I SA/Po 538/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zarządzić zwrot od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. W dniu 23 lutego 2026 r. G. M. (dalej "skarżący", "strona"), wniósł skargę na wskazane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO"). W skardze zarzucono m.in. wadliwe doręczenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący wyjaśnił, że organ posiadał wiedzę o aktualnym adresie zamieszkania skarżącego, jednak postanowienie zostało wysłane na adres niewłaściwy – skarżący pod tym adresem już nie mieszka. W konsekwencji nie odebrał on postanowienia, a o jego treści dowiedział się dopiero po wszczęciu egzekucji przez organ. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że doręczenie nastąpiło prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Przesłanki odrzucenia skargi zostały wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). W § 1 pkt 6 tego artykułu przyjęto, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jedną z przyczyn niedopuszczalności skargi jest nieskuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji (postanowienia). W rozpoznawanej sprawie, w aktach administracyjnych znajduje się koperta zawierająca zaskarżone postanowienie. Na kopercie są adnotacje, że próbę doręczenia skarżącemu wezwania podjęto dwukrotnie, tj. 21 marca 2025 r. (pierwsze awizo) i 31 marca 2025 r. (powtórne awizo), natomiast w dniu 8 kwietnia 2025 r. nastąpił zwrot przesyłki do organu. W aktach brakuje zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia, a tym samym informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia dla odbiorcy i możliwości jej odbioru. Wyjaśnić należy, że szczegółowe zasady doręczeń określają art. 39 - art. 49b k.p.a., a zgodnie z art. 44 tej ustawy doręczenie zastępcze (tzw. fikcja doręczenia) może nastąpić jedynie po prawidłowym przeprowadzeniu procedury awizowania przesyłki. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, domniemanie skutecznego doręczenia, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. ma charakter wzruszalny i może być obalone, jeżeli strona wykaże, że nie miała obiektywnej możliwości zapoznania się z pismem z przyczyn od siebie niezależnych. Zatem mając na uwadze okoliczności sprawy uznać należy, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do skutecznego doręczenia ww. postanowienia. Wątpliwości, te należy interpretować na korzyść strony skarżącej. Niekompletne adnotacje (bądź ich brak) zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wskazują na wadliwość doręczenia zastępczego, które miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Warunkiem bowiem przyjęcia fikcji prawnej, jaką stanowi doręczenie zastępcze, jest dysponowanie niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru, które musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu jego pozostawienia oraz terminie, w jakim przesyłka może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela. Tylko w takim wypadku możliwe jest przyjęcie, że doręczenie zastępcze było skutecznie dokonane. Istotne są też w sprawie zarzuty skarżącego dotyczące wysłania przesyłki na niewłaściwy adres. Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta M. P. z 23 marca 2023 r. została wysłana pierwotnie na adres: ul. [...]; [...]. Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. poinformował Z. D. M. o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej, ponieważ w tytule wykonawczym wskazano nieprawidłowy adres zamieszkania osoby zobowiązanej. Organ wyjaśnił, że przy ul. [...] nie ma budynków mieszkalnych. Znajdują się jednostki użyteczności publicznej takiej jak Jednostka Ratowniczo – Gaśnicza nr [...] oraz Z. S. im. [...]. Znajdują się tam również tereny przemysłowe, gdzie swoje siedziby posiada wiele różnych przedsiębiorstw. Jednocześnie Naczelnik poinformował, że z jego bazy danych wynika, że skarżący posiada aktualny adres zamieszkania: [...]; [...]. Pismem z 18 stycznia 2024 r. Wydział Windykacji Należności Administracyjnych zwrócił ww. decyzję i uznał, że należy skierować ją na aktualny adres. W związku z powyższym decyzję z 23 marca 2023 r. wysłano na adres: Os. [...]; [...], gdzie została odebrana przez skarżącego 6 lutego 2024 r. Na decyzji tej jest adnotacja z dopisanym długopisem nowym adresem skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo tej wiedzy wysłało zaskarżone postanowienie na adres: ul. [...]; [...] twierdząc, że taki adres wynika z odwołania. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy wzbudzają jednak wątpliwości, co do poprawności adresu skarżącego, a brak zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia wątpliwości tych nie rozwiewa. Nieprawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie jest równoznaczna z nierozpoczęciem biegu terminu do wniesienia skargi, bowiem postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego. Z tej konstatacji wynikają dalsze konsekwencje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest prezentowany - podzielany przez Sąd orzekający w tej sprawie - pogląd, zgodnie z którym prawidłowość doręczeń pism organu należy do gwarancji procesowych strony (wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I FSK 822/19; postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 623/24). Skutki prawne może wywołać tylko pismo doręczone zgodnie z przepisami, zaś działania organu naruszające przepisy dotyczące doręczeń, skutków takich wywołać nie mogą, z implikacją w postaci braku wejścia do obrotu prawnego aktu niedoręczonego, a więc ze skutkiem nie tylko procesowym, ale także materialnym (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2330/20). W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona w sytuacji, w której nie istnieje jej przedmiot zaskarżenia. W każdym zaś przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (M. Romańska w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, pkt 9 i 10, Lex 2016). W orzecznictwie przyjmuje się, że "niedopuszczalność skargi z innych przyczyn" w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona na akt administracyjny, który nie został skutecznie doręczony stronom lub gdy została wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego (m.in. postanowienia NSA: z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20; z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19; z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1601/18). Z tych wszystkich powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skarga została odrzucona. O zwrocie wpisu od skargi (200 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.