I SA/Po 393/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził wobec J. U. (dalej zwanego również skarżącym) postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych z 28 września 2023 r., nr TW [...] oraz TW [...] wystawionych przez Z. Z. M. P. R. G. O. K.. Tytuły te obejmowały należności z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od września 2021 r. do czerwca 2023 r. Pismem z 29 października 2023 r. skarżący wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazano na nieistnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, notoryczne niewykonywanie obowiązku odbioru odpadów komunalnych, nierozliczenie się przez Naczelnika z dotychczas przejętych środków materialnych z PIT. Wskazano również na zawisłość sporu przed WSA w Poznaniu. Z. Z. M. P. R. G. O. K. postanowieniem z 18 grudnia 2023 r., nr [...] oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to zostało następnie sprostowane postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., nr [...] Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wyjaśniono, że z uwagi na nieuregulowanie przez skarżącego zaległości objętych upomnieniami wystawiono tytuły wykonawcze. Wyjaśniono również, że wszelkie wpłaty były księgowane na zaległości wraz z odsetkami oraz koszty upomnień zgodnie z art. 62 § 1 i 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. – dalej w skrócie "O.p") Odnosząc się do zarzuty niewykonywania obowiązku odbioru odpadów komunalnych wyjaśniono, że należna opłata i obowiązek jej ponoszenia istnieje od 01 lipca 2013 r. Odwołując się do m.in. art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 – dalej w skrócie: "u.c.i.p.g.") wyjaśniono, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny. Nie jest to opłata za usługę odbioru odpadów komunalnych. Odnosząc się do zarzutów nierozliczenia się przez Naczelnika z przejętych środków wyjaśniono, że owe rozliczenie nie leży w kompetencji Zarządu. Właściwym w tej kwestii jest organ egzekucyjny. Odnosząc się do zarzutu zawisłości postępowania przed WSA w Poznaniu wyjaśniono, że organ pierwszej instancji nie posiada wiedzy o ewentualnych postępowaniach dotyczących wymienionych na wstępie tytułów egzekucyjnych. Mając powyższe na względzie w ocenie organu pierwszej instancji zarzut skarżącego oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") należało uznać za nieuzasadniony. Skarżący wniósł zażalenie na omówione powyżej postanowienie z 18 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 19 marca 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy omówione powyżej postanowienie organu pierwszej instancji. Wyjaśniono, że skarżący zgłosił kilka zarzutów, co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, niemniej spośród podniesionych zastrzeżeń zarzutem według art. 33 § 2 u.p.e.a. jest tylko nieistnienie obowiązku. Pozostałe kwestie podniesione przez skarżącego wykraczają poza zakres postępowania przedmiotem, którego jest rozpoznanie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Uznano, że skarżący nie przedstawił dowodów na to, że obowiązki stwierdzone tytułami wykonawczymi nie istnieją. Wyjaśniono, że obowiązek uiszczenia przez żalącego opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wynika z ostatecznych decyzji nr [...] i [...] Twierdzenia żalącego, iż obowiązek ten nie powstał, gdyż odpady komunalne nie były odbierane, nie mogą być wzięte pod uwagę i nie mają wpływu na istnienie obowiązku, wynikającego z ostatecznych decyzji. Mając powyższe na uwadze w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił zarzuty skarżącego. Uznano, że skarżący słusznie zauważył, że w postanowieniu organu pierwszej instancji wpisano błędny nr PESEL. Uznano jednak, że okoliczność ta nie ma wpływu na ważność czy byt zaskarżonego postanowienia, lecz kwestia ta może być przedmiotem sprostowania. Skarżący pismem z 21 maja 2024 r. wniósł skargę na omówione powyżej postanowienie SKO w [...]. Wniesiono m.in. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Podniesiono, że stan bezczynności wierzyciela w kwestii zaniedbywania ustawowych obowiązków trwa nadal. Podniesiono, że Kolegium nie ustosunkowało się kwestii rozliczania opłat okresowych. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. W piśmie z 12 lipca 2024 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów należało oddalić zarzut skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy uzasadniające skorzystanie ze wskazanego środka zaskarżenia zostały wyliczone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W kontekście art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należy wyjaśnić, że nieistnienie obowiązku zachodzi wówczas, gdy nie ma obowiązku podlegającego egzekucji, przy czym ten obowiązek nie wygasł. Oczywiste jest, że aby obowiązek mógł wygasnąć, musi wcześniej istnieć. Dlatego też należy przyjąć, że podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał [tak: A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Warszawa 2021, Rozdział V, § 3 – dostępny w bazie danych Legalis]. W realiach niniejszej sprawy skarżący nie zgadza się z zapatrywaniem, że brak wykonania usługi odebrania i wywozu odpadów nie ma znaczenia dla bytu zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6h pkt 1 u.c.i.p.g., opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić: właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Zgodnie zaś z art. 6i ust. 1 pkt 1 powołanego aktu, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Opłata za wywóz odpadów komunalnych nie ma charakteru opłaty za usługę, ale jest daniną publiczną, co oznacza, że ma ona charakter obowiązkowy i mieszkaniec gminy nie jest zwolniony od jej płacenia nawet wtedy, gdy gmina niewłaściwie organizuje odbiór opadów [tak: wyrok WSA w Łodzi z 4 lipca 2017 r., I SA/Łd 344/17]. Właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi [tak: wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., II FSK 1579/15]. Obowiązek ponoszenia wskazanej opłaty jest niezależny od tego czy doszło do faktycznego odbioru odpadów z nieruchomości. Okoliczność niewykonania usługi odbioru odpadów może stanowić argument przemawiający za umorzeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rozważenie tego rodzaju okoliczności winno jednak nastąpić w postępowaniu wywołanym złożeniem przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości w tego rodzaju opłacie. Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć również zarzuty skargi podnoszące niewypowiedzenie się przez Kolegium odnośnie tego czy sporne opłaty są opłatami okresowymi. W ocenie skarżącego powyższe zagadnienie miało istotne znaczenie dla rozliczeń w tym przedawnienia. Odnosząc się do tego rodzaju argumentów skargi należy wyjaśnić, że wnosząc zarzuty w piśmie z 29 października 2023 r. skarżący nie podniósł zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części. W konsekwencji powyższego organ pierwszej instancji nie był uprawniony do rozważania kwestii ewentualnego przedawnienia dochodzonych opłat. Kierując się z kolei zasadą dwuinstancyjności postępowania należy uznać, że przedmiotem rozpoznania organu drugiej instancji mogą być jedynie kwestie uprzednio rozpatrzone przez organ niższego rzędu. Aprobata odmiennego rozwiązania mogłaby bowiem doprowadzić do sytuacji, w której kwestie podniesione po raz pierwszy na etapie wnoszenia zażalenia zostałyby rozpoznane wyłącznie przez organ odwoławczy z pominięciem organu pierwszej instancji. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Trafnie za bezzasadny uznano zarzut nieistnienia egzekwowanych obowiązków. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.