I SA/Po 197/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] zł ([...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. Wójt Gminy [...] określił A z siedzibą w [...] (dawniej: A S.A.) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2008 w kwocie [...] zł od wartości budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, stanowiących linie kablowe położone w kanalizacji kablowej znajdujące się na terenie Gminy[...]. Po rozpatrzeniu środka odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...](dalej SKO) decyzją z dnia [...] marca 2014r. postanowiło zaskarżoną decyzję uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji zwrócił uwagę na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. W wykonaniu zaleceń zawartych w decyzji SKO, Wójt Gminy [...] wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o udostępnienie pozwolenia na budowę linii (sieci) telekomunikacyjnych położonych w kanalizacjach kablowych znajdujących się na terenie Gminy[...] w roku 2008. W odpowiedzi na powyższe ww. organ przekazał do Wójta Gminy [...] dokumentację budowlaną dotyczącą przedmiotowych budowli (kserokopię pozwolenia na budowę wraz z projektem budowlanym sieci telefonicznej I i II etap). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie z żądaniem uchylenia ww. decyzji i umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008. Zaskarżonej decyzji zarzucono, iż została wydana z naruszeniem art. 210 § 4, art. 122, 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) dalej O.p. oraz art. 4 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r. Nr 95 poz. 613 ze zm.) dalej u.p.o.l. SKO po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2014r. postanowiło zaskarżoną decyzję uchylić w całości i przekazać do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawiając przebieg postępowania podał, że jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie, organ podatkowy przyjął za wiarygodny stan faktyczny wykazany przez podatnika w deklaracji podatkowej w sprawie podatku od nieruchomości na dzień [...] stycznia 2007r. złożonej przez A S.A. dnia [...].01.2007r. Wartość podatku od nieruchomości obliczono na podstawie danych wykazanych w deklaracji na podatek od nieruchomości na 2007r. i to w kwocie wyższej od zdeklarowanej przez skarżącą w deklaracji korygującej. Dane wykazane w deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2007, nie zostały zweryfikowane przez organ, przy czym kilkakrotnie ulegały zmianie wskutek korekty dokonywanych przez podatnika. W ocenie organu drugiej instancji przyjęcie przez organ podatkowy wartości wykazanych w deklaracji za rok 2007, w odniesieniu do kwestii ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2008 nie jest prawidłowe i jako takie może stanowić o naruszeniu dyspozycji przepisu art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. Konieczne jest przeprowadzenie dowodu z ewidencji środków trwałych. W sytuacji gdy podatnik odmawia przedstawienia ww. dokumentu, organ podatkowy obowiązany jest do podjęcia wszelkich środków prawnych i faktycznych celem ustalenia spornej wartości (nawet w drodze kontroli przeprowadzonej w siedzibie podatnika). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wskazała na naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 oraz art. 70 § 1 i § 4 O.p. przez dokonanie błędnego rozstrzygnięcia w sytuacji, w której nastąpiło przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2008, w związku z czym należało uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w sprawie podatkowej (nie zaś - jak uczynił organ - przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadny okazał się zarzut dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. W świetle zarzutów skargi istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r., którego dotyczy zaskarżona decyzja, zostało określone przez organ pierwszej instancji w warunkach przedawnienia, a zatem, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie od tej decyzji mogło wydać decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na wstępie wskazać trzeba, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie wskazuje się, że przedawnienie zobowiązań podatkowych oznacza, iż po upływie określonego czasu zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa i bez konieczności wydawania decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Istotą instytucji przedawnienia uregulowanej w art. O.p. jest to, iż na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 3 O.p.) i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć. W art. 70 § 2-6 O.p. ustawodawca określił, w jakich przypadkach powyższa zasada doznaje ograniczeń. Dla upływu okresu przedawnienia bez znaczenia są takie czynności organu podatkowego, jak wszczęcie postępowania podatkowego czy wydanie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p. określającej wysokość zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa. Nie ma więc znaczenia fakt wydania tego rodzaju decyzji przez organ I czy II instancji. Należy zauważyć, że przedawnienie, jako instytucja prawa materialnego, musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania, bowiem jego upływ powoduje wygaśnięcie zobowiązania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. Organ podatkowy jest więc zobowiązany do dokonania oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy nastąpił upływ czasu skutkujący przedawnieniem oraz czy nie wystąpiły okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, rzutujące na przedłużenie terminu (art. 70 Op.). Zdaniem Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w trakcie postępowania podatkowego musi być uwzględniony z urzędu przez organ podatkowy, przed którym postępowanie się toczy, niezależnie od tego, czy dotyczy postępowania przed organem I instancji, czy postępowania odwoławczego. Organ stwierdzając ujemną przesłankę kontynuowania postępowania, jest zobligowany do jego zakończenia przez umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 70 § 1 Op. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Oznacza to, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przyjąć należy, że zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku od nieruchomości za 2008 r., uległo przedawnieniu z dniem [...]grudnia 2013 r. W kontekście powyższego należy dostrzec, że zaskarżona decyzja SKO, będąca przedmiotem rozpoznawanej skargi została, wydana została w dniu [...]października 2014 r. Z akt sprawy nie wynika, by zaistniały jakiekolwiek okoliczności skutkujące zawieszeniem czy też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Stosownie do dyspozycji art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Norma wynikająca z powyższego przepisu nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przytoczony przepis w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku [tak: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1017/14, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. W świetle wyżej przytoczonego przepisu procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego, które musi zakończyć się decyzją orzekającą o umorzeniu postępowania. Jak wskazano w uchwale NSA z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13 (dostępnej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). W przytoczonej powyżej uchwale podzielono pogląd wyrażony przez NSA w uchwale z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt I FPS 1/12. W tym miejscu warto wskazać, że stosownie do brzmienia art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Jak podnosi się w orzecznictwie przytoczony przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego [por.: postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 1518/14 oraz wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt I GSK 199/12, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Oznacza to zatem, że dokonana przez NSA wykładnia art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. jest dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wiążąca. Należy zaznaczyć, że procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będzie konieczność umorzenia postępowania w sprawie. Umorzenie postępowania spowoduje natomiast powrót do stanu prawnego istniejącego przed wszczęciem postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. 135 i art. 152 i art. 200 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.