I SA/Po 567/08

POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P K B o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2001 r. i styczeń 2002r. postanawia: udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. /-A/.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że sytuacja w jakiej znalazł się ulega ciągłemu pogorszeniu od momentu wszczęcia postępowań celnych przez organ celny w stosunku do jego firmy, do momentu wydania decyzji przez Urząd Skarbowy, która w rzeczywistości jest następstwem działania organu celnego. Zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło mu dalszą działalność i postawiło w obliczu bankructwa, a liczne nieprawidłowości wskazane w składanej skardze dowodzą o zbyt pobieżnym potraktowaniu przez organ celny, nie tylko podstaw do wydania zaskarżonych decyzji, ale przede wszystkim wskazują na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji niezgodnie z obowiązującym prawem. P B oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córkami. Podał, że posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżący nie podał jaki jest stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał, że część renty podlega zajęciu komorniczemu. Skarżący oświadczył, że z tytułu renty uzyskuje dochód w wysokości [...] zł, zaś jego żona z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PB w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że z uwagi na rozdzielność majątkową trwającą nieprzerwanie od [...] nie jest w stanie przedłożyć zeznań podatkowych żony za [...]. Skarżący posiada rachunek bankowy, nie posiada lokat, akcji oraz kont dewizowych. Z uwagi na rozdzielność majątkową nie posiada informacji czy małżonka posiada rachunki bankowe, lokaty, konta bankowe. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą od [...] do [...], przy czym od [...] do [...] zł energia elektryczna, [...] Internet + telefon, [...] zł opał, od [...] do [...] zł woda, ścieki + śmieci, od [...] do [...] leki, od [...] do [...] wyżywienie, od [...] do [...] inne opłaty (m.in. kształcenie dzieci -opłata zajęć dodatkowych dla dzieci, zakup przyborów szkolnych). Skarżący oświadczył, że zarówno on jak i jego małżonka nie posiadają samochodów osobowych. Skarżący nie osiąga żadnych dodatkowych dochodów, nie wie, czy żona uzyskuje jakieś dodatkowe dochody z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską i odmowę udzielenia przez nią takich informacji. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżący nie przedłożył zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez żonę za ostatnie trzy miesiące. Wysokość zajęć komorniczych na rencie to kwota [...], co stanowi [...] renty. Wysokość świadczenia: [...] - zajęcie [...] = [...] do wypłaty. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej za w.w okres wyniósł [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że powierzchnia działki gruntu, na której znajduje się dom skarżącego wynosi [...] ha. Skarżący i jego żona nie zawarli umowy dotyczącej podziału majątku. Wnioskodawca nie wie czy żona posiadaj jakieś nieruchomości. Do pisma załączył kserokopię zaświadczenia z dnia [...], z którego wynika, że od dnia [...] przebywa w szpitalu. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie powyżej [...] wpisu od skargi. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący i jego żona osiągają bowiem stałe miesięczne dochody, przy czym żona z tytułu umowy o pracę w wysokości [...], skarżący z tytułu renty w wysokości [...]. Wobec tego łączny dochód skarżącego i jego małżonki wynosi [...], natomiast koszty miesięcznego utrzymania, jak oświadczył, od [...] do [...]. Ponadto skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz działkę gruntu o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca podał, że nie wie, czy żona posiada jakieś nieruchomości z uwagi na fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Z tego powodu skarżący również nie jest w stanie przedłożyć zeznań rocznych podatkowych żony za [...], zaświadczenia o zarobkach oraz wskazać czy uzyskuje ona inne dodatkowe dochody. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Oznacza to, że nawet w sytuacji rozdzielności majątkowej małżonek może zwrócić się do drugiego małżonka o udzielenie pomocy, w tym również i finansowej. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – [...] JC, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] P B udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek