I SA/Po 371/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-06-03

Skład orzekający: Katarzyna Nikodem, Izabela Kucznerowicz, Włodzimierz Zygmont

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy publiczna szkoła wyższa, otrzymując odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną, powinna opodatkować to odszkodowanie podatkiem VAT, mimo że działalność dydaktyczna uczelni jest zwolniona z tego podatku?
Ratio decidendi
Przeniesienie prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie, nawet jeśli następuje z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy prawa, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Uczelnia w takiej sytuacji działa jako podatnik VAT, a czynność ta nie jest związana z działalnością edukacyjną lub dydaktyczną, która mogłaby korzystać ze zwolnienia. Tym samym, zaskarżona interpretacja indywidualna była zgodna z prawem.
Stan faktyczny
Wnioskodawca, publiczna szkoła wyższa, otrzymał odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi publicznej. Szkoła uważała, że odszkodowanie to nie podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ działalność dydaktyczna uczelni jest zwolniona z tego podatku, a otrzymane środki są przychodem uczelni przeznaczonym na pokrycie kosztów jej działalności. Organ podatkowy uznał stanowisko szkoły za nieprawidłowe, twierdząc, że przeniesienie własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie jest odpłatną dostawą towarów podlegającą VAT.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi UP w [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. W dniu [..] lipca 2014r. A w[...] złożył wniosek, uzupełniony pismem z dnia [...] października 2014r., o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy należy opodatkować wydanie nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną w zamian za odszkodowanie. Przedstawiając stan faktyczny wnioskodawca wskazał, że w marcu 2009 r. otrzymał odszkodowanie za przejęcie prawa własności nieruchomości zgodnie z decyzją Wojewody [...] na kwotę [...] zł. Z datą wpływu odszkodowania wystawiono notę z uznaniem kwoty za niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Z pisma z dnia [...] października 2014 r., stanowiącego uzupełnienie wniosku, wynika, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku w momencie ich przejęcia decyzją Wojewody [...] były niezabudowane. Na dzień wydania decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nieruchomości te nie były objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w całości stanowiły grunty rolne. Nie znajdowały się na nich obiekty uznane wg prawa budowlanego za budynki i budowle. Omawiane nieruchomości Uczelnia nabyła na podstawie umowy zamiany w dniu [...]kwietnia 2000 r. i nie miała prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Nie były w żadnym zakresie przedmiotem najmu, dzierżawy lub innych umów podobnym charakterze. Celem przejęcia własności nieruchomości była budowa Zachodniej Obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej S-11. Przeniesienie z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z dniem [...] czerwca 2008 r., tj. z dniem w którym decyzja Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej z dnia [....] stycznia 2008 r. stała się ostateczna. Decyzja określająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna i prawomocna w dniu[...] marca 2009 r. Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego wnioskodawca zadał następujące pytanie: czy publiczna szkoła wyższa winna opodatkować odszkodowanie otrzymane w roku 2009 za wywłaszczoną nieruchomość, wystawiając w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji o wywłaszczeniu, fakturę VAT i odprowadzając do właściwego Urzędu Skarbowego wyliczony podatek VAT, w sytuacji kiedy przepisy art. 91 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 1 pkt 9, art. 100 ust. 1, art. 106 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm., zwaną dalej ustawą o szkolnictwie wyższym) w zw. z § 4 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych (Dz. U. Nr 246, poz. 1796) zwalniają działalność uczelni, o której mowa w art. 13 i 14 wskazanej ustawy o szkolnictwie od podatku od towarów i usług? Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca wskazał, że w art. 43 ust. 1 pkt. 1 ustawy o VAT, w wersji obowiązującej w 2009r. zwolnione od podatku były usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. W załączniku nr 4, w poz.7 zostały wymienione usługi edukacji. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2004r. Nr 333 poz.289 ze zmianami), jak i z rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zmianami) do usług edukacji zalicza się bezwzględnie usługi, nie tylko z zakresu szkolnictwa podstawowego ale i z zakresu szkolnictwa wyższego. W świetle art. 91 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym działalność uczelni, o której mowa w art. 13 i 14 podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Zgodnie z art. 13 ustawy o szkolnictwie wyższym, podstawowym zadaniem uczelni jest, m.in. kształcenie studentów w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy oraz umiejętności niezbędnych w pracy zawodowej, wychowywanie studentów w poczuciu odpowiedzialności za państwo polskie, za umacnianie zasad demokracji i poszanowanie praw człowieka, a więc prowadzenie działalności dydaktycznej. Prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r. Nr 220 poz. 1447 ze zmianami), co wynika z art. 106 ustawy o szkolnictwie wyższym. Przepis art. 7 tejże ustawy dopuszcza prowadzenie przez szkołę wyższą działalności gospodarczej wyodrębnionej organizacyjnie i finansowo od działalności, o której mowa w art. 13 i 14 ustawy w zakresie i formach określonych w statucie. A w[...] nie wyodrębnił organizacyjnie i finansowo takiej jednostki. Zakłady doświadczalne Uczelni, stanowiące jej jednostki organizacyjne, zapewniając m.in. bazę i odpowiednie warunki realizacji przez jednostki organizacyjne uczelni zadań badawczych i dydaktycznych, prowadzą jednocześnie działalność wytwórczą, usługową i handlową związaną z profilem prowadzonych działań badawczych i dydaktycznych. To powoduje, że w części mogą prowadzić działalność gospodarczą, która nie mieści się w pojęciu działalności badawczej i doświadczalnej i w tej części nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT. W art. 98 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym ustawodawca wskazał, że przychodami uczelni są m.in. przychody ze sprzedaży składników własnego mienia oraz z odpłatności za korzystanie z tych składników przez osoby trzecie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, albo innej umowy. Koszty swojej działalności, co wynika z art. 100 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, także działalności dydaktycznej, uczelnia pokrywa z przychodów określonych w art. 98 ust. 1, zatem też z przychodów ze sprzedaży składników własnego mienia. W § 4 pkt.6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych (Dz.U. Nr 246 poz. 1796) odpłatności, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt. 9, ustawodawca zaliczył do przychodów działalności dydaktycznej. Przepis art. 98 ust. 1 pkt. 9 ustawy o szkolnictwie wyższym stanowi, że do przychodów uczelni publicznej zalicza nie tylko odpłatności za korzystanie ze składników własnego mienia przez osoby trzecie na podstawie umowy najmu, dzierżawy albo innej umowy, ale też przychody ze sprzedaży składników własnego mienia. Zdaniem Uczelni, skoro odpłatności za korzystanie z mienia ustawodawca zakwalifikował do przychodów działalności dydaktycznej, to sformułowanie użyte w rozporządzeniu "odpłatności, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 9" należy jako odpłatności ze sprzedaży, jak i odpłatności za korzystanie z mienia przez osoby trzecie, tym samym, zdaniem wnioskodawcy, uprawnia Uczelnię do skorzystania ze zwolnienia z podatku VAT od uzyskanego odszkodowania. Wnioskodawca wskazał, że według poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z 8 stycznia 1993r. (OSNCP 1993r. z. 10 poz. 183) wykładnia gramatyczna jest tylko jednym z przyjmowanych sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z intencjami ustawodawcy rezultatów. Dlatego też musi ona być uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie - jeśli nie przede wszystkim - celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy. Kierując się tym poglądem i stosując przy wykładni przepisów art.91 ust. 1, art. 98 ust. 1 pkt.9, art. 100 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, w związku z § 4 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych, wykładnię systemową i celowościową, wnioskodawca doszedł do wniosku, że odszkodowanie otrzymane przez Uczelnię za wywłaszczoną nieruchomość jest zwolnione z podatku VAT w całości, ponieważ jest to przychód Uczelni przeznaczony na pokrycie kosztów jej działalności, zobowiązań oraz wydatków na rozwój i inne potrzeby. W związku z powyższym wnioskodawca uważa, że nie powinien wystawić w przedmiotowej sprawie faktury w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się decyzji o wywłaszczeniu i odprowadzić do właściwego Urzędu Skarbowego wyliczonego podatku VAT. W interpretacji indywidualnej z dnia [...] października 2014 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] - działając w imieniu Ministra Finansów - uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że państwowe szkoły wyższe w zakresie, w jakim realizują zadania publiczne, są traktowane jako organy władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Nie są podatnikami w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane, tj. w zakresie realizacji nieodpłatnych czynności. Jeśli natomiast działają na tych samych warunkach prawnych co prywatni przedsiębiorcy oraz gdy wykonują określone czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej, to nie wykonują działalności w ramach pełnienia funkcji publicznych, wtedy nie są wyłączone spod działania ustawy o podatku od towarów i usług. Zdaniem organu w przypadku wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te zostały powołane. Zbywając nieruchomość, wnioskodawca nie realizuje zadań własnych ani zadań zleconych, w tym przypadku dokonuje przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Wykonuje zatem czynność o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy i występuje w roli podatnika w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT. Z uwagi na fakt, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na budowę drogi publicznej, a więc doszło do wywłaszczenia terenu budowlanego, wnioskodawca nie skorzystał ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt. 9 ustawy o VAT. W konsekwencji dostawa nieruchomości podlegała w latach 2008 - 2009 opodatkowaniu stawką podatkową w wysokości 22%. W dniu [...] listopada 2014 r. do organu wpłynęło wezwanie wnioskodawcy do usunięcia naruszenia prawa i wydanie rozstrzygnięcia potwierdzającego słuszności stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej w przedmiotowej sprawie. W skardze od ww. interpretacji strona skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie: - art. 91 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 1 pkt 9, art. 100 ust. 1 i art. 106 ustawy o szkolnictwie wyższym, w zw. z § 4 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych (Dz. U. Nr 246, poz. 1796), które zwalniają działalność uczelni, o której mowa w art. 13 i art. 14 wskazanej ustawy o szkolnictwie wyższym z podatku od towarów i usług, - art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w wersji obowiązującej w roku 2009 oraz poz. 7 załącznika nr 4 do ustawy o VAT, w związku z art. 132 ust. 1 litera i) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnemu systemu podatku od wartości dodanej Dz. U. UE. L. 2006. 347.1 - zwanej dalej Dyrektywą, - art. 91 ust. 3 w związku z art. 87 ust. 1 oraz art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie) (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.) - zwanej dalej Konstytucją RP poprzez odmowę bezpośredniego zastosowania przepisów obowiązującego międzynarodowego prawa, - ze względu na naruszenie przepisów postępowania przez brak wskazania uzasadnienia i merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów przytoczonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie skarżące organ podatkowy rozpoznając niniejszą sprawę zupełnie pominął kwestię przeznaczenia uzyskanego od Wojewody [...] odszkodowania. Przychodami uczelni, zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt. 9 ustawy o szkolnictwie wyższym są przychody ze sprzedaży składników własnego mienia. Uczelnia zaś, w świetle art. 100 ust. 1 przywołanej ustawy pokrywa koszty swojej działalności, zobowiązania oraz wydatki na rozwój oraz inne potrzeby z przychodów określonych w art. 98 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. W sytuacji zatem, kiedy sprzedaż składników własnego mienia, stanowi w myśl § 4 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych, przychód z działalności dydaktycznej, to tym samym przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie, stanowi wykonywanie czynności o charakterze publicznoprawnym, wyłączając tym samym szkołę wyższą z kategorii podatników podatku od towarów i usług. W tej sytuacji skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej interpretacji, podnosząc zarzut naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów reprezentowany przez Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270. – dalej p.p.s.a.). W określonych przez ten przepis przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się m. in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego, wydane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). W ramach tak wyznaczonej kompetencji Sąd stwierdza, że skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona interpretacja odpowiada prawu. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu podatkowego w kwestii opodatkowania podatkiem VAT [...] w [...] czynności przeniesienia z mocy prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT objęta jest m.in. odpłatna dostawa towarów. Odpłatna dostawa towarów na gruncie przepisów podatkowych ma szerszy zakres niż umowa sprzedaży. Dostawa (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT) jest to przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Polskie przepisy są zgodne z regulacjami zawartymi w art. 14 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a Dyrektywy, stanowiącymi, że "dostawa towarów" oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, również za dostawę towarów uznaje się przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa. Zatem ustawodawca wyraźnie wskazał, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest dostawa towarów, za którą rozumie się również przeniesienie prawa własności do towarów w zamian za odszkodowanie z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej. Odszkodowanie jest wynagrodzeniem za przymusowe przeniesienie prawa własności, dlatego też jest to dostawa odpłatna. W związku z powyższym organ w zaskarżonej interpretacji dokonał prawidłowej wykładni prawa w zakresie przedmiotu opodatkowania. Zgodne z prawem jest również stanowisko organu, że[...], w związku z przeniesieniem własności towaru z nakazu organu władzy publicznej w zamian za odszkodowanie, działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat. Pod pojęciem działalności gospodarczej, zdefiniowanym w ust. 2 powołanego artykułu, należy rozumieć wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców (...) również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Powołany przepis koresponduje z art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 lit. b Dyrektywy. Definicja działalności gospodarczej w ustawie o podatku od towarów i usług jest bardzo szeroka, wskazuje na zasadę powszechności opodatkowania bez względu na formę i rezultat. Należy stwierdzić, że podmiot przenoszący własność towaru z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy prawa za odszkodowaniem wykonuje czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Słuszne jest stanowisko Ministra Finansów, że [...] jako uczelnia państwowa w zakresie, w jakim realizuje zadania publiczne jest traktowana jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o VAT (wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I FSK 1021/10). Jak wynika jednak z tego przepisu wyłączenie organów władzy publicznej z kręgu podatników dotyczy wyłącznie czynności lub transakcji, w których uczestniczą jako organy publiczne, chodzi więc o czynności dokonywane w ramach władztwa publicznego. Wyłączenie określone w tym przepisie nie dotyczy natomiast czynności wykonywanych przez te organy na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Z treści tego przepisu wynika, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach - gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych. Organ działa bowiem jako organ władzy publicznej wtedy, gdy przy realizacji danego zdania wyposażony jest we władztwo publiczne, tj. występuje w pozycji nadrzędnej wobec innych podmiotów uczestniczących w danej czynności ( vide A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT, Komentarz, Wydanie III, Wydawnictwo Wolter Kluwer Polska Sp. z. o. oraz wyrok NSA z 26 lutego 2009 sygn. akt I FSK 1906/07, niepubl.) Wskazana wyżej wykładnia tego przepisu uwzględnia treść art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE. Zgodnie z tym przepisem krajowe, regionalne i lokalne organy władzy i inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują, jako władze publiczne. W piśmiennictwie wskazuje się, że art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE wyłącza z kręgu podatników VAT organy publiczne, gdy działają one bezpośrednio i w zakresie swoich prerogatyw wynikających z prawa publicznego. Jeżeli jednak takie podmioty działają w obrocie na zasadach analogicznych do prywatnych przedsiębiorców, są uznawane za podatników ( vide Komentarz do Dyrektywy 2006/112/WE pod redakcją J. Martiniego ). W związku z powyższym dla oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej interpretacji istotne jest stwierdzenie, czy dokonując dostawy nieruchomości za odszkodowaniem, A działał w charakterze organu, czyli z pozycji nadrzędnej, czy też realizował transakcję dostępną dla innych podmiotów. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że transakcja ta nie mieściła się w zakresie zadań publicznych tej jednostki. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że przeniesienie własności nieruchomości z nakazu organu władzy przez organ władzy publicznej (np. Gminy) jest odpłatną dostawą towaru podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według tożsamych zasad jak w przypadku podmiotów prywatnych (np. wyrok w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 8 września 2014 r. I FSK 1608/13, wyrok NSA z 10 października 2014 r. sygn. akt I FSK 1608/13). W związku z powyższym słuszne jest stanowisko organu, że w sytuacji gdy wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, wówczas mamy do czynienia z odpłatną dostawą towarów i spełniony zostaje warunek przedmiotowy opodatkowania jej podatkiem od towarów i usług. Opodatkowanie VAT w przypadku przymusowego przeniesienia prawa własności w zamian za odszkodowanie (objęte wprost zamiarem prawodawcy unijnego w art. 14 ust 2 lit. a Dyrektywy 112), realizuje zarówno zasadę powszechności opodatkowania, jak również zasadę niezakłócania konkurencji (np. wyrok I FSK 1659/10). Wobec powyższego należy zgodzić się z organem podatkowym, że skarżący wypełnił przesłanki do uznania go za podatnika podatku VAT, ponieważ zbywając nieruchomość, nie realizuje zadań własnych ani też zadań zleconych, tylko dokonuje czynności o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy o VAT. Strona skarżąca powołuje się na art. 91 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym podnosząc, że Uczelnia zgodnie z tym przepisem jest zwolniona od podatku od towarów i usług. Powołany przepis stanowi, że działalność uczelni, o której mowa w art. 13 ust. 1 i art. 14, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego, podatku od towarów i usług, podatku od nieruchomości, podatku rolnego, podatku leśnego i podatku od czynności cywilnoprawnych na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Zatem przepis ten odsyła do zasad określonych w przepisach podatkowych. W zakresie podatku od towaru i usług zasady te określone zostały na rok 2009 (data otrzymania odszkodowania) w art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. W myśl tego przepisu zwolniono od podatku świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy. W załączniku tym poprzez odwołanie się do odpowiednich symboli PKWiU wprowadzono między innymi zwolnienie od podatku dla usług w zakresie edukacji. W orzecznictwie ETS podkreśla się, że ze zwolnienia korzystają usługi ściśle edukacyjne, tj. w zakresie kształcenia (vide wyrok ETS z 14 czerwca 2007 r. w sprawie C – 43405 Stichting Regionaal Opleidingen Centrum Noord-Kennemerland, West Friesland przeciwko Staatssecretaris van Financien). Czynność dostawy towaru (nieruchomości) nie jest związana z działalnością edukacyjną lub dydaktyczną, a więc nie jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług W konsekwencji należy przyjąć, że opisana czynność przeniesienia własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie dokonana przez podatnika podatku od towarów i usług stanowi odpłatną dostawę towaru i tym samym rodzi powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług. W związku z powyższym, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło