I SA/Po 273/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu pełnomocnika skarżącej – radcy prawnego M. W. od postanowienia referendarza sądowego tutejszego sądu z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 273/16 – przyznającego wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2009 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za w.w zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2009 r. do grudnia 2010 r.; postanawia I. utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy; II. zwrócić pełnomocnikowi skarżącej radcy prawnemu M. W. kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od sprzeciwu. Postanowieniem referendarza sądowego tutejszego sądu z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 273/16 orzeczono o przyznaniu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – radcy prawnemu M. W. tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu kwoty [...]zł powiększonej o [...] zł tytułem podatku VAT. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że w niniejszej sprawie zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805 – dalej jako: "k.n.p.p."), należało ustalić opłatę w wysokości ˝ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c), czyli ˝ opłaty maksymalnej wynoszącej 480 zł, co stanowi kwotę [...]zł (˝ x [...] zł). Wskazaną ostatnio kwotę należało przy tym powiększyć o stawkę podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł. Odpis omawianego orzeczenia referendarza sądowego doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 18 listopada 2016 (k. [...] akt sądowych). Pismem z dnia 23 listopada 2016 r., oznaczonym jako zażalenie pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia z dnia 15 listopada 2016 r. W piśmie tym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie pełnomocnikowi od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wynagrodzenia z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu w kwocie [...]zł powiększonej o kwotę [...]zł tytułem podatku VAT. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: – § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 7 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) k.n.p.p. poprzez jego niezastosowanie i błędne zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia; – § 5 k.n.p.p. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieprzyjęcie, że w sprawach nieokreślonych we wskazanym rozporządzeniu opłatę ustala się, przyjmując za podstawę opłatę maksymalną w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) k.n.p.p., w sprawach w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna opłaty maksymalne powinny zostać obliczone na podstawie § 8, tj. od wartości przedmiotu sprawy z uwzględnieniem § 4 ust. 1. W ocenie pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania była kwestia zobowiązania podatkowego, a łączna wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosiła [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis]. Dodatkowo zaznaczyć należy, że mimo tego, iż pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 23 listopada 2016 r., zatytułowano jako zażalenie, pismo to należy rozpoznać jako sprzeciw. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że o charakterze prawnym danego pisma strony przesądza jego treść, a spośród cech formalnych taki element jak tytuł pisma nie może przesądzać o tym, czy dane pismo przynależy do określonej kategorii pism procesowych [tak: postanowienie NSA z dnia 25 października 2010 r., II FZ 530/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Wyjaśnić przy tym należy, że środkiem zaskarżenia orzeczeń wydanych przez referendarza sądowego jest sprzeciw a nie zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 258 § 1 p.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności: wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. W świetle zaś art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika stanowi art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady o których mowa w przytoczonym ostatnio przepisie w odniesieniu do radców prawnych uregulowane są na chwile obecną rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Z uwagi jednak na § 22 wskazanego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z uwagi na powyższe zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie k.n.p.p. Zgodnie z powołanym w sprzeciwie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) k.n.p.p., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 k.n.p.p., mieszczącym się w rozdziale 1 zatytułowanym "Przepisy ogólne o opłatach za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu w postępowaniach przed organami wymiaru sprawiedliwości", opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Zgodnie zaś § 8 pkt 7 k.n.p.p., opłaty maksymalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: powyżej 200 000 zł – 14 400 zł. Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) k.n.p.p., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: w innej sprawie - 480 zł. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w sprzeciwie należy wskazać, że w decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe rozstrzyga się, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przewidziane w art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dla odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania podatkowe. Co zaś szczególnie istotne decyzja tego rodzaju nie jest aktem kreującym należność pieniężną, bądź stwierdzającym jej istnienie. Przedmiotem sprawy toczącej się przed organem podatkowym nie jest w istocie ustalenie należności pieniężnej, ale ustalenie istnienia przesłanek pozwalających na przypisanie osobie trzeciej odpowiedzialności za zobowiązania podatnika [tak: wyrok NSA z dnia 13 lipca 2012 r., I FSK 1555/11, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Wbrew zatem wywodom pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie, przedmiotem sporu nie była należność pieniężna a jedynie kwestia istnienia przesłanek warunkujących możliwość wydania orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe. Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia § 5 k.n.p.p., zgodnie z którym, wysokość opłat w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę opłatę maksymalną w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Wskazana regulacja znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do spraw nieokreślonych w k.n.p.p. Tymczasem w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) k.n.p.p. wprost wskazano, że opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: w innej sprawie - 480 zł. Zestawienie treści tego przepisu z przytoczonym powyżej § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) k.n.p.p., prowadzi do wniosku, że przepis § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) znajduje zastosowanie to wszelkiego rodzaju spraw gdzie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. Z uwagi na powyższe wydając zaskarżone postanowienie referendarza sądowy zasadnie oparł się na przepisach § 4 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) k.n.p.p. Z uwagi na powyższe sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w pkt I. sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt II. sentencji niniejszego orzeczenia zostało podjęte w oparciu o art. 225 w zw. z art. 261 p.p.s.a.