I SA/Po 2050/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan Włodzimierz Zygmont /spr./ Protokolant: Sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B. i Z. H. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę. /-/ W.Zygmont /-/ S.Zapalska /-/ G.Gorzan Podatnicy B. i Z. małżonkowie H., którzy uprzednio złożyli wspólne zeznanie PIT-37, wystąpili do Urzędu Skarbowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]r. wywodząc, że powstała ona wskutek pobrania przez płatnika Zakłady "A" SA zaliczki na podatek dochodowy w kwocie [...]zł od wypłaconego podatniczce B. H. świadczenia w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu podali, że spółka z dniem [...]r. rozwiązała z podatniczką umowę o pracę z powodu likwidacji jej stanowiska pracy. Z uwagi na 4 letnią gwarancję zatrudnienia wynikającą z umowy pakietowej, zostało podatniczce wypłacone odszkodowanie. Umowa pakietowa jest umową cywilno-prawną w której inwestor przyjął obowiązek zapłacenia odszkodowania na wypadek rozwiązania umowy o pracę przed upływem okresu objętego gwarancją zatrudnienia i dlatego dochód ten korzysta ze zwolnienia podatkowego z art.21 ust. l pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Urząd Skarbowy w dniu [...]r. wydal decyzję Nr [...], w której na podstawie art. 79 § 2 pkt 1 lit.a O.p. odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]r. uznając, że należność była wypłatą pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy ukształtowanym z udziałem pakietu socjalnego, a nie odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa. W odwołaniu podatnicy domagali się uchylenia powyższej decyzji i wydania decyzji o zwrocie wpłaty w kwocie [...]zł podtrzymując pogląd, że świadczenie wypłacone podatniczce nie zostało uzgodnione z podatniczką, a więc jest odszkodowaniem za niedotrzymanie umowy i korzysta ze zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. l pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że należność otrzymana przez skarżącą podatniczkę jako pracownika na skutek rozwiązania z nią umowy o pracę stanowiła wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy (ukształtowanym umową o pracę i pakietem socjalnym), a nie odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną. Powody. Organy podatkowe słusznie stwierdziły, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Pobrana przez pracodawcę zaliczka na podatek dochodowy od odprawy otrzymanej przez skarżącą za wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę nie jest niezależna. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżąca B. H. uzyskała w [...]r. odprawę pieniężną w wysokości 45 miesięcznego wynagrodzenia na mocy pakietu socjalnego z dnia [...]r. zawartego pomiędzy Zakładowymi Organizacjami Związkowymi działającymi w Zakładach "A" SA a Inwestorem spółką "B" SA i spółką "C" SA mającymi siedziby w P., określającego gwarancję zatrudnienia i podstawowych spraw wynikających ze stosunku pracy udzielone przez inwestora jako większościowego właściciela akcji, przy jednoczesnym gwarantowaniu, iż są to zobowiązania spółki jako pracodawcy. W szczególności z treści art. 6 pakietu wynika, że inwestor spółka "B" SA udzielił 48 miesięcznej gwarancji zatrudnienia pracownikom spółki , przewidując w art. 7 pkt 2 pakietu na wypadek naruszenia gwarancji zatrudnienia, dodatkowe świadczenia pieniężne nazwane odszkodowaniami, w wysokości równej iloczynowi kwoty miesięcznego wynagrodzenia pracownika z chwili rozwiązania umowy i liczby miesięcy pozostałych do upływu okresu gwarancji zatrudnienia. Pakiety socjalne w procesach komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, aczkolwiek zawierane bez udziału wszystkich pracowników, ale na ich korzyść, są prawnie skuteczne. Zawierane są przez związki zawodowe i przyszłego nabywcę przedsiębiorstwa jako porozumienie zwykle gwarantujące pracownikom zatrudnienia przez wskazany okres oraz wprowadzające świadczenia wyższe niż wynikające z przepisów powszechnie obowiązujących na wypadek nieprzestrzegania tych gwarancji. W praktyce orzeczniczej porozumienia te początkowo uznawano za umowy zbiorowego prawa pracy, które nie mają charakteru źródła prawa pracy, ale są umowami na rzecz osób trzecich. Po nowelizacji kodeksu pracy z 1996r., uznawane są za źródło prawa pracy materialnego w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. i art. 3931 pkt 1 k.p.c. (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 29.07.2003, I PK 270/02 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo, OSNP 2004/16/281, Lex nr 106881). Skarżąca otrzymała więc wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy ukształtowanym z udziałem pakietu socjalnego, a nie odszkodowanie cywilnoprawne za szkodę. Tylko bezprawność działania rodzi prawo do odszkodowania. Nie można mówić o bezprawności działania pracodawcy, skoro zastosowane wobec skarżącej rozwiązanie stosunku pracy jak i wypłata świadczenia jako prawnie dopuszczalne zostały przewidziane umową. Pakiet socjalny jako umowa w sprawie gwarancji zatrudnienia przyznała skarżącej świadczenie nazwane odszkodowaniem za sam fakt rozwiązania umowy bez uwarunkowania od zaistnienia szkody. Skarżąca żadnej szkody nie poniosła, wręcz przeciwnie uzyskała zapłatę za pracę, jakiej nie miała wykonywać. Samo nazwanie umówionego świadczenia odszkodowaniem nie powoduje, że coś co odszkodowaniem nie jest, odszkodowaniem się stanie. Źródłem przychodu w świetle ustawy podatkowej jest między innymi stosunek pracy, a za przychody z tego tytułu uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, bez względu na źródło finansowania tych wypłat (art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa w rozdziale 3 dotyczącym zwolnień przedmiotowych stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są odszkodowania przyznane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyjątkiem: przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłaconych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami i stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (art. 21 ust. 1 pkt. 3 ustawy). Wypłacone skarżącej świadczenie nie spełnia żadnej z powyższych przesłanek i nie jest wolne od podatku dochodowego. Wskazać należy także, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie organów podatkowych poglądem, ulgi podatkowe (m.in. zwolnienia podatkowe), jako odstępstwo od jednej z podstawowych zasad prawa podatkowego - zasady powszechności i równości podatkowej, nie powinny być stosowane na podstawie wykładni rozszerzającej ani też w zasadzie wykładni systemowej lub celowościowej. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ S. Zapalska /-/ G. Gorzan uk