I SA/Po 239/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ J. Małecki We wniosku złożonym w dniu 14 marca 2008r. na urzędowym formularzu A. T. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, iż sprawa dotyczy zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001r., a więc zdarzeń sprzed 7 lat, od tego czasu jego sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu. Skarżący oświadczył, że w 2001r. był człowiekiem majętnym i uzyskiwał wysokie dochody z tytułu dywidendy oraz zatrudnienia. W okresie późniejszym firma zbankrutowała i wobec tego skarżący stracił cały majątek, firmę oraz miejsce pracy. Związane z upadłością postępowanie doprowadziło do utraty zdrowia i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Zły stan zdrowia uniemożliwia obecnie skarżącemu zatrudnienie oraz możliwość uzyskiwania dochodów. Skarżący oświadczył, iż: nie dysponuje majątkiem pozwalającym na poniesienie kosztów sądowych, obecnie jest rencistą i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] przy czym kwota [...] potrącana jest na rzecz urzędu skarbowego. Wnioskodawca wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Sytuacja majątkowa jego żony jest identyczna. Skarżący razem z żoną mieszka w domu po teściach, który zbudowany został około 60 lat temu. Dom należy w 1/2 do córki A. (90 m2) oraz w ½ do syna M. (90 m2). A. T. ponosi częściowe koszty utrzymania tego domu (opłaty za ogrzewanie, wodę, energię elektryczną w wysokości około [...]). Pozostałe koszty utrzymania skarżącego i jego żony wynoszą od [...] do [...]. Wnioskodawca podał, że jego żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] brutto. Łączne dochody netto otrzymywane przez skarżącego i jego małżonkę wynoszą [...]. Skarżący podał, że ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw w wysokości około [...]. Oświadczył również, że syn M. posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2007, wartość rynkowa około [...] oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] , rok produkcji 2004, wartość rynkowa około [...] . A. T. wskazał, że córka A. z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto. Na wezwanie z dnia 2 kwietnia 2008r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy A. T. oświadczył, że on i jego żona nie posiadają lokat, kont i rachunków bankowych. Koszty utrzymania domu wynoszą około [...], wyżywienie około [...], koszty leczenia [...], lekarstwa [...]. Oświadczył, że syn M. posiada samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2007, wartość rynkowa około [...] oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2004, wartość rynkowa około [...]. Skarżący wskazał, że żona z tytułu zatrudnienia uzyskuje [...] brutto, córka A. [...] brutto, natomiast syn M. zatrudniony jest od 1 kwietnia 2008r. na kontrakcie menadżerskim i otrzymuje [...]. Do pisma załączono m.in. rachunki za gaz, usługi telefoniczne i Internet, energię elektryczną, telefon, wodę, podatek od nieruchomości, lekarstwa, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach żony z dnia 9 kwietnia 2008r, odcinek przekazu pocztowego. Na kolejne wezwanie z dnia 29 kwietnia 2008r. skarżący w odpowiedzi z dnia 7 maja 2008r. podał, że on i jego żona nie posiadają lokat, kont i rachunków bankowych. Córka A. posiada konto bankowe studenckie (załączył kserokopię z wyciągu – karta nr od 75 do 81 akt sądowych), syn M. również posiada konto, jednakże z uwagi na fakt, iż przebywa za granicą wyciąg z rachunku bankowego może przedstawić dopiero po jego powrocie. Współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] jest R. C. Skarżący oświadczył, że córka A. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z nim i z jego żoną, również syn skarżącego pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i z jego małżonką. Do pisma załączono kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2006r i 2007r., z których wynika, że dochód skarżącego w 2006r. wyniósł [...], zaś w 2007r. [...], dochód żony skarżącego w 2007r. wyniósł [...], dochód syna w 2007r. z tytułu wynagrodzenia za pracę [...], przy czym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...], natomiast z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008- PIT 38 wynika, że M. T. uzyskał przychody, o których mowa w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r.Nr 14, poz. 176 ze zm.) w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i wobec tego uzyskał dochód w wysokości [...], córka skarżącego w 2007r. uzyskała dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...], przy czym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...]. Skarżący załączył również zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez żonę, syna i córkę. Pismem z dnia 6 sierpnia 2008r. A. T. przedłożył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego syna M. T.. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od regulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek (o przyznanie prawa pomocy) bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym rodzicach i dzieciach (art. 87 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z żoną, córką i synem, którzy osiągają stałe miesięczne dochody, przy czym dochody żony skarżącego z tytułu umowy o pracę wynoszą [...] brutto, skarżącego z tytułu renty wynoszą [...] brutto, córki z tytułu umowy o pracę wynoszą [...] zł brutto, syna z tytułu umowy o pracę wynoszą [...] brutto. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] brutto. Poza tym z oświadczeń skarżącego wynika, że jego syn M.T. posiada majątek - 1/2 udziału nieruchomości, samochód osobowy marki [...] o wartości [...] oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] o wartości [...]. Również córka skarżącego posiada ½ udziału nieruchomości. Z załączonej przez skarżącego kserokopii wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego syna M.T. wynika z kolei, że w okresie od dnia 2 czerwca 2008r. do dnia 9 lipca 2008r. na rachunek bankowy wpłynęły środki finansowe w wysokości [...]. Wpłaty w wysokości [...] pochodziły od małżonki skarżącego M. T. - wpłata w dniu 30 czerwca 2008r. w wysokości [...] i w dniu 7 lipca 2008r. w wysokości [...]. W ocenie Sądu przedmiotowe wpłaty, dokonywane przez żonę skarżącego, świadczą o tym, iż w rzeczywistości dysonuje ona znacznie wyższymi środkami pieniężnymi niż wykazane przez A. T. we wniosku o udzielenie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż argumentacja skarżącego, służąca uprawdopodobnieniu, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jest niewiarygodna i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości [...]). Pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest przy tym tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Z tych względów na podstawie art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/J. Małecki