I SA/Po 295/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] złożyła skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem z dnia 15 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej złożenia. Odpis postanowienia skutecznie doręczono skarżącej w dniu [...] marca 2016 r. (k. 31 akt sąd.). Pismem nadanym w dniu [...] marca 2016 r. (k. 38 akt sąd.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w związku z nieprawidłowym, niepełnym i nierzetelnym pouczeniem zawartym w decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 doszło do błędu, w wyniku którego skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 wpłynęła z jednodniowym przekroczeniem terminu. Zdaniem skarżącej pouczenie zawarte w decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. zawierało informacje o terminie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednak nie zawierało żadnego odniesienia, czy wskazania obowiązujących przepisów, z których wynikałyby jej prawa, w tym i czas na złożenie skargi. Organ wskazał jedynie termin 30 dni, nie dając możliwości weryfikacji prawdziwości tego terminu. Brak było wskazania przez organ podstawy prawnej. Wobec całkowitego braku zaufania do organu w osobie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu oraz Izby Celnej jako całości, skarżąca postanowiła znaleźć odpowiednie przepisy i zagłębiła się w lekturę ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozdziale 5 tejże ustawy, zatytułowanym "Terminy", znajduje się art. 83, który wskazuje, że terminy oblicza się według prawa cywilnego. Według zaś art. 112 kodeksu cywilnego termin określony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. W tym przypadku, za koniec terminu należałoby uznać dzień [...] stycznia 2016, gdyż data doręczenia decyzji to [...] grudnia 2015. Skarga wniesiona przeze skarżąca [...] stycznia 2016, w świetle tych przepisów, byłaby skargą wniesioną skutecznie, z możliwością nadania sprawie prawidłowego, dalszego biegu. W ocenie skarżącej Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu dokonał próby ograniczenia prawa do obrony, poprzez skrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a to przez dołączenie do decyzji niepełnego, nierzetelnego pouczenia. Skarżąca była przekonana, że termin do wniesienia skargi oblicza się według art. 83 P.p.s.a., a nie art. 53 tejże ustawy, czyli że termin mija [...] stycznia 2016, a nie [...] stycznia 2016. Podkreśliła, że nie doszłoby do błędu, gdyby Dyrektor Izby Celnej wskazał w pouczeniu art. 53 P.p.s.a. jako właściwy, nie zaś pozostawiał tę kwestię domysłom, nie wskazując żadnego artykułu jako właściwego. Dopiero wskazanie właściwego przepisu określającego termin na wniesienie skargi (art. 53 P.p.s.a.) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 marca 2016 (data doręczenia: [...] marca 2016) sprawiło, że przesłanka trwania w niezawinionym błędzie ustała i możliwym jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, o czym stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Jednakże art. 86 § 1 P.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia na wniosek strony uchybionego terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Podkreślić należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia, wymaga natomiast wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia nie dającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu, którą strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy strony w uchybieniu terminu powinien wiązać się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 4, Lexis Nexis, Warszawa 2010 r., s. 244). Skoro art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to tym samym należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I OZ 809/14, LEX nr 1529132). W orzecznictwie (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) podkreśla się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić zatem jedynie wtedy, gdy strona, nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Bez wątpienia w rozpatrywanej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do złożenia skargi o czym Sąd orzekł w postanowieniu z dnia 15 marca 2016 r. W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu złożono z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Rozważenia więc wymagała kwestia czy do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzji zawierała błędne pouczenie, bowiem pouczenie to zawierało jedynie informacje o terminie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz termin 30 dni, jednak nie zawierało żadnego odniesienia, czy wskazania obowiązujących przepisów, z których wynikałyby jej prawa, w tym i czas na złożenie skargi. Zdaniem Sądu argumentacja skarżącej nie uzasadnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przepis art. 210 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p.") określa składniki jakie winna zawierać decyzja podatkowa. Jednym z nich, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 7 O.p., jest pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie. Pouczenie to powinno zatem wskazywać organ, do którego należy wnieść i skierować odwołanie (skargę) oraz termin, w którym należy dokonać tej czynności. Stosownie do art. 213 § 1 O.p. strona może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia lub co do prawa odwołania, prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W świetle art. 214 O.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Błędne pouczenie może oznaczać błędne wskazanie organu właściwego do rozpoznania środka prawnego, wadliwe określenie środka prawnego, jaki przysługuje od decyzji, oraz błędne oznaczenie trybu i terminu do jego wniesienia. W myśl art. 214 O.p zarówno brak pouczenia, jak i błędne pouczenie w decyzji nie mogą szkodzić stronie. Oznacza to, że środek prawny wniesiony w sposób określony w błędnym pouczeniu jest skuteczny tak, jak gdyby został wniesiony zgodnie z prawem. Jak wynika z akt administracyjnych zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Sądu. Pouczenie to zawierało standardową informację, wymaganą przepisami prawa, że decyzja jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Pouczenie zawierało wyraźnie wskazanie, że na decyzję służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem organu. Pouczenie to spełniało zatem wymogi przepisów ustawy O.p. oraz ustawy P.p.s.a. Argument, iż pouczenie nie powoływało konkretnego artykułu P.p.s.a., nie stanowi, w realiach niniejszej sprawy, o wadliwym pouczeniu. Ponownie należy wskazać, że brak winy powinien być oceniony w świetle okoliczności konkretnej sprawy z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o własne interesy, nie pomijając uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie skarżącej, która powołała zarówno przepisy P.p.s.a. jak i Kodeksu cywilnego, koniec terminu należałoby uznać dzień [...] stycznia 2016 r., gdyż data doręczenia decyzji to [...] grudnia 2015. Skarga wniesiona przez skarżącą to [...] stycznia 2016, w świetle tych przepisów byłaby skargą wniesioną skutecznie, z możliwością nadania sprawie prawidłowego, dalszego biegu. Zdaniem Sądu fakt, że skarżąca, utożsamiła okres 30 dni do złożenia skargi z terminem jednego miesiąca nie zwalniał jej z obowiązku sprawdzenia końcowej daty, z którą upływał termin do złożenia skargi. Jeśli natomiast nie zrozumiała pouczenia o terminie wniesienia skargi przy dołożeniu wymaganej staranności o własne interesy mogła przecież zwrócić się do organu o wyjaśnienie problemu właściwego zrozumienia pouczenia. Na to miała aż 30 dni, by ostatniego dnia złożyć skargę z zachowaniem terminu. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by podjęła jakiekolwiek starania o prawidłowe wykonanie czynności procesowej w swoim interesie. Podnoszona okoliczność próby ograniczenia przez organ prawa do obrony skarżącej poprzez skrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu poprzez niepełne i nierzetelne pouczenie, nie może pozostawać w żadnym związku usprawiedliwiającym uchybienie terminu. Argumenty przedstawione przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu, w konsekwencji należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.