I SA/Po 238/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ J. Małecki We wniosku złożonym w dniu [...]r. na urzędowym formularzu M.T. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, iż nie dysponuje żadnymi środkami majątkowymi. Obecnie jest zatrudniona w spółce z o.o. Skarżąca oświadczyła, że w 2001r. jej małżonek był człowiekiem majętnym i posiadał duże dochody. Podatek nałożony na skarżącą wynika ze wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawczyni podała, że w okresie późniejszym firma męża zbankrutowała wobec czego mąż utracił cały majątek tak firmowy jak i prywatny. Po upadłości skarżąca musiała podjąć pracę, jednak jej dochody nie są wysokie. Nie dysponuje żadnymi środkami majątkowymi. Wskazała, że sprawami gospodarczymi zawsze zajmował się mąż, ale obecnie nie uzyskuje przychodu gwarantującego możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa uniemożliwia natomiast ich poniesienie. Oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych pozbawi skarżącą prawa do Sądu i kontroli decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. M.T. oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Podała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Sytuacja majątkowa jej małżonka jest identyczna. Skarżąca razem z mężem mieszka w domu nie będącym ich własnością. Ponosi wraz z małżonkiem częściowe koszty jego utrzymania (opłaty za ogrzewanie, wodę, energię elektryczną w wysokości około [...] zł). Pozostałe koszty utrzymania skarżącej i jej męża wynoszą od [...] do [...]zł. Wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] zł brutto, jej mąż natomiast z tytułu renty w wysokości [...] zł brutto. Podała, że dochody netto otrzymywane przez nią i jej męża wynoszą [...] zł. Oświadczyła, że z renty małżonka na rzecz Urzędu Skarbowego potrącana jest kwota [...] zł. Skarżąca podała, że obecnie pracuje pomimo, iż choruje i ponosi koszty leczenia w wysokości [...]zł. Wskazała, że jej sytuacja finansowa jest niższa od przeciętnej. Na wezwanie z dnia [...]r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M.T. oświadczyła, że nie posiada lokat, kont i rachunków bankowych. Koszty utrzymania domu wynoszą od [...] do [...]zł, wyżywienie od [...] do [...]zł, koszty leczenia [....]zł, lekarstwa [....]zł. Oświadczyła, że syn M. posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2007, wartość rynkowa około [...] zł oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2004, wartość rynkowa około [...]zł. Skarżąca wskazała, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Dom, w którym mieszka należy w 1/2 do córki A. i w ½ do syna M. Skarżąca nie ponosi kosztów najmu. Do pisma załączyła m.in. kserokopię zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach z dnia [...]r. Na kolejne wezwanie z dnia [...]r. skarżąca w odpowiedzi z dnia [...]r. podała, że córka A. posiada konto bankowe studenckie (załączyła kserokopię z wyciągu – karta nr od 74 do 80 akt sądowych), syn M. również posiada konto, jednakże z uwagi na fakt, iż przebywa za granicą wyciąg z rachunku bankowego może przedstawić dopiero po jego powrocie. Współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] jest R.C. Skarżąca oświadczyła, że córka A. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z nią i z jej mężem, również syn skarżącej pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią i z jej małżonkiem. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2006r i 2007r., z których wynika, że dochód małżonka w 2006r. wyniósł [...]zł, zaś w 2007r. [...]zł, dochód skarżącej w 2007r. wyniósł [...]zł, dochód syna w 2007r. z tytułu wynagrodzenia za pracę [...]zł, przy czym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...]zł, natomiast z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008- PIT 38 wynika, że M.T. uzyskał przychody, o których mowa w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r.Nr 14, poz. 176 ze zm.) w wysokości [...]zł, poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i wobec tego uzyskał dochód w wysokości [...]zł, córka skarżącej w 2007r. uzyskała dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...]zł, przy czym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...]zł. Pismem z dnia [...]r. skarżąca przedłożyła kserokopię wyciągu z rachunku bankowego należącego do jej syna M.T. Postanowieniem z dnia [...]r. referendarz sądowy oddalił wniosek M.T. o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od regulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek (o przyznanie prawa pomocy) bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym rodzicach i dzieciach (art. 87 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącej wynika, iż pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie z mężem, córką i synem, którzy osiągają stałe miesięczne dochody, przy czym dochody skarżącej z tytułu umowy o pracę wynoszą [...]zł brutto, męża skarżącej z tytułu renty wynoszą [...]zł brutto, córki z tytułu umowy o pracę wynoszą [...]zł brutto, syna z tytułu umowy o pracę wynoszą [...] zł brutto. Zatem łączny dochód M.T. i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...]zł brutto. Poza tym z oświadczeń skarżącej wynika, że jej syn M.T. posiada majątek - 1/2 udziału nieruchomości, samochód osobowy marki [...] o wartości [...]zł oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] o wartości [...]zł. Również córka skarżącej posiada ½ udziału nieruchomości. Z załączonej przez skarżącą kserokopii wyciągu z rachunku bankowego należącego do jej syna M.T. wynika z kolei, że w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. na rachunek bankowy wpłynęły środki finansowe w wysokości [...] zł. Wpłaty w wysokości [...]zł pochodziły od M.T. - wpłata w dniu [...]r. w wysokości [...]zł i w dniu [...]r. w wysokości [...]zł. W ocenie Sądu przedmiotowe wpłaty, dokonywane przez skarżącą , świadczą o tym, iż w rzeczywistości dysonuje ona znacznie wyższymi środkami pieniężnymi niż wykazane przez nią we wniosku o udzielenie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż argumentacja skarżącej, służąca uprawdopodobnieniu, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jest niewiarygodna i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości [...]zł). Pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest przy tym tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Z tych względów na podstawie art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/J. Małecki