I SA/Po 239/08

POSTANOWIENIE Dnia 14 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 r. postanawia: oddalić wniosek. /-A/.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest rencistą. Zaskarżona decyzja dotyczy podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za [...]. Skarżący oświadczył, że w [...] był człowiekiem majętnym i uzyskiwał bardzo duże dochody z tytułu dywidendy oraz zatrudnienia. W okresie późniejszym firma zbankrutowała i wobec tego skarżący stracił majątek firmy oraz miejsce pracy. Związane z upadłością postępowanie doprowadziło do utraty zdrowia i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Zły stan zdrowia uniemożliwia obecnie skarżącemu zatrudnienie oraz możliwość uzyskiwania dochodów. Skarżący nie dysponuje majątkiem pozwalającym na poniesienie kosztów sądowych i tym samym nie mógłby skorzystać z prawa do Sądu. Skarżący wskazał, że sprawa dotyczy zdarzeń sprzed [...] lat i od tego czasu sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. A T oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Sytuacja majątkowa jego żony jest identyczna. Skarżący razem z żoną mieszka w domu nie będącym ich własnością. Ponosi jednak częściowe koszty jego utrzymania (opłaty za ogrzewanie, wodę, energię elektryczną w wysokości około [..]).. Pozostałe koszty utrzymania skarżącego i jego żony wynoszą od [...] do [...]. Wnioskodawca z tytułu renty uzyskuje dochód brutto w wysokości [...], zaś jego żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] brutto. Podał, że dochody netto otrzymywane przez niego i małżonkę wynoszą [...]. Oświadczył, że z renty na rzecz Urzędu Skarbowego potrącana jest kwota [...]. Skarżący podał, że ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw w wysokości około [...]. Na wezwanie z dnia [...]. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy AT oświadczył, że on i jego żona nie posiadają lokat, kont i rachunków bankowych. Koszty utrzymania domu wynoszą około [...], wyżywienie około [...], koszty leczenia [...], lekarstwa [...]. Oświadczył, że syn M posiada samochód osobowy marki H, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...] oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Skarżący wskazał, że żona z tytułu zatrudnienia uzyskuje [...] brutto, córka A [...] zł brutto, natomiast syn M zatrudniony jest od [...] na kontrakcie menadżerskim i otrzymuje [...]. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...], przy czym kwota [...] zł zajęta została w trybie egzekucji. Skarżący wskazał, że mieszka w domu po teściach, który zbudowany został około [...] lat temu. Dom należy w 1/2 do córki A, którą to część otrzymała na podstawie umowy darowizny od teściowej skarżącego ([...] m2) oraz w Yz do syna M ([...] m2). Działka gruntu, na której ten dom jest zbudowany wynosi [...] m2.. Do pisma załączył m.in. rachunki za gaz, usługi telefoniczne i Internet, energię elektryczną, telefon, wodę, podatek od nieruchomości, lekarstwa, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach żony z dnia [...], odcinek przekazu pocztowego. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że on i jego żona nie posiadają lokat, kont i rachunków bankowych. Córka A posiada konto bankowe studenckie (załączył kserokopię z wyciągu - karta nr od [...] do [...] akt sądowych), syn M również posiada konto, jednakże z uwagi na fakt, iż przebywa za granicą wyciąg z rachunku bankowego może przedstawić dopiero po jego powrocie. Współwłaścicielem samochodu osobowego marki M jest RC. Skarżący oświadczył, że córka A pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z nim i z jego żoną, również syn skarżącego pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i z jego małżonką. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego w [...] wyniósł [...]ł, zaś w [...] [...], dochód żony skarżącego w [...]. wyniósł [...], dochód syna w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę [...], przy czym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...], natomiast z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...]- PIT 38 wynika, że MT uzyskał przychody, o których mowa w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r.Nr 14, poz. 176 ze zm.) w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [....]ł i wobec tego uzyskał dochód w wysokości [...], córka skarżącego w [...] uzyskała dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...], przy czym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...]. Załączył również zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez żonę, syna i córkę. Pismem z dnia [...] skarżący przedłożył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego syna M T. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący, jego żona, córka i syn osiągają bowiem stałe miesięczne dochody, przy czym żona skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]\ brutto, skarżący z tytułu renty w wysokości [...] brutto, córka z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, syn z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] brutto. Z oświadczeń skarżącego wynika, że jego syn M T posiada majątek - 1/2 udziału nieruchomości, samochód osobowy marki H o wartości [...] oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M o wartości [...]ł. Również córka skarżącego posiada Vz udziału nieruchomości. Z załączonej przez skarżącego kserokopii wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego syna MT wynika, że w okresie od dnia [...] do dnia [...]. na rachunek bankowy wpłynęły środki finansowe w wysokości [...]ł. Wpłaty w wysokości [...] pochodziły od małżonki skarżącego MT- wpłata w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...]. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego RS, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] A T udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek