I SA/Po 222/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędzia WSA Monika Świerczak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2018r. sprawy ze skargi MR na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego MR kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta O. W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., ustalił M. R. (dalej jako: "podatnik", "strona" lub "skarżący") wymiar podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...]zł. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję została odebrana przez podatnika osobiście w dniu [...] sierpnia 2017r. Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. podatnik, reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Do wniosku załączył odwołanie, zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz pełnomocnictwo z dnia [...] września 2017 r. W argumentacji wniosku podatnik wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. poważnie zachorował, na skutek czego nie mógł się poruszać. Choroba miała charakter nagły i niespodziewany, została potwierdzona badaniem lekarskim przeprowadzonym w dniu [...] sierpnia 2017 r., a z zaświadczenia lekarskiego wynika, że chory winien leżeć aż do dnia [...] września 2017 r. Z uwagi na powyższe podatnik stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji nastąpiło bez jego winy, a w związku z tym termin do wniesienia odwołania, na podstawie art. 162 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. - w skrócie: "O.p."), powinien zostać przywrócony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podatnik w dniu [...] sierpnia 2017 r. osobiście odebrał przesyłkę poleconą zawierającą decyzję Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Choroba podatnika potwierdzona wystawionym zwolnieniem lekarskim przez specjalistę ortopedii i traumatologii oraz chirurgii urazowej trwała natomiast od 29 sierpnia do [...] września 2017 r. SKO zwróciło uwagę, że zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy datowane jest na dzień [...] sierpnia 2017r. i zostało ono wystawione w siedzibie [...] przy ulicy [...] w O. W.. Podkreślono, że dzień [...] sierpnia 2017 r. był przedostatnim dniem, w którym można było terminowo wnieść odwołanie. SKO zaakcentowało, że treść wniosku o przywrócenie terminu nie wskazuje na to, że była to wizyta lekarska domowa, a więc świadczenie zdrowotne udzielone w miejscu zamieszkania chorego albo też by poprzedzona była koniecznością nagłej i pilnej (ratującej życie lub zdrowie) potrzeby udzielenia pomocy medycznej. Z powyższego organ wywiódł, że na wizytę lekarską podatnik udał się do placówki medycznej osobiście. Następnie organ wysnuł domniemanie, że pomimo zapisu dotyczącego zalecenia pozostawania przez okres zwolnienia, tj. od dnia [...] sierpnia 2017 r. w pozycji leżącej, podatnik mógł się jednak poruszać - przemieszczać z miejsca do miejsca. Zestawienie powyższego ustalenia z tym, że stronę reprezentuje fachowy pełnomocnik procesowy, który w imieniu podatnika wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powoduje - zdaniem SKO - brak podstaw do uznania braku winy strony w spóźnieniu złożenia środka odwoławczego od przedmiotowej decyzji. Organ podatkowy zaznaczył, że podatnik pozostawał zdolny do pracy przez zdecydowaną większość biegu terminu do wniesienia odwołania i jako wątpliwe w kwestii dostatecznego wykazania staranności i dbałości o własne sprawy uznało oczekiwanie przez podatnika z wniesieniem odwołania do ostatnich dwóch dni przed upływem terminu. Ponadto SKO stanęło na stanowisku, że nawet gdyby przyjąć, że w istocie stan zdrowia podatnika uniemożliwiał mu złożenie odwołania w terminie, to nawet dopełniając zalecenia lekarskiego dotyczącego "leżenia", mógł on skontaktować się ze swym pełnomocnikiem (którego kancelaria, jak wiadomo organowi z urzędu, prowadzi także inne sprawy podatnika) w odpowiednim czasie - już w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy i zlecić wniesienie odwołania. Jednakże podatnik tak nie postąpił, a wobec tego SKO uznało, że nie można przyjąć, aby do uchybienia terminowi doszło bez jakiejkolwiek, nawet tej najmniejszej winy strony. W skardze z dnia [...] stycznia 2018 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, M. R., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia SKO w K. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił rażące naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r., podczas gdy z prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego wynika, iż istniały obiektywne przesłanki przywrócenia ww. terminu, ponieważ skarżący wykazał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że SKO zupełnie pominęło fakt, iż skarżący, udając się na wizytę lekarską w przedostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, tj. [...] sierpnia 2017 r., nie zdawał sobie sprawy, że jego choroba jest na tyle poważna, iż lekarz stwierdzi bezwzględnie, że chory ma leżeć. Skarżący podkreślił, że na przeddzień upływu terminu nie miał wiedzy na temat przyczyny swojej choroby i diagnozy lekarza, a tym bardziej zaleceń jakie będą mu stawiane do rekonwalescencji. Ponadto autor skargi stwierdził, że nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnich dwóch dniach terminu. Fakt, że mógł wcześniej dokonać czynności, lecz zwlekał z tym do ostatniego dnia ustawowego terminu, w którym zaistniała przeszkoda do dokonania tej czynności, nie może stanowić podstawy odmowy uwzględnienia wniosku z art. 162 O.p. W odpowiedzi na skargę SKO w K. podtrzymało w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu odwoławczego, który uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Konsekwencją tego stanowiska było wydanie postanowienia odmawiającego skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania podatkowego została uregulowana w art. 162 O.p., w myśl którego, w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 162 § 1 O.p. jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 1977/00; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12,LEX nr 1430265). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12, LEX nr 1518918). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, wskazać należy, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r. została doręczona skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2017 r. W związku z tym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] września 2017 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący chorował od dnia [...] sierpnia 2017 r. do [...] września 2017 r., w zaświadczeniu lekarskim stwierdza się, że skarżący miał leżeć. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazuje, że nagle zachorował, choroba wywołała niemożność poruszania się w ostatnich dniach terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego z uwagi na okoliczność, że brak winy strona ma obowiązek uprawdopodobnić, należało uznać, że skarżący mógł w sposób niezawiniony uchybić terminowi do wniesienia odwołania, a zważywszy na okoliczność, że skarżący miał wskazanie lekarskie, że ma leżeć, mógł także w sposób niezawiniony nie podjąć stosownych działań, aby temu skuteczne przeciwdziałać. Sąd nie podziela stanowiska organu, że nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnich dwóch dniach terminu. Okoliczność, że skarżący mógł wcześniej dokonać czynności, lecz zwlekał z tym do ostatniego dnia ustawowego terminu, w którym zaistniała przeszkoda do dokonania tej czynności, nie może stanowić podstawy do nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Strona nie może bowiem przewidywać, że w ostatnich dniach terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca jej wniesienie odwołania. Strona ma bowiem prawo wnieść środek odwoławczy w ostatnim dniu ustawowego terminu, nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca jej złożenie odwołania od decyzji. Sąd nie zgadza się również z dowolnym twierdzeniem organu, że skarżący mógł w trakcie zwolnienia lekarskiego skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem i zlecić wniesienie odwołania. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący wcześniej nie udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy, pełnomocnictwo zostało przez niego udzielone dopiero po ustaniu choroby, tj. w dniu [...] września 2017 r. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd uznał, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, wobec niespornego faktu jego choroby. Tożsame stanowisko, w świetle tych samych okoliczności faktycznych, zajął Sąd w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r., wydanym w sprawie I SA/Po 224/18 oraz wydanym w dniu 27 kwietnia 2018 r. w sprawie I SA/Po 226/18. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ).