I SA/Po 516/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. skarżąca Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2011 r. Następnie pismem z dnia [...] marca 2016 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w każdej chwili może zostać wszczęte przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne. Wyłączną działalnością gospodarczą skarżącej Spółki jest działalność w zakresie obrotu paliwami. Działalność ta prowadzona jest z dużymi sukcesami od blisko dziesięciu lat. Najpierw w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a potem w miarę rozwoju firmy po jej przekształceniu w formie spółki akcyjnej. Wyniki finansowe za ubiegły rok pokazują, iż przychód średniomiesięczny w Spółce wynosi blisko [...] milionów złotych. Spółka argumentowała, że w obrocie paliwami funkcjonuje instytucja odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy. Spółka, aby sprostać wymaganiom rzetelnego kupca i rozwiać wątpliwości nabywców co do rzetelności rozliczania się z podatków, ustanowiła kaucję i znalazła się na liście prowadzonej przez Ministerstwo Finansów. Obecnie wymogi rynku paliw są takie, iż nabywcy nie chcą kupować paliw od podmiotów, które nie wpłaciły kaucji gwarancyjnej. W przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego urząd skarbowy może zaspokoić się z kaucji gwarancyjnej. W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, Spółka zniknie z wykazu podmiotów, które złożyły kaucję gwarancyjną. Wówczas dotychczasowi kontrahenci Spółki przestaną nabywać paliwo. Nastąpi drastyczny spadek obrotów, co z kolei wiązać się będzie z niemożnością obsługiwania zobowiązań Spółki, w tym kredytów, leasingów i stanowić może przyczynę upadłości. Brak wstrzymania wykonalności w kontekście nieuchronnego postępowania egzekucyjnego wyrządzi więc znaczną szkodę w majątku skarżącej i spowoduje trudne do odwrócenia skutki prawne. Wprawdzie świadczenie pieniężne, wokół spełnienia którego toczy się spór w niniejszej sprawie jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki wszczęcia egzekucji (w tym do kaucji gwarancyjnej), należy mieć na uwadze bardzo prawdopodobną utratę klientów przez skarżącą. Podkreślenia wymaga fakt, iż w każdej chwili urząd skarbowy będzie mógł zaspokoić się z przekazanych na konto kaucji środków pieniężnych. Nie ma więc obawy unikania spełnienia świadczenia podatkowego. Do wniosku Spółka załączyła kserokopię rachunku zysków i strat oraz wydruk ze strony internetowej Ministerstwa Finansów o wysokości kaucji gwarancyjnej (k. 43 – 44 akt sąd.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca Spółka poinformowała o wszczęciu przez urząd skarbowy egzekucji w celu dochodzenia należności wynikającej z przedmiotowej decyzji. Skarżąca wskazała, że nie może praktycznie działać i wywiązywać się z zawartych umów i przyjętych na siebie obowiązków. Obecnie, po zajęciu rachunków, środki pieniężne wpłacone za towar zostaną automatycznie przekazywane na rzecz urzędu skarbowego. Spółka nie ma możliwości dokonywania zakupów i przekazywania towaru klientom, którzy już za towar przedpłacili. Do pisma załączone zostały kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych oraz tytuł wykonawczy (k. 60 - 69 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy w sprawie występują przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych wymienionych we wskazanym przepisie. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/2004, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, opub. w LEX nr 192964). Stosownie do powyższych uregulowań zaistnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek w art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadnia wstrzymanie danego aktu. Z uwagi na treść art. 61 § 3 P.p.s.a. rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony skarżącej, tak by Sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu wniosek o wstrzymanie w badanej sprawie nie zawiera informacji wskazujących na aktualne możliwości płatnicze skarżącej Spółki oraz na posiadany przez nią majątek. Sąd nie ma jednak możliwości oceny, czy uiszczenie wynikającej z zaskarżonej decyzji kwoty zobowiązania podatkowego podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy zagrozi płynności finansowej skarżącej Spółki, a tym bardziej czy doprowadzi do jej upadłości. Przypomnieć należy, że ogólnikowe twierdzenia, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1099/14 publ. LEX nr 1550923). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). Tym samym, aby taka ocena Sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne i uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści przepisu, jak i powoływanie się na szkodę wyrządzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, utrata klientów, drastyczny spadek obrotów, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pokreślić również należy, że w związku z obowiązywaniem w niniejszym postępowaniu zasady dyspozytywności, na Sądzie nie spoczywał obowiązek wyręczania skarżącej w kwestii podania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, uprawdopodobnienia wniosku, jak i zbierania dokumentów, z których wynikałoby jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawczyni (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007r., II FZ 339/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej sprawie strona skarżąca podkreśla, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami z dużymi sukcesami od blisko dziesięciu lat. Wyniki finansowe za ubiegły rok pokazują, iż przychód średniomiesięczny w Spółce wynosi blisko [...] milionów złotych. Powyższe potwierdza dołączony do wniosku rachunek zysku i strat (k. 43 akt sąd.), z którego wynika, że za rok 2014 skarżąca uzyskała przychód netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w wysokości [...] zł. Natomiast za rok 2015 r. przychód netto z prowadzonej działalności wyniósł [...] zł. Zysk z działalności operacyjnej w 2014 r. kształtował się na poziomie [...] zł, natomiast w 2015 r. osiągnął wysokość [...] zł. W 2014 r. Spółka nie odnotowała przychodów finansowych, natomiast w 2015 r. wysokość przychodów finansowych stanowiła kwotę [...] zł. Koszty finansowe w 2014 r. wyniosły [...] zł, natomiast w 2015 r. ukształtowały się na poziomie [...] zł. W 2015 r. Spółka odnotowała zysk netto w wysokości [...] zł, natomiast w 2014 r. zysk netto był na poziomie [...] zł. Na wynagrodzenia w 2014 r. Spółka przeznaczyła kwotę [...] zł, natomiast w 2015 r. na kwotę [...] zł. Z powyższej analizy rachunku zysku i strat wynika, że skarżąca nie generuje straty z prowadzonej działalności. Kolejną okolicznością uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na którą powołała się skarżąca to fakt, że wszczęte zostało przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podnosi, że poprzez zajęcie rachunków bankowych została pozbawiona możliwości rozliczania się z kontrahentami i regulowania zobowiązań z tego wynikających. Na potwierdzenie powyższej okoliczności skarżąca dołączyła kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych z dnia [...] kwietnia 2016 r. w Banku [...] S.A., [...], [...] S.A., [...], [...] S.A., [...] oraz kserokopie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w [...] (k. 60 - 69 akt sąd.). Z powyższego wynika, że skarżąca dysponuje kilkoma rachunkami bankowymi, jednakże nie przestawiła informacji o stanie środków finansowych na tych rachunkach. Z samego natomiast faktu, że toczy się egzekucja z rachunków bankowych, nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych powstanie u skarżącej znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Poza tym, z zasady sama szkoda powstała z tytułu dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Sama możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, a także sposób prowadzenia egzekucji nie stanowi podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie bada zasadności samej skargi. Zaznaczyć należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze ewentualnej egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Z argumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółki nie wynika, żeby takie właśnie skutki jej groziły. Sama ewentualna konieczność tymczasowego ograniczenia działalności gospodarczej (czego nie potwierdza znaczny wzrost uzyskiwanych przychodów) nie spełnia kryterium tej kwalifikowanej dotkliwości wykonania decyzji "znacznej" szkody, trudnych do odwrócenia skutków). W świetle powyższych okoliczności i przedłożonych dowodów Sąd oceniając wniosek uznał, że nie jest możliwym zaistnienie tak poważnych niebezpieczeństw, jak znaczna szkoda czy trudne do odwrócenia skutki. Dla kompleksowej analizy wniosku zabrakło informacji odnoszących się do majątku trwałego firmy, jego szacunkowej wartości czy dochodów z prowadzonej działalności. Skarżąca nie przybliżyła informacji odnośnie ciążących na niej zobowiązań, w tym kredytów, leasingów. Sąd podkreśla, że fakt posiadania przez skarżącą zobowiązań kredytowych, nie może prowadzić do wniosku, że mogą one być zaspokojone kosztem należności wobec Skarbu Państwa. Potrzeba wydatkowania posiadanych środków na zaspokojenie zobowiązań kredytowych nie może być priorytetowo traktowana przed obowiązkiem uiszczenia należnego podatku i innych należności wobec Skarbu Państwa, które to należności powinny być zaspokojone w pierwszej kolejności. Przedłożony natomiast przez skarżącą Spółkę wydruk ze strony internetowej Ministerstwa Finansów potwierdza, że skarżąca dokonała wpłaty kaucji gwarancyjnej w ustawowej kwocie 1.000.000,00 zł. Zatem skarżąca skorzystała z funkcji ochronnej instytucji kaucji gwarancyjnej, stanowiącej jedną z przesłanek umożliwiających nabywcom towarów wrażliwych, w tym paliw, uwolnienie się od ewentualnego zastosowania wobec nich odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe sprzedawcy. Jednakże powoływanie się przez stronę skarżącą na ustanowioną kaucję gwarancyjną nie może stanowić, w realiach niniejszej sprawy, skutecznej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.