I SA/Po 302/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2015r. sprawy ze skargi BZ na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], na podstawie art. 33 pkt. 8 i art.34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015) – dalej: "u.p.e.a.", odmówił zobowiązanej [...] uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uzasadniając postanowienie wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzi na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia [...] września 2012 r. wobec [...], w związku z zaległościami w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2011 i czerwiec 2012. W tym zakresie zawiadomieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...], które okazało się nieskuteczne. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązana odebrała w dniu [...] października 2012 r. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu [...] października 2012 r. Ponadto prowadzi postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nr: [...] z dnia [...] maja 2011 r., [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., [...] z dnia [...] września 2011 r. obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2010 r. oraz marzec i czerwiec 2011 r. W tym zakresie zawiadomieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej w [...] w [...] . Zobowiązana zawiadomienie o zajęciu odebrała w dniu [...] października 2012 r. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie odebrał w dniu [...] października 2012 r. Zobowiązana [...] wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne domagając się uchylenia tytułów wykonawczych z powodu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzutów nie wskazując innego środka , który byłby dla niej mniej uciążliwy podała, że zadeklarowała wolę dobrowolnej spłaty zaległości, bo zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dotkliwe i w sposób uciążliwy ogranicza jej swobodę i prawa jako podatnika. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...], na podstawie art. 33 pkt 8 i art. 34 § 1 u.p.e.a. odmówił uwzględnienia zarzutów . W uzasadnieniu stwierdził, że zobowiązana nie uzasadniła zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz nie wskazała innego środka, z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję. Zobowiązana w zażaleniu domagała się uchylenia powyższego postanowienia, uchylenia zajęcia oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wywodziła, że po formalnie złożonym wniosku nastąpiło naruszenie jej praw podatnika. Wykazała w licznie uzupełnionej dokumentacji, która znajduje się w [...], że wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, wielokroć opisywane, przemawiające za skorzystaniem z prawa, przynajmniej w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego (akta prowadzonych spraw dotyczących zaległości w VAT). Naczelnik US [...] zna sytuację materialną zobowiązanej, na podstawie obszernej dokumentacji załączonej do wniosków o odliczenie lub rozłożenia na raty zaległego podatku. Dlatego nieprawdziwe są twierdzenia na których m. in. oparte jest uzasadnienie postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r. Co więcej, zobowiązana złożyła oświadczenie Naczelnikowi US [...], że dobrowolnie, starając się o układ ratalny dokona spłaty zadłużenia. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego było i jest niezasadne. Zobowiązana podkreśliła, że art. 17 § 2 , art. 35 § 1 oraz art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przewidują wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Sprawa jest na tyle poważna, że wymaga dokładnego przeanalizowania. Ponadto zobowiązania potwierdziła, że obowiązki podatkowe powinny być wykonane. Poczuwa się do zapłaty zadłużenia. Nigdy w zamierzony sposób nie uchylała się od płacenia podatków. Powołując art. 26 § 1 i dalej § 5 u.p.e.a. zobowiązana podkreśliła, że wykazała ważny interes publiczny, że wstrzymanie egzekucji pozwoli na realną spłatę zadłużenia bez konieczności przymusowej egzekucji. Dlatego konieczne jest wtrzymanie wykonywania egzekucji, do momentu wydania ostatecznych rozstrzygnięć (art. 23 § 6, art. 35 oraz art. 54 § 6 u.p.e.a.). Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 18 i art. 33 oraz art. 35 § 2 u.p.e.a. po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję zważył, co następuje: niezrozumiały jest zarzut określony w punkcie 8 art. 33 u.p.e.a., to jest zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] miał wiedzę o tym, że zobowiązana posiada rachunek bankowy w [...] oraz, że jest zatrudniona w [...]. Zobowiązana nie zawiadomiła o możliwości przeprowadzenia egzekucji z innego składnika majątku. Na temat innych możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych organ egzekucyjny nie posiadał informacji. Zajęcia wynagrodzenia za pracę okazało się skuteczne. Zobowiązana kwestionując to zajęcie jako uciążliwe nie wskazała innego, równie skutecznego, ale mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, przy zastosowaniu którego można by prowadzić wobec niej egzekucję. Fakt złożenia przez zobowiązaną wniosku o "układ ratalny", świadczenie, że nie uchyla się w zamierzony sposób od płacenia podatków nie ma wpływu na postępowanie egzekucyjne. Nie są to zarzuty w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Brak podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie dokonanych czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania, z tym zastrzeżeniem, że organ egzekucyjny może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów, a organ nadzoru zgodnie z § 2 może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia w sprawie zarzutów. Pojęcie "uzasadnionych przypadków" jest pojęciem nieostrym i (jak podkreśla się w piśmiennictwie) jego treść powinna być zawsze oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. O ich istnieniu nie może decydować subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych w rozpatrywanym trybie jest prawem, a nie obowiązkiem organu nadzoru. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził by zaszły okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. W skardze zobowiązana domagała się uchylenia postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz uchylenia zajęć egzekucyjnych i zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając skargę zobowiązana stwierdziła, że po formalnie złożonych wnioskach, nastąpiło naruszenie jej praw jako podatnika. Nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji, gdyż wyklucza złożone wnioski wraz z obszernymi uzasadnieniami, które potwierdzały dobrą wolę zobowiązanej spełnienia świadczenia jak i skorzystania z prawa zagwarantowanego Konstytucją RP. Zobowiązana rzetelnie zawiadomiła wierzyciela US [...] o zaległościach, czyniąc zadość zasadom i obowiązkom wobec Skarbu Państwa. Naczelnik znał sytuację zobowiązanej, która złożyła wnioski o odroczenie lub rozłożenie na raty. Sprawa jest poważna i wymaga dogłębnego zbadania. Zobowiązana nigdy nie uchylała się celowo od płacenia podatków. Wniosła trzy pozwy wobec swoich nierzetelnych klientów lecz uzyskany jeden nakaz zapłaty na rzecz wnioskodawcy, dawał nadzieję, że najpóźniej do [...] lutego 2013 r. kwota zadłużenia zostanie zapłacona w kwocie min. [...] zł. Życie okazało się zgoła odmienne. Dłużnicy celowo przedłużali postępowania sądowe, unikając formalnych rozliczeń. Wydłużanie wpłynęło na fakt, że do dnia złożenia skargi, kwota [...] zł nie została wpłacona. Zatem twierdzenia uzasadnienia postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. są nieprawdziwie. Zobowiązana wykazała ważny interes publiczny. Tylko wstrzymanie egzekucji oraz uchylenie decyzji organu odwoławczego, pozwoli na realną spłatę zadłużenia bez konieczności egzekucji. Czynności Naczelnika US [...], zajęte rachunki bankowe, wysokość wynagrodzenia dodatkowego zobowiązanej wskazują, że możliwości spłaty są ograniczone do zera. Tymczasem środki przymusu zostały zastosowane w sytuacji gdy zobowiązana potwierdziła wolę dobrowolnej spłaty zaległości. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Organ egzekucyjny w sytuacji wyboru i oceny ewentualnej uciążliwości środka egzekucyjnego ma przede wszystkim doprowadzić do wykonania przez zobowiązanego obowiązków na nim spoczywających poprzez zastosowanie środków przymusu. W tym zakresie organ egzekucyjny zobowiązany jest wziąć pod uwagę zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania dochodzonych obowiązków (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Przyjmuje się, że taką uciążliwością jest "dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2008 r., I SA/Gd 26/08, LEX nr 489620). Jednakże wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem urzędu skarbowego, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem w kwestii, czy wszcząć egzekucję. Fakt złożenia przez zobowiązaną wniosku o rozłożenie spłaty należności na raty , świadczy wprawdzie o tym, że nie uchyla się celowo od zapłaty podatku, ale nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego i nie jest zarzutem w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Samo złożenie wniosku w tym zakresie i zapewnienia zobowiązanej o chęci dobrowolnego uregulowania zadłużenia nie powodują, że tym samym egzekucja prowadzona jest przedwcześnie, a zastosowany środek uciążliwy. W opinii sądu, zastosowany w sprawie środek w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę nie może być uznany za środek egzekucyjny nadmiernie uciążliwy. Jest to podstawowe działanie zmierzających do wyegzekwowania należności pieniężnych. Egzekucja prowadzona przy jego zastosowaniu może dotyczyć zobowiązanych będących osobami fizycznymi, utrzymującymi się z wynagrodzenia za pracę. Zawiera zabezpieczenie zasady poszanowania minimum egzystencji polegające na tym, że egzekucji podlega tylko część wynagrodzenia, która nie została spod niej zwolniona. Zakres dozwolonego zajęcia, zgodnie z art. 9 § 1 u.p.e.a., określają przepisy kodeksu pracy. W kwestii wniosku o wstrzymanie dokonanych czynności egzekucyjnych nie zaszły okoliczności uzasadniające jego uwzględnienia . Okoliczności uzasadniające wstrzymanie w trybie art. 35 § 1 i § 2 u.p.e.a. muszą mieć zawsze charakter wyjątkowy, tj. winny one odbiegać od występujących powszechnie, jak i powinny być to takie okoliczności, na jakie strona nie miała wpływu i które są niezależne od jej sposobu postępowania. Natomiast powołane przez zobowiązaną okoliczności nie stanowią "uzasadnionego przypadku" pozwalającego na wstrzymanie dokonanych czynności egzekucyjnych. W opinii sądu postanowienia obu instancji administracyjnych zostały wydane zgodnie z przepisami prawa. Dlatego sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.