I SA/Po 238/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M T o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że jest zatrudniona w spółce z o.o. Zaskarżona decyzja dotyczy podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za [...]. Skarżąca oświadczyła, że w [...] jej małżonek był człowiekiem majętnym i posiadał duże dochody. Podatek nałożony na skarżącą wynika ze wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawczyni podała, że w okresie późniejszym firma męża zbankrutowała wobec czego mąż utracił cały majątek tak firmowy jak i prywatny. Po upadłości skarżąca musiała podjąć pracę, jednak jej dochody nie są wysokie. Skarżąca nie dysponuje żadnymi środkami majątkowymi. Wskazała, że sprawami gospodarczymi zawsze zajmował się mąż, ale obecnie nie uzyskuje przychodu gwarantującego możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa uniemożliwia natomiast ich poniesienie. Oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych pozbawi skarżącą prawa do Sądu i kontroli decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. MT oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Podała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Sytuacja majątkowa jej małżonka jest identyczna. Skarżąca razem z mężem mieszka w domu nie będącym ich własnością. Ponosi wraz z małżonkiem częściowe koszty jego utrzymania (opłaty za ogrzewanie, wodę, energię elektryczną w wysokości około [...]). Pozostałe koszty utrzymania skarżącej i jej męża wynoszą od [...] do [...]. Wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] brutto, jej mąż natomiast z tytułu renty w wysokości [...] brutto. Podała, że dochody netto otrzymywane przez nią i jej męża wynoszą [...]. Oświadczyła, że z renty małżonka na rzecz Urzędu Skarbowego potrącana jest kwota [...]. Skarżąca podała, że obecnie pracuje pomimo, iż choruje i ponosi koszty leczenia w wysokości [...]. Wskazała, że jej sytuacja finansowa jest niższa od przeciętnej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MT oświadczyła, że nie posiada lokat, kont i rachunków bankowych. Koszty utrzymania domu wynoszą od [...] do [...], wyżywienie od [...] do [...], koszty leczenia [...], lekarstwa [...]. Oświadczyła, że syn M posiada samochód osobowy marki H, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...] oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Skarżąca wskazała, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Dom, w którym mieszka należy w 1/2 do córki A i w 1/2 do syna M. Skarżąca nie ponosi kosztów najmu. Do pisma załączyła m.in. kserokopię zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach z dnia [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że córka A posiada konto bankowe studenckie (załączyła kserokopię z wyciągu - karta nr od [...] do [,,,] akt sądowych), syn M również posiada konto, jednakże z uwagi na fakt, iż przebywa za granicą wyciąg z rachunku bankowego może przedstawić dopiero po jego powrocie. Współwłaścicielem samochodu osobowego marki M jest R.C. Skarżąca oświadczyła, że córka A pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z nią i z jej mężem, również syn skarżącej pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią i z jej małżonkiem. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód małżonka w [...] wyniósł [...], zaś w [...] [...], dochód skarżącej w [...] wyniósł [...], dochód syna w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę [...], przy czym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...], natomiast z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...]- PIT 38 wynika, że M T uzyskał przychody, o których mowa w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r.Nr 14, poz. 176 ze zm.) w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i wobec tego uzyskał dochód w wysokości [...], córka skarżącej w [...]. uzyskała dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...], przy czym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] skarżąca przedłożyła kserokopię wyciągu z rachunku bankowego należącego do jej syna M T. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca, jej małżonek, córka i syn osiągają bowiem stałe miesięczne dochody, przy czym skarżąca z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, mąż z tytułu renty w wysokości [...] brutto, córka z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, syn z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto. Zatem łączny dochód skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] brutto. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej syn MT posiada majątek - 1/2 udziału nieruchomości, samochód osobowy marki H o wartości [...] oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M o wartości [...]. Również córka skarżącej posiada 1/2 udziału nieruchomości. Z załączonej przez skarżącą kserokopii wyciągu z rachunku bankowego należącego do jej syna M T wynika, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] na rachunek bankowy wpłynęły środki finansowe w wysokości [...]. Wpłaty w wysokości [...] pochodziły od skarżącej M T - wpłata w dniu [...]. w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...]. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego R S, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] M T udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek