadzonych jest wobec niego kilkadziesiąt postępowań, jak w niniejszej sprawie. Na ok. [...] zł zostało wydanych już decyzji ostatecznych, prowadzone są również kolejne postępowania. Skarżący podał, że prowadzone są wobec niego również postępowania karnoskarbowe. Urządzenia, które posiadał zostały zajęte. Wnioskodawca podał, że ma same długi. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Do wniosku załączył pismo z dnia [...] marca 2015 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Pismem z dnia [...] września 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] września 2015 r. oświadczył, że z dniem [...] września 2015 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Skarżący podał, że nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach, nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca nie pozostaje i nie pozostawał w związku małżeńskim i nie ma innych osób na swoim utrzymaniu. Skarżący nie posiada rachunków bankowych i lokat bankowych, nie posiadał ich w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Do pisma załączył 5 tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektorów Izb Celnych w [...] i w [...], zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, protokół zajęcia i odbioru ruchomości, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej R.P. Pismem z dnia [...] października 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] października 2015 r. oświadczył, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe pisma pełnomocnika, jak i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od całości postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącego podniósł, że od dnia [...] września 2015 r., wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej, bowiem z tym dniem została ona wykreślona z rejestru CEIDG. Nie podsiada zatem stałego i regularnego dochodu. Strona skarżąca wyjaśniła, że poza działalnością gospodarczą w ramach prac dorywczych jego wyuczonym zawodem jest murarz-brukarz. Przy obecnym stanie warunków atmosferycznych i braku zleceń tego rodzaju, skarżący nie ma możliwości prowadzenia prac zgodnych z wyuczonym zawodem. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Sąd wezwał ponownie skarżącego [...], reprezentowanego przez pełnomocnika, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Doręczenie wezwania nastąpiło w dniu [...] grudnia 2015 r. (k. 18 akt sąd.), a zatem termin do uzupełnienia braków upływał z dniem [...] grudnia 2015 r. Do dnia rozpatrywania sprawy strona skarżąca nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu od skargi. Z oświadczeń skarżącego złożonych do niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim, nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, udziałów w spółkach. Wnioskodawca nie pełni również funkcji członka zarządu. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] zł netto z tytułu działalności gospodarczej i prac dorywczych, ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym stała opłata w hotelu robotniczym [...] zł, wyżywienie [...] zł, ubrania [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, środki czystości [...] zł. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że z dniem [...] września 2015 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Mimo trzykrotnego wezwania Sądu skarżący nie podał w jakiej wysokości od początku roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, nie przedłożył również mimo wezwania odpisu książki przychodów i rozchodów, deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, nie wyjaśnił nawet czy deklaracje VAT-7 składał w Urzędzie Skarbowym, nie przedłożył ewidencji środków trwałych, nie wyjaśnił ilu zatrudniał pracowników. Skarżący mimo wezwania nie złożył także zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r., nie wyjaśnił czy zeznania roczne podatkowe za w/w okres złożył w Urzędzie Skarbowym. Wnioskodawca mimo wezwania Sądu nie wyjaśnił czy zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, od kiedy, czy przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie zarejestrował się to nie wyjaśnił dlaczego. Skarżący mimo wezwania nie podał z jakich obecnie środków się utrzymuje (wcześniej twierdził, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej i prac dorywczych, z tego tytułu uzyskuje [...] zł netto, który prawie w całości przeznacza na swoje utrzymanie). Skarżący nie podał również jakie prace dorywcze w okresie ostatnich trzech miesięcy wykonywał, gdzie i jakie z tego tytułu uzyskał dochody. W badanej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Sąd podkreśla, że wezwanie do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia skarżącemu należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Żądane dokumenty i informacje miały istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Mimo wezwania Sądu, strona skarżąca, nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień. To powoduje, że przyznanie stronie w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje wystarczających podstaw. Strona skarżąca również do sprzeciwu nie dołączyła wymaganych dokumentów i wyjaśnień. Podkreślić należy, że skoro prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06, z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Niedostosowanie się do wezwania, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skoro bowiem skarżący, pomimo wezwania, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, gdyż odpowiedział tylko w części na wezwanie z dnia [...] września 2015 r. i nie udzielił odpowiedzi na pozostałe wezwania (podał jedynie, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe pisma pełnomocnika, jak i wniosek o prawo pomocy), to nie zrealizował swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenia są niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, wszystkie powołane orzeczenia publikowane na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania lub wykonania go w sposób wybiórczy obciążają w całości stronę, do której wezwania sądowe zostały skierowane. Ponownie należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Powyższe oznacza, że to skarżący ponosi ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających udzielenie jemu prawa pomocy, a zaniechania w tym względzie obciążają skarżącego. Konstrukcja art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. W świetle powyższego należy uznać, że referendarz dokonał prawidłowej oceny wniosku skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.