I SA/Po 478/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi DK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę Pismem z dnia (...) grudnia 2011 r. D. K. złożył zarzuty na prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postępowanie egzekucyjne dotyczące: nieistnienia obowiązku; określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia; błędu co do osoby zobowiązanego. W sprawie wskazanych tytułów wykonawczych zobowiązany oświadczył, że treść żądania organu jest niezgodna z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, albowiem wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił w części zaskarżoną decyzję i orzekł o ograniczeniu odpowiedzialności skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem zobowiązanego oczywisty jest fakt, że domaganie się przez organ kosztów egzekucyjnych w kwocie (...) zł jest niezgodne z treścią wyroku WSA. Skarżący wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie – jako całość, toczy się od (...) lutego 2004 r. W sprawach zobowiązanego oraz spółki zostało wydanych szereg orzeczeń, m.in. przez wojewódzki sąd administracyjny. Biorąc pod uwagę upływ czasu, skarżący jako podatnik jest zainteresowany ostatecznym ustaleniem jego statusu, w szczególności: czy jest dłużnikiem; jeżeli tak, to z jakiego tytułu oraz w jakiej kwocie. Ponadto zobowiązany zwrócił uwagę na rozbieżności co do kwoty zobowiązania – skąd pojawiła się kwota (...) zł, skoro uprzednio była to kwota inna: (...) zł plus odsetki w wysokości (...) zł. Według zobowiązanego istotnym w sprawie jest treść prawomocnych postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. dotyczących zaliczenia na poczet zobowiązania kwot (...) zł i (...) zł. Wobec tego łączna kwota z tego tytułu wynosiła (...) zł i została w całości rozliczona. Zdaniem zobowiązanego, postanowienia te wiążą Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Organ powinien dokładnie rozliczyć zobowiązanego, albowiem kwota zaległości, jaka obciąża "A. sp. z o.o." nie jest identycznym zobowiązaniem skarżącego. Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2012 r. r., nr (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając jako wierzyciel na postawie art. 34 § 1w zw. z art. 33 pkt 1,3,4, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a.") oraz art. 124 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w skrócie: "K.p.a."), zajął stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów i odmówił uznania ich za zasadne. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wierzyciel wyjaśnił, że w dniu (...) września 2008 r. wydał wobec D. K. decyzję w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A." z tytułu: podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2003 r. w kwocie (...) zł, odsetki za zwłokę w kwocie (...) zł i koszty egzekucyjne w kwocie (...) zł; podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003 r. w kwocie (...) zł, odsetki za zwłokę w kwocie (...) zł i koszty egzekucyjne w kwocie (...) zł; dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2003 r. w łącznej wysokości (...) zł, odsetki za zwłokę w wysokości (...) zł i koszty egzekucyjne w kwocie (...) zł; dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003 r. w łącznej wysokości (...) zł, odsetki za zwłokę w wysokości (...) zł i koszty egzekucyjne w kwocie (...) zł; dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2003 r. w łącznej wysokości (...) zł, odsetki za zwłokę w wysokości (...) zł i koszty egzekucyjne w kwocie (...) zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z o.o. "A." w zakresie kwot zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiąc: lipiec 2003 r., sierpień 2003 r. oraz wrzesień 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. W pozostałym zakresie skargę oddalono. Organ wskazał, że powyższe zaległości, co do których Sąd oddalił skargę, zostały objęte następującymi tytułami wykonawczymi: nr (...) z dnia 1 grudnia 2008 r. - dotyczącym zaległości w podatku VAT za miesiąc sierpień 2003 r. w kwocie należności głównej (...) zł, odsetek wyliczonych na dzień wystawienia tytułu w wysokości (...) zł oraz w podatku VAT za miesiąc lipiec 2003 r. w kwocie należności głównej (...) zł, odsetek wyliczonych na dzień wystawienia tytułu w wysokości (...) zł, nr (...) z dnia (...) marca 2011 r. – obejmującym koszty egzekucyjne w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wierzycielski stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż organ objął tytułami wykonawczymi wyłącznie zobowiązania, za które solidarnie odpowiada D. K.. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wyjaśnił, że dokonane zaliczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowieniami z dnia (...) kwietnia 2011 r. i z dnia (...) maja 2011 r. wskazały podatnikowi w uzasadnieniu, na poczet którego zobowiązania zaliczono zwrot podatku od towarów i usług w rozbiciu na należność główną i odsetki od zaległości podatkowych. Ustosunkowując się do kwoty dochodzonej należności głównej w wysokości (...) zł objętej tytułem wykonawczym nr (...), organ wierzycielski wyjaśnił, iż przedmiotowa zaległość podatkowa została umniejszona o zaliczenia zwrotów podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2011 r. i luty 2011 r. oraz nadpłaty tytułem złożonego za 2010 r. rozliczenia rocznego PIT-36, co obecnie daje dochodzona kwotę w wysokości (...) zł. Od powyższego orzeczenia zobowiązany wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W wyniku rozpatrzenia sprawy w toku instancji odwoławczej Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, podzielając stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 34 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z dnia (...) marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznające wniesione zarzuty zobowiązanego za niezasadne. W skardze do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. K. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia (...) marca 2012 r. w całości i przekazanie sprawy organowi orzekającemu do ponownego rozpoznania. Orzeczeniu temu skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż domaganie się przez organ kosztów egzekucyjnych jest niezgodne z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10. Ponadto skarżący wskazał, że zgodnie z treścią wyroku Sądu Okręgowego w K. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został zwolniony całkowicie od odpowiedzialności za zaległości spółki wobec ZUS, a mimo to kwota naliczona pierwotnie przez ZUS jest egzekwowana przez organ. Zdaniem skarżącego organ związany jest treścią prawomocnych wyroków Sądów Rzeczypospolitej Polskiej. Aktualnie równolegle toczy się jeszcze postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącego w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Poza tym pomimo wielokrotnych wniosków składanych przez skarżącego, organ do dnia dzisiejszego nie dokonał rozliczenia dokonanych dotychczas wpłat na poczet zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W piśmie procesowym z dnia (...) lipca 2012 r. skarżący wskazał ponownie, że organ do chwili obecnej nie dokonał rozliczenia poczynionych zajęć przed wydaniem decyzji i wpłat. W dniu (...) lutego 2012 r. skarżący złożył wniosek o przerachowanie VAT z tytułu zakupionego środka trwałego. Kwota (...)zł została rozliczona dopiero w czerwcu 2012 r., o czym zawiadomiono skarżącego w dniu (...) lipca 2012 r. Ponadto na poczet zobowiązania organ przejął zwrot podatku dochodowego za rok 2010 i 2011, czego też nie rozliczył. Organ podatkowy nie dokonał rozliczenia wpłat i zajęć u innych kontrahentów zobowiązanych in solidum. Podczas rozprawy w dniu (...) lipca 2012 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu do złożenia w terminie czternastu dni postanowienia w sprawie zaliczenia skarżącemu nadpłaty w podatku dochodowym za 2010 r. W wykonaniu zarządzenia Sądu organ odwoławczy przedłożył oryginał postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...), w sprawie zaliczenia nadpłaty z podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. na poczet zaległości w podatku VAT za miesiąc lipiec 2003 r. wraz z potwierdzeniem odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa wywołującym jego nieważność (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w skrócie: P.p.s.a.), ani z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującym konieczność wyeliminowania aktu z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem spór pomiędzy skarżącym, a organem administracji publicznej, występującym w toku postępowania egzekucyjnego w administracji w charakterze wierzyciela, dotyczy stwierdzenia, czy tytuły wykonawcze wystawione w toku tego postępowania przeciwko zobowiązanemu były prawidłowe w zakresie określenia egzekwowanego obowiązku. Skarżący zarzuca organowi wierzycielskiemu, że wysokość kwoty należności ujęta w treści tytułów wykonawczych nie odpowiada wysokości należności wynikającej z decyzji podatkowej będącej podstawą egzekucji. Pozostałe zarzuty, choć podniesione w treści zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tzn. zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, nie zostały podniesione w skardze do tutejszego Sądu. Nie oznacza to jednak, że w tym zakresie sprawa nie podlegała kontroli sądowej, bowiem w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy wyjaśnić, iż organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w administracji ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W związku z brzmieniem przepisu art. 33 pkt 3 u.p.e.a., określenie w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia stanowiącego podstawę egzekucji może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zarzut ten jest trafny, to postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. – por. wyrok NSA z 9 grudnia 1998 r., I SA 1430/98, LEX nr 44661). Z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Przepis ten nie pozwala organowi na badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie zwalnia to jednak wierzyciela i organu egzekucyjnego od wykazania, z jakiego aktu prawnego określony w tytule obowiązek wynika. Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest bowiem to, aby należności te wynikały z indywidualnego aktu administracyjnego albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 u.p.e.a. – por. wyrok NSA z 11 października 2007 r., I OSK 1419/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego może stanowić wyłącznie wyraźne i wskazane expressis verbis w sentencji decyzji rozstrzygnięcie właściwego organu (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2006 r., III SA/Wa 3119/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że kluczowe – i w pełni wystarczające – dla oceny zasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów było ustalenie z jednej strony treści rozstrzygnięcia decyzji stanowiącej podstawę egzekucji, a z drugiej strony treści tytułów wykonawczych, które zakwestionował skarżący. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w tytułach wykonawczych wystawionych przez wierzyciela został w sposób prawidłowy określony egzekwowany obowiązek, tj. zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji orzekającej solidarną odpowiedzialność skarżącego ze spółką z o.o. "A." za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2003 r., wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...) września 2008 r. (natychmiast wykonalnej z mocy wówczas obowiązującego art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej, t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia (...) stycznia 2009 r. Dotyczy to zarówno należności podatkowych określonych w tej decyzji – na poziomie (...) zł (za lipiec 2003 r.) oraz (...) zł (za sierpień 2003 r.), jak i kosztów egzekucyjnych w wysokości (...) zł - na która składają się sumy dotyczące odpowiednio lipca 2003 r. (... zł) oraz sierpnia 2003 r. (... zł). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie I SA/Po 364/10 nie zakwestionował, ani nie zmodyfikował wskazanych kwot egzekwowanych zobowiązań podatkowych oraz należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, gdyż rozstrzygnięcie kasacyjne objęte tym wyrokiem dotyczyło wyłącznie kwot zaległości z tytułu dodatkowych zobowiązań podatkowych za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Argumentacja przedstawiona przez stronę skarżącą w toku niniejszego postępowania, mająca przemawiać za zasadnością zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, opierała się w znacznej mierze na twierdzeniu, iż ze względu na dokonaną przez zobowiązanego nadpłatę podatku oraz przysługujące podatnikowi zwroty podatku VAT, treść tytułu wykonawczego stała się błędna. Przy tym skarżący podniósł, iż organ do dnia dzisiejszego nie dokonał rozliczenia dokonanych dotychczas wpłat na poczet zobowiązań. Należy stwierdzić, że twierdzenia skarżącego, w świetle okoliczności faktycznych i prawnych badanej sprawy, nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż z akt postępowania wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. dokonał zaliczeń zwrotów podatku VAT za miesiące styczeń i luty 2012 r. oraz nadpłaty z rozliczenia rocznego PIT-36 za 2011r. na poczet wskazanych zaległości za lipiec i sierpień 2003 r. Po drugie jednak okoliczność ta nie stanowi podstawy uznania przedmiotowych zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne za uzasadnione. Jak wskazano wyżej, ujęte w tytułach wykonawczych obowiązki podlegające przymusowemu wykonaniu odpowiadają tym obowiązkom, które zostały określone w decyzji będącej podstawą egzekucji. Obowiązki te, pomimo zmiany ich wysokości, w momencie zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego nadal istniały. Jednocześnie zaś podmiotem tych obowiązków i adresatem tego środka egzekucyjnego była osoba zobowiązanego. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu zarzuty skarżącego odnośnie do nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz błędu co do osoby zobowiązanego, trzeba uznać za bezzasadne. Powyższe rozważania należy uzupełnić o wyjaśnienie, iż jeśli w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany okaże dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny jest obowiązany zawiadomić o tym fakcie wierzyciela, który może żądać wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w tej kwestii, na które przysługuje wierzycielowi nie będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 43 § 3 u.p.e.a.). Godzi się zauważyć, że odstąpienie od czynności egzekucyjnych leży wyłącznie w rękach organu egzekucyjnego. W konsekwencji powyższych rozważań trzeba uznać, iż częściowe pokrycie należności ze środków pochodzących z nadpłaty bądź zwrotu VAT oraz z nadpłaty z rozliczenia rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest równoznaczne z wygaśnięciem bądź nieistnieniem obowiązku, ani też określeniem egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia stanowiącego podstawę egzekucji. Wierzyciel niebędący organem egzekucyjnym słusznie nie znalazł więc w takim przypadku podstaw do uznania za uzasadnione zarzutów z art. 33 pkt 1 lub 3 u.p.e.a. Co się zaś tyczy zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych również i one nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym ma obowiązek i uprawnienie do przedstawienia swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów i w tym celu organ egzekucyjny przekazuje wierzycielowi wniosek w sprawie zarzutów. Postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela może być prowadzone wyłącznie w granicach zgłoszonych zarzutów, a jeżeli w piśmie zostały też przedstawione inne żądania lub wnioski, nie mogą być one przedmiotem rozstrzygnięcia wierzyciela. (por. wyrok NSA z 1 kwietnia 2011 r., II GSK 446/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, iż postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela dotyczy egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., a nie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie mógł więc zajmować stanowiska w sprawie w której nie jest wierzycielem. W tym stanie rzeczy, wobec uznania skargi za skargi za bezzasadną, Sąd orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w sentencji wyroku.