I SA/Po 485/08

POSTANOWIENIE Dnia 14 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: oddalić wniosek. I-N. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest rencistą. Zaskarżona decyzja dotyczy podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za [...]. Skarżący oświadczył, że w [...] był człowiekiem majętnym i uzyskiwał wysokie dochody z tytułu dywidendy oraz zatrudnienia. W okresie późniejszym firma zbankrutowała i wobec tego skarżący stracił cały majątek, firmę oraz miejsce pracy. Związane z upadłością postępowanie doprowadziło do utraty zdrowia i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Zły stan zdrowia uniemożliwia obecnie skarżącemu zatrudnienie oraz możliwość uzyskiwania dochodów. Skarżący nie dysponuje majątkiem pozwalającym na poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że sprawa dotyczy zdarzeń sprzed [...] lat i od tego czasu sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu. AT oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Sytuacja majątkowa jego żony jest identyczna. Skarżący razem z żoną mieszka w domu nie będącym ich własnością. Ponosi jednak częściowe koszty jego utrzymania (opłaty za ogrzewanie, wodę, energię elektryczną w wysokości około [...] zł). Pozostałe koszty utrzymania skarżącego i jego żony wynoszą od [...] do [...]. Wnioskodawca z tytułu renty uzyskuje dochód brutto w wysokości [...], zaś jego żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...]. Podał, że dochody netto otrzymywane przez niego i małżonkę wynoszą [...]. Oświadczył, że z renty na rzecz Urzędu Skarbowego potrącana jest kwota [...]. Skarżący podał, że ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw w wysokości około [...]. Oświadczył, że syn M posiada samochód osobowy marki H, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...] oraz, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Skarżący wskazał, że córka A z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto. Wskazał, że otrzymuje rentę w wysokości [...], przy czym kwota [...] zajęta została w trybie egzekucji administracyjnej. Podał, że mieszka w domu po teściach, który zbudowany został około [...] lat temu. Dom należy w 1/2 do córki A ([...] m2) oraz w Vi do syna M ([...] m2). Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy AT w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on i jego żona od [...] lat nie posiadają lokat, kont i rachunków bankowych. Koszty utrzymania wynoszą około [...] miesięcznie. Skarżący i jego żona nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Załączył kserokopię dowodu rejestracyjnego, z którego wynika, że współwłaścicielem samochodu osobowego marki M jest R C. Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] załączonego do akt sprawy o sygn akt [...] wynika, że córka A pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z nim i z jego żoną, również syn skarżącego pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i z jego małżonką. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego w [...] wyniósł [...], zaś w [...] [...], dochód żony skarżącego w [...] wyniósł [...], dochód syna w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę [...], przy czym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...], natomiast z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...] - PIT 38 wynika, że MT uzyskał przychody, o których mowa w art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r.Nr 14, poz. 176 ze zm.) w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i wobec tego uzyskał dochód w wysokości [...], córka skarżącego w [...] uzyskała dochód z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...], przy czym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...]. Załączył również zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez żonę, syna i córkę oraz rachunki za gaz, usługi telefoniczne i Internet, energię elektryczną, telefon, wodę, podatek od nieruchomości, lekarstwa, kserokopię wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego córki. Nie przedstawił natomiast wyciągu z rachunku bankowego syna, ponieważ MT przebywał za granicą. Kolejnym pismem skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego należącego do jego syna MT. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący, jego żona, córka i syn osiągają bowiem stałe miesięczne dochody, przy czym żona skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, skarżący z tytułu renty w wysokości[...]ł brutto, córka z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, syn z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] brutto. Z oświadczeń skarżącego wynika, że jego syn M T posiada majątek - 1/2 udziału nieruchomości, samochód osobowy marki H o wartości [...] oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki M o wartości [...]. Również córka skarżącego posiada Vi udziału nieruchomości. Z załączonej przez skarżącego kserokopii wyciągu z rachunku bankowego należącego do jego syna MT wynika, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] na rachunek bankowy wpłynęły środki finansowe w wysokości [...]. Wpłaty w wysokości [...] pochodziły od małżonki skarżącego MT - wpłata w dniu [...]. w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek