I SA/Po 62/26

Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 26 maja 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy) po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 sierpnia 2025 r. odwołania W. W. (dalej: skarżący, strona) od decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 26 maja 2025 r., znak: [...] w przedmiocie skierowania kierowcy na badanie lekarski - działając na podstawie przepisów art. 1, 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 pkt 1, 127 §1 pkt 1 i art. 138 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazał, że decyzją Starosty [...] z dnia 26 maja 2025 r., znak: [...] skierowano kierowcę W. W. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że decyzja została wydana z uwagi na pismo Komendy Powiatowej Policji w O. W.. Z pisma tego wynika, że do powyższej Komendy wpłynął wniosek H. W., zdaniem której istnieją poważne zastrzeżenia w zakresie stanu zdrowia skarżącego mające wpływ na jego zdolność do kierowania pojazdami. Organ powołał się również na inne okoliczności oraz informacje uzyskane w trakcie trwania postępowania. Od decyzji Starosty [...] z dnia 26 maja 2025 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie w przewidzianym do tego terminie. Zdaniem pełnomocnika w sprawie nie zachodzą przesłanki do skierowania na przedmiotowe badania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. decyzją uznało zarzuty odwołania za niezasadne. W dniu 7 kwietnia 2025 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Komendy Powiatowej Policji w O. W., wskazujące na potencjalne przeciwwskazania zdrowotne u W. W. do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Organ wskazał, że zebrany przez Policję materiał w sprawie wskazuje, że powyższy kierowca odbywał terapię odwykową, a także przyjmuje lekarstwa psychotropowe. Inne pismo powyższej Komendy - z dnia 1 kwietnia 2025 r. - potwierdza fakt, że skarżący miał przepisywane leki przez lekarza psychiatrę. Organ wskazał, że regulacje prawne związane ze skierowaniem kierowców na badania lekarskie zostały zawarte w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Jak wynika z art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Natomiast w myśl przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Treść powyższych przepisów nie wskazuje jednak w sposób precyzyjny, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania kierowcy na przedmiotowe badania. Wskazane zostało jedynie, że zastrzeżenia te muszą być "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem pojęcia nieostre, pozostawiające właściwemu organowi orzekającemu możliwość dokonania oceny, czy w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia właśnie z tego rodzaju zastrzeżeniami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń odnoszących się do stanu zdrowia kierowcy musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy - zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Jak bowiem wynika z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy kierującym pojazdem może być osoba, która m.in. jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. W związku z tym zastrzeżenia co do stanu zdrowia powinny dotyczyć aspektów, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Ponadto skierowanie na badania może nastąpić, gdy prawdopodobnym jest, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami - ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy bowiem do uprawnionego w tym zakresie lekarza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do przepisu art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto zgodnie z art. 11 w związku z art. 107 § 3 Kpa organ administracji publicznej powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W związku z tym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami posiadały wymaganą w tym zakresie sprawność - nie tylko w chwili ubiegania się o wydanie tych uprawnień ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje więc, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zarówno zdrowotne jak i psychiczne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Powyższe wynika wprost z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym kierującym pojazdem może być osoba, która m.in. jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji do oceny stanu zdrowia kierowcy i jego wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Jednakże powzięcie informacji, że dany kierowca posiadał przepisywane leki psychotropowe przez lekarza psychiatrę oraz fakt przebywania na terapii odwykowej stanowią bezspornie przesłankę do skierowania takiego kierowcy na przedmiotowe badania. W konsekwencji powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podniesiono zarzut naruszenia : - art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek; - błędy w ustaleniach faktycznych prowadzące do niezasadnego przyjęcia istnienia przesłanek do skierowania skarżącego na badania; - art. 7 i art. 77 Kpa. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję, jak również decyzję organu I instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzje te naruszają prawo. W przedmiotowej sprawie decyzja została wydana z uwagi na pismo Komendy Powiatowej Policji w O. W. z 7 kwietnia 2025 r. (k. [...] akt administracyjnych), wskazujące na potencjalne przeciwwskazania zdrowotne skarżącego W. W. do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Do powyższej Komendy wpłynął wniosek H. W. z dnia 5 marca 2025r. (k. [...] akt administracyjnych), zdaniem której istnieją poważne zastrzeżenia co zdrowia skarżącego Webera mające wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami Inne pismo powyższej Komendy - z dnia 1 kwietnia 2025 r. potwierdza fakt, że skarżący miał przepisywane leki przez lekarza psychiatrę (k. [...] akt administracyjnych). Jednak ze była też zawarta informacja, że strona nie leczy się aktualnie psychiatrycznie, natomiast w kwietniu 2023 r. odbył 56-dniową terapię odwykową. Ponadto skarżący był karany za wykroczenia w ruchu drogowym. Z pisma Szpitala [...] z dnia 6 maja 2025r. wynika, że skarżący przybywał w tym szpitalu od maja 2023r. do lipca 2023r. Obecnie brak jest bieżącego kontaktu z pacjentem. W związku z powyższym przedstawiciel szpitala wskazał, że nie jest w stanie udzielić rzetelnej informacji co do stanu zdrowia skarżącego (k. [...] akt administracyjnych). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024r., poz. 1210) stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy stanowi natomiast, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Organ kierując się regulacją art. art. 99 ust. 1 pkt. 2 ustawy brał pod uwagę materiał wyłącznie dowodowy w postaci wniosku żony skarżącego o wszczęcie postępowania, który nie został zweryfikowany przez jakiegokolwiek specjalistę w zakresie psychiatrii. Podkreślić należy, że organy nie posiadają wiedzy specjalnej dla oceny stanu zdrowia strony, tym niemniej ustalenia i wnioski opinii uzasadniają i budzą - w ocenie organów obu instancji zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony. Zdaniem Sądu ustalenia zawarte przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy w tym zakresie są zbyt arbitralne. Jak wskazano w wyroku WSA w Gdańsku z 12 maja 2022 r. sygn. III SA/Gd 912/21 skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14). Wskazać należy, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Pojęcie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy użyte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami obejmuje także zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16). Tytułem przykładu można wskazać na zespół uzależnienia od alkoholu, środków odurzających, czy na organiczne zaburzenia osobowości (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2012 r., I OSK 156/11, z 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, z 13 września 2018 r., I OSK 2774/16). Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga zatem, aby organ wydający uprawnienia do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także by kontrolował, czy kierujący w późniejszym czasie nie utracił zdolności zdrowotnych do kierowania pojazdami. Temu celowi miała i ma służyć instytucja wprowadzona poprzednio do ustawy Prawo o ruchu drogowym, a obecnie w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z 30.11.2016 r., sygn. akt I OSK 1699/16). Skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu. Wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie wymaga uzyskania wiarygodnych informacji dotyczących stanu zdrowia, wskazujących "z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., I OSK 156/11). Skierowanie na badania lekarskie nie może być pochopne. Organ nie oparł się na jakiejkolwiek specjalistycznej opinii lekarskiej w przedmiotowej sprawie (wydanej np. przez specjalistę psychiatrę czy specjalistę od uzależnień). Z pisma Szpitala [...] z dnia 6 maja 2025 r. wynika jedynie, że skarżący przybywał w nim od maja 2023r. do lipca 2023r. Od tego czasu brak jest bieżącego kontaktu z pacjentem. Nie można wobec tego udzielić miarodajnych uwag co do jego stanu zdrowia (k. [...] akt administracyjnych). W ocenie Sądu organy winny poczynić szersze ustalenia na temat tego, czy w sprawie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do zdrowia skarżącego w kontekście bezpieczeństwa w ruchu drogowego w którym może uczestniczyć jako kierowca pojazdu. Stanowisko organu winno być szerzej uzasadnione w ramach wymogów formalnych wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak również decyzję organu I instancji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.