I SA/Po 538/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Karol Pawlicki ' Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 02 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień [...] r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 414,90 zł /czterysta czternaście złotych i dziewięćdziesiąt groszy/, tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji. /-/ W.Zygmont /-/ M. Skwierzyńska /-/ K.Pawlicki Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy (uprzednia decyzja tego organu uchylona została przez Izbę Skarbową) określił B. S. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za kwiecień [...] r. do zwrotu na rachunek bankowy podatniczki w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za ten miesiąc w wysokości [...] zł i odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji zakwestionowano odliczenie podatku naliczonego ujętego w fakturze dotyczącej zakupu lokalu użytkowego od Urzędu Miasta, w której jako nabywcę lokalu wskazano B. S., podczas gdy z aktu notarialnego dotyczącego nabycia tego lokalu wynikało, że podatniczka nabyła go na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej z mężem A. S. Faktura ta, w ocenie organu podatkowego, zawiera więc nieprawidłowe dane dotyczące nabywcy lokalu i tym samym wystawiona została niezgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) i §38 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024). Według Urzędu Skarbowego podatniczka naruszyła przepis §54 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów, bowiem sporna faktura stwierdza czynność, która rzeczywiście nie została dokonana, gdyż lokal został nabyty na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Odliczając podatek wynikający z tej faktury naruszono również art. 19 ust. 1 ustawy podatkowej ponieważ podatniczka "nie nabyła nieruchomości sama jako podatnik podatku od towarów i usług, ale wspólnie z niebędącym podatnikiem mężem, A. S.". Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji przyjmując argumentację zawartą w decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 27.06.2002 r. sygn. akt I SA/Po 3199/00 oddalił skargę podatniczki na powyższą decyzję organu odwoławczego przyjmując, że organy podatkowe zasadnie uznały, iż 2 faktura VAT dotycząca nabycia lokalu użytkowego nie stwierdza czynności wynikającej z aktu notarialnego, ponieważ w umowie kto inny jest nabywcą, niż to wynika z wystawionej faktury. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. przewidują, że w przypadku gdy wystawiono fakturę stwierdzającą czynność, która nie została dokonana, to faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego. W świetle postanowień §37 w zw. z §36 tegoż rozporządzenia do otrzymywania faktur uprawnieni są wyłącznie podatnicy zarejestrowani, posiadający numer identyfikacji podatkowej. Skoro przeniesienie własności lokalu użytkowego nastąpiło do wspólnego majątku małżonków S., przy czym podatnikiem VAT była wyłącznie B. S., przeto faktura dokumentująca sprzedaż wyłącznie na podatniczkę nie odpowiadała stanowi rzeczywistemu. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku, jednakże na podstawie art. 102§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7.01.2004 r. sygn. akt III RN 19/03 umorzył postępowanie. W skardze kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 27.06.2002 r. sygn. akt I SA/Po 3199/00, wniesionej na podstawie art. 102§2 powołanej wyżej ustawy, podatniczka twierdząc, że zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo, domagała się jego uchylenia w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, co doprowadziło do jego niewłaściwego zastosowania, a w szczególności naruszenie przepisów art. 19 ust. 1 i art. 32 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przepisów §36 i §37 oraz §54 ust. 4 pkt 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przepisów art. 31 i 32 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż faktura VAT dokumentująca nabycie nieruchomości stwierdziła czynność, która miała miejsce wskazując, że przepis § 54 ust. 4 pkt 5a rozporządzenia Ministra Finansów nie znajdował w sprawie zastosowania. Nabyła w ramach wspólnoty małżeńskiej lokal użytkowy i była przy tym podatnikiem uprawnionym do otrzymywania faktur VAT (§37 w zw. z §36). Wywodziła ponadto, że przyjęcie stanowiska wyrażonego w kwestionowanym wyroku oznaczałoby, iż każdy zakup dokonywany przez podatnika VAT pozostającego w związku małżeńskim z osobą nie posiadającą takiego statusu, dokumentowany fakturą VAT wystawioną tylko dla tego podatnika, nie skutkuje prawem do odliczenia podatku naliczonego z tytułu dokonania tego zakupu. Brak kontroli sądu nad rozstrzygnięciem organów podatkowych, które uznały brak prawa do odliczenia podatku naliczonego, powoduje, że zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30.03.2004 r. sygn. akt FSK 83/04 wydanym na podstawie art. 185§1 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wyrok NSA stwierdził, że wyrok został oparty na błędnej wykładni przepisów §54 ust. 4 pkt 5 lit. a, §36 i §37 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w efekcie czego naruszono przepisy art. 21 i art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Sąd nie wziął bowiem pod uwagę tego, że podatniczka spełniła wszystkie przewidziane prawem warunki do odliczenia podatku naliczonego: była ona uprawniona w świetle przepisów §37 w związku z §36 powołanego rozporządzenia do otrzymywania faktur VAT jako podatnik zarejestrowany i posiadający numer identyfikacji podatkowej, nie korzystała ze zwolnień, o których mowa w art. 14 ust. 1, 5 i 6 ustawy i spełniała warunki przewidziane w ust. 2-5, posiadała poprawną formalnie fakturę VAT, dokonała odliczenia w przewidzianym prawie terminie zaś nabyty lokal służył do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług prawidłowości odliczenia przez podatniczkę podatku naliczonego w żaden sposób nie może podważyć fakt, że w akcie notarialnym dotyczącym nabycia lokalu użytkowego jako nabywcy figurowali podatniczka oraz jej mąż. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego 4 przepisów, która zakładałaby, iż stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Założenie takie prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnych wniosków, iż każdy zakup dokonywany przez podatnika podatku od towarów i usług pozostającego w związku małżeńskim z osobą nie posiadającą takiego statusu, dokumentowany fakturą VAT wystawioną tylko dla tego podatnika nie skutkuje prawem do odliczenia podatku naliczonego z tytułu jego dokonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, wydając orzeczenie na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika skarżącej, podkreślił, że jedną z fundamentalnych zasad konstrukcji podatku od towarów i usług jest zasada potrącenia podatku naliczonego. Stanowiące wyjątek, graniczenia tej zasady wynikają z art. 25 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) lub z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.). Zgodnie z §54 ust. 4 pkt 5 lit. a powołanego rozporządzenia nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane. Omawiany przepis został powołany przez Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu jako podstawa prawna pozbawienia skarżącej prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w fakturze dotyczącej zakupu lokalu użytkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 stanowisko takie było wynikiem wadliwej wykładni §54 ust. 4 pkt 5 lit. a oraz §36 i §37 powołanego rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego podatniczka spełniła przewidziane prawem warunki do odliczenia podatku naliczonego: była uprawniona do otrzymania faktury VAT jako podatnik zarejestrowany i posiadający numer identyfikacji podatkowej, nie skorzystała ze zwolnień, o których mowa w art. 14 ust. 1,5 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i spełniała warunki przewidziane w ust. 2-5, posiadała poprawną formalnie fakturę VAT, dokonała odliczenia w przewidzianym w prawie terminie zaś nabyty lokal służył do wykonania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracji, będąc związany poglądem wyrażonym w wyroku z dnia 30.03.2004 r. sygn. akt FSK 83/04, uchyla decyzję Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do tych kosztów zalicza się przede wszystkim należny wpis wniesiony przez stronę w wysokości [...] zł. Powyższą regulację uzupełnia art. 205 powołanej ustawy, na podstawie którego do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. W niniejszej sprawie na etapie ponownie prowadzonego postępowania I instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, wobec tego, że strona nie jest reprezentowana przez pełnomocnika (pismo strony - k. 91), do niezbędnych kosztów postępowania należy wpis stosunkowy wniesiony w sprawie w wysokości [...] zł. Brak jest podstaw do zasądzenia kosztów postępowania związanych z pierwszym etapem postępowania sądowego, w którym skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, ponieważ skarga została oddalona. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącej 6 koszty postępowania toczonego przed tym sądem w związku z rozpoznaniem skargi kasacyjnej. W świetle powyższych ustaleń skarżącej zasądza się kwotę 306,80 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania od organu odwoławczego. Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Postanowienie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisów wprowadzających tę ustawę. Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności uchylonej decyzji zapadło na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisów wprowadzających tę ustawę. /-/ W.Zygmont /-/ M.Skwierzyńska /-/ K.Pawlicki