I SA/Po 2812/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2005 r. ze skargi D. i R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług za 1999r. oddala skargę /-/ K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/ W. Zygmont Decyzją z dnia [...]r. o nr [...],[...] Urząd Skarbowy odmówił D. i R.Z., prowadzącym Firmę "A", rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]rok w wysokości [...]zł oraz w podatku od towarów i usług za [...]rok w wysokości [...]zł, w kwocie nie przekraczającej [...]zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że we wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty podatnicy wskazali, że przypis podatku powstał w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej. Kontrola nie uznała faktur na zakup usług przez nieuczciwych kontrahentów. Ustaloną w ten sposób zaległość podatnicy muszą zapłacić z osiągniętego na bieżąco dochodu, ponieważ nie dysponują rezerwami finansowymi pozwalającymi na jednorazową zapłatę zadłużenia. Przedsiębiorstwo budowlane prowadzą od siedmiu lat, jednak brak wiedzy i doświadczenia przyczynił się do powstania zaległości. Na dzień [...]r. firma zatrudniała 5 osób, a w sezonie letnim zwiększy zatrudnienie do ok. 25 osób. Roboty budowlane prowadzone są na terenie miasta K. i województwa wielkopolskiego, przynosząc zaspokojenie potrzeb społecznych. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że R.Z. wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym o powierzchni [...]m2. Źródłem utrzymania jest dochód miesięczny w kwocie [...]zł. Na stanie samochód osobowy marki "B" rocznik 1996 oraz "C" rocznik 1978. Struktura miesięcznych wydatków kształtuje się w wysokości ok. [...]zł. Obroty z ostatnich trzech miesięcy z działalności gospodarczej wynosiły: w marcu [...]zł, w kwietniu [...]zł, w maju [...]zł. Dochód za [...]r. - [...]zł. Ustawodawca w art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 ze zm.) przyznanie ulg podatkowych uzależnia od wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, nakazując jednocześnie w § 3, że stosowanie wszelkiego rodzaju ulg podatkowych wobec przedsiębiorców winno być zgodne z ustawą z dnia 27 lipca 2002r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców. W przedmiocie tym podatnik oświadczył, że na przestrzeni 3 ostatnich lat poprzedzających dzień złożenia wniosku nie korzystał z pomocy publicznej. Analizując przypadek podatnika, a zwłaszcza jego możliwości płatnicze oraz postawę osobistą w kwestii regulowania należności podatkowych, organ nie doszukał się elementów opowiadających się za przyznaniem ulgi w postaci umorzenia. Jako dowodu nie można uznać wskazań o braku doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej (co spowodowało, że podatnik zawierzył nieuczciwym kontrahentom. Argumentacja, że podatnik partycypuje w wydatkach w kwocie [...]zł miesięcznie na leczenie swojej matki, na dowód czego przedstawił wprawdzie zaświadczenie lekarskie o jej chorobie, ale nie załączył żadnych dowodów faktycznie uprawdopodabniających, że owe wydatki ponosi, nie jest szczególną okolicznością. Prawa i obowiązki pomiędzy rodzicami a dziećmi reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a z informacji Urzędu Skarbowego wynika, że I.Z. - ojciec wnioskującego jak i matka posiadają stałe dochody w postaci emerytur. Tak więc ciężar wydatków związanych z chorobą matki ciąży przede wszystkim na rodzicach podatnika. Zdaniem Urzędu Skarbowego podatnik nie wykazuje woli sukcesywnego zmniejszania swoich zaległości podatkowych. Od kwietnia [...]r. uregulował dobrowolnie tylko niewielką kwotę na poczet podatku dochodowego od wynagrodzeń pracowników za [...]rok. Pozostałe wpłaty widniejące na koncie zostały ściągnięte przymusowo w postępowaniu egzekucyjnym oraz przeksięgowane z nadpłaty podatku. Ponadto podatnik w listopadzie [...]r. przystąpił do programu restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, którego celem jest umożliwienie przedsiębiorcom odzyskanie płynności finansowej i konkurowania na rynku, aby w przyszłości umożliwić terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Podatnikowi stworzona została szansa na umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za rok [...] w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. Warunkiem umorzenia jest bieżące regulowanie należności nieobjętych restrukturyzacją do [...]r. oraz uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej, która została rozłożona na raty. Podatnik zapłacił tylko dwie raty przedmiotowej opłaty. Nieprawdziwa okazała się sugestia o wzroście zatrudnienia pracowników w sezonie do 25 osób. Z danych Urzędu Skarbowego wynika, że w miesiącu maju [...]r., firma zatrudniała tylko 3 pracowników. Samej deklaracji zatrudnienia pracowników, nie można uznać jako dowód w sprawie, tym bardziej, że w roku poprzednim, pracowało w firmie tylko kilka osób. Należy zauważyć, że okres od wiosny do jesieni jest dla budownictwa korzystny, co potwierdzają dane dotyczące przychodów i dochodów za poszczególne miesiące [...]roku i pierwszego półrocza [...]r. W odwołaniu skarżący podnieśli, że przesłanką rozłożenia na raty zaległości muszą być realne możliwości podatnika. Ustalenie wysokości rat niemożliwych do zapłacenia stwarza iluzję uwzględnienia wniosku i narusza podstawę zasady postępowania podatkowego wyrażoną w art. 191 i 212 Ordynacji podatkowej. Ponadto skarżący nie chcą uchylać się od zapłaty, tylko dążą do utrzymania firmy, która zatrudnia 6 osób. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organy podatkowe upoważnione do przyznania rat rozstrzygają w konkretnej sprawie w ramach tzw. uznania administracyjnego, jednakże obowiązane są do dokonania rzetelnych ustaleń okoliczności, które mogłyby uzasadnić tę formę ulgi. Zastosowanie tego nadzwyczajnego instrumentu poprzedza ocena, czy indywidualny interes wnioskodawcy nie godzi równocześnie w interes publiczny, wyrażający się w realizowaniu przez zobowiązanych terminowych wpłat kwot należnych budżetowi państwa, z którego zaspokajane są podstawowe potrzeby ogółu społeczeństwa. Przyznanie przedmiotowej ulgi stanowi odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej i wymaga zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, w szczególności niezależnych od działania wnioskodawcy, jednakże nawet one nie tworzą po stronie organów podatkowych obowiązku spełnienia oczekiwań podatnika wobec Skarbu Państwa i wydania decyzji uwzględniającej żądanie zawarte we wniosku. W każdym jednak przypadku organy podatkowe są zobligowane do przeprowadzenia analizy stanu materialnego podatnika by udzielona ulga miała szansę realizacji, a przyznana pomoc w rezultacie przyniosła efekt prowadzący do poprawy sytuacji finansowej podatnika. Ważnym jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od działania strony. Według organu odwoławczego podatnicy nie posiadają w swojej dyspozycji środków pozwalający na terminowe uregulowanie płatności w ratach po [...]zł (zgodnie z wnioskiem) w przypadku pozytywnej decyzji. W skardze do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. i R.Z. podnieśli, że nie zgadzają się z tezą, iż rozłożenie na raty zaległości podatnikowi, który bez swej winy znalazł się w kłopotach finansowych, nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia interesu społecznego jak i indywidualnego podatnika. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na okoliczność, że ulgi o jakich mowa w art. 48 Ordynacji podatkowej nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Z ich nadzwyczajnego charakteru wynika, że stanowić mogą incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników zobowiązanego do świadczeń podmiotu. Ważnym jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i nie będących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej(por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001r., sygn. akt III SA 1037/00, "LEX" nr 46588). W niniejszej sprawie organy podatkowe dążyły do zbadania całokształtu okoliczności związanych z sytuacją materialną i rodzinną podatnika. W aktach administracyjnych znajdują się: oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym R.Z. (k. 2 - 3), z którego wynika, że ma on niepracującą żonę i 5 - letniego syna, łączny dochód miesięczny wynosi ok. [...]zł, podatnik jest właścicielem mieszkania i samochodu "C", oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym Firmy "A", której właścicielem jest R.Z. (k. 4 - 5). W oświadczeniu podano, że firma istnieje od [...]r., zatrudnia od 5 do 15 osób, na majątek ruchomy składają się m. in. betoniarki, wiertarki, szlifierki. Stan wierzytelności określono na [...]zł, a stan roszczeń na [...]zł. Obroty wynosiły: listopad [...]r. - [...]zł, grudzień [...]r. - [...]zł, styczeń [...]r. - [...]zł. Dochody: [...]r. - [...]zł, [...]r. - [...]zł oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym R.Z., w którym wykazano posiadanie samochodu marki "B" i strukturę wydatków (k. 51 - 52), oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym w/w firmy, w którym wykazano wysokość wierzytelności na ok. [...]zł, a roszczeń - na [...]zł. Obroty wyniosły: marzec [...]r. - [...]zł, kwiecień [...]r. - [...]zł, maj [...]r. - [...]zł Dochody w [...]r. - [...]zł W oparciu o powyższe informacje oraz na podstawie danych znanych organom z urzędu wyprowadzono słuszny wniosek, że w przypadku podatników nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jak na to wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w przypadku "ważnego interesu podatnika" należy wziąć pod uwagę m. in. stan zdrowia i możliwości zarobkowe podatnika. W przypadku R.Z. nie można za taką okoliczność potraktować stanu zdrowia jego matki (k. 1 akt administracyjnych), skoro skarżący nie powołał żadnych innych faktów poza tym, że łoży na jej utrzymanie w związku ze stwierdzoną chorobą. Ponadto skarżący cały czas prowadzi działalność gospodarczą, która w różnych okresach przynosi dochód, choć i straty (notatka służbowa - strata z działalności gospodarczej w czerwcu, lipcu i sierpniu [...]r. - k. 94). Natomiast na rozprawie przed Sądem podatnik dodatkowo wyjaśnił, że nie występował na drogę prawną przeciwko kontrahentowi, który swoimi działaniami spowodował powstanie szkody. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/ K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/ W. Zygmont AR