I SA/Po 215/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "X." Sp. z o.o. w X. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek. "X." Sp. z o.o. z siedzibą w X., reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Jednocześnie spółka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W argumentacji wniosku podniesiono, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Ponadto skarżąca podała, że stan jej rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: - na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank [...] [...] zł, - na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank [...] [...] zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. oddalił wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca nie wykazała, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych w wysokości [...] zł byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem finansowym oraz że uiszczenie przez nią wpisu od skargi w kwocie [...] zł zagroziłoby jej płynności finansowej. Na powyższe postanowienie strona, reprezentowana przez adwokata, złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z treści powołanego przepisu wynika więc, że skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej postanowienia referendarza ex lege i przejście sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie żądanie w nim sformułowane, powoduje utratę mocy wiążącej orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego. Podniesiona w sprzeciwie argumentacja stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć jedynie osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Nie budzi zatem wątpliwości, że to w interesie skarżącej powinno leżeć przedstawienie jak najpełniejszej informacji pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej strony interes skarżącej w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że spółka nie wykazała, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Przede wszystkim podnieść należy, że choć spółka przyniosła w ostatnim roku obrotowym stratę w wysokości [...] zł, to jednak wysokość kapitału zakładowego wynosząca [...] zł, wartość środków trwałych w wysokości [...] zł oraz stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynoszący [...] zł w banku [...] S.A. i [...] zł w Banku [...], jednoznacznie świadczy o tym, że strona jest w stanie ponieść koszty postępowania i przeznaczyć kwotę [...] zł celem uiszczenia wpisu od skargi. Sąd zauważa, że wnioskodawczyni ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie wykazała jakie posiada bieżące zobowiązania, ani, że jej płynność finansowa jest zagrożona, a Sąd nie ma obowiązku działania w tym zakresie z urzędu. Zaznaczyć należy, że strata finansowa w wysokości [...] zł przy zestawieniu jej wartości ze wskazaną powyżej wartością kapitału zakładowego, wartością aktywów oraz gotówki zgromadzonej na kontach nie wskazuje, iż strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, a zatem, że wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wykazywana przez stronę strata powstała w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi o braku środków finansowych, a w związku z tym powstanie straty nie oznacza utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11, postanowienie NSA w Warszawie z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 228/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zwraca także uwagę, że skarżąca - będąca spółką z ograniczoną odpowiedzialnością - może pokryć opłaty sądowe poprzez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez wnioskodawczynię informacji nie wynika natomiast, aby zwróciła się ona do wspólników z takim żądaniem. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, ale nie ma informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania strony skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W tym miejscu Sąd jeszcze raz podkreśla, że podstawą ustaleń faktycznych są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, a zatem informacja dotycząca stanu majątkowego spółki powinna być kompletna i pozwalać na rzetelną, dokładną ocenę jej sytuacji majątkowej i finansowej. Podnoszenie zatem zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego polegający na uznaniu, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na pokrycie wpisu od skargi, przy jednoczesnym braku udokumentowania przez spółkę, że posiada ona jakiekolwiek bieżące zobowiązania, jest, w ocenie Sądu, niezrozumiałe i nielogiczne. Sąd zauważa, że skoro wnioskodawczyni dysponuje majątkiem, którego wartość kilkusetkrotnie przekracza wysokość wpisu, to nie powinna ona zostać zwolniona z kosztów postępowania, gdyż nie spełnia przesłanek udzielenia jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, postanowienie NSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10, postanowienie NSA w Warszawie z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że analiza sytuacji finansowej spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.