I SA/Po 17/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi JP na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić wniosek. Skarżący JP pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że przedmiotowa sprawa skomplikowała się i ze zwykłego odwołania zrobiło się dodatkowe postępowanie o to, żeby mógł się odwołać. Ponadto wskazał, że cyt.: "w grę wchodzą ogromne pieniądze co może zaważyć o dalszym moim całym życiu". Skarżący podał, że jedynym jego majątkiem jest nieruchomość, na której w chwili obecnej ciąży hipoteka na przeszło [...] zł. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią córką. Wnioskodawca posiada nieruchomość gospodarczą w R o pow. [...] m2 zabudowaną halą, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Córka skarżącego jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna i otrzymuje zasiłek w wysokości [...] brutto, wnioskodawca z prac dorywczych w budowlance otrzymuje ok. [...]. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z kont i rachunków bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, Internet, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 4. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach, jeżeli tak należy podać w jakich spółkach, 5. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym poza deklarowanymi we wniosku dochodami, uzyskują jakieś inne dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach - np. członka zarządu, prokurenta, inne), jeżeli tak to w jakiej wysokości lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 6. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki i jaka jest ich wartość rynkowa, 7. podanie czy córka skarżącego AP posiada nieruchomości (dom, mieszkanie, nieruchomość rolną, inne nieruchomości), oszczędności, papiery wartościowe i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, jeżeli tak należy wymienić składniki majątku jaki posiada, 8. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący, jeżeli wnioskodawca najmuje mieszkanie należy podać koszty najmu, 9. podanie u kogo i gdzie w okresie ostatnich [...] miesięcy skarżący wykonywał prace budowlane i jakie w tym czasie uzyskał dochody, 10. podanie czy skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie jest zarejestrowany to dlaczego, 11. podanie czy skarżący uzyskuje jakieś dochody z tytułu posiadania nieruchomości w R (np. z tytułu dzierżawy, najmu), jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, 12. złożenie odpisów dokumentów o ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, 13. złożenie odpisów dokumentów z prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych, 14. podanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak to należy podać w jakiej wysokości żona skarżącego uzyskuje miesięczne dochody, z jakiego tytułu, należy również przedłożyć odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez małżonkę, wyciągi z rachunków i lokat bankowych małżonki, podać czy żona posiada jakieś nieruchomości (np. dom, mieszkanie, nieruchomość rolną, inne nieruchomości), oszczędności, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa), udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu lub prokurenta w spółkach, czy uzyskuje dodatkowe dochody, czy jest osobą bezrobotną (odpis decyzji), w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), czy ma na swoim utrzymaniu inne osoby (np. dzieci), jeżeli w małżeństwie skarżącego obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska należy również przedłożyć odpis orzeczenia lub umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz odpis orzeczenia lub umowy o podziale majątku wspólnego między małżonkami. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią córką. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika również, że posiada nieruchomość o pow. [...] m2 zabudowaną halą. Skarżący podał, że utrzymuje się z prac dorywczych w wysokości ok. [...] miesięcznie z prac w budownictwie, córka natomiast jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] brutto. Skarżący, mimo wezwania, nie wyjaśnił czy pozostaje w związku małżeńskim. Nie wyjaśnił również do kogo należy dom, w którym mieszka razem z córką, nie podał czy córka posiada jakiś majątek, czy on i córka posiadają pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. Skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie wyjaśnił czy poza dochodami zadeklarowanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy uzyskują inne dochody lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie wyjaśnił czy uzyskuje jakieś dochody z tytułu posiadania nieruchomości w R (np. z tytułu dzierżawy, najmu), nie przedłożył również dokumentów o ustanowieniu hipoteki na w.w nieruchomości oraz odpisów dokumentów z prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych. Skarżący nie poinformował czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie jest zarejestrowany to nie wyjaśnił dlaczego. Skarżący nie podał także u kogo w okresie ostatnich [...] miesięcy wykonywał prace budowlane i jakie w tym czasie uzyskał dochody. Wnioskodawca nie przedłożył również odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i córkę, nie wyjaśnił nawet czy on i córka zeznania roczne podatkowe składali, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych i w tej kwestii nie udzielił żadnych wyjaśnień, w szczególności czy rachunki bankowe posiadają. Jak wskazano wyżej obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.