I SA/Po 633/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 633/16 w sprawie ze skargi E. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 633/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. I. na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] marca 2017 r. (k. 91 akt sąd.). Pismem z dnia [...] marca 2017 r. skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie w piśmie jako adres do doręczeń skarżąca podała: ul. [...], [...] - adres poprzedniego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącej doradcę podatkowego. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. Sąd przesłał do Krajowej Rady Doradców Podatkowych odpis w/w postanowienia referendarza sądowego z prośbą o ustanowienie dla skarżącej doradcy podatkowego. Jednocześnie Sąd poinformował, że skarga skarżącej wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. została oddalona. Ponadto Sąd poinformował o wskazanym przez skarżącą w/w adresie do doręczeń (k. 125 akt sąd.). Na mocy powyższego Krajowa Rada Doradców Podatkowych pismem z dnia [...] maja 2017 r. poinformowała, że wyznaczyła dla skarżącej doradcę podatkowego P. L. (numer wpisu [...]). Powyższe pismo zostało również przesłane przez Krajową Radę Doradców Podatkowych do wiadomości skarżącej oraz wyznaczonego pełnomocnika (k. 128 akt sąd.). Pismem z dnia [...] maja 2017 r. Sąd zwrócił się do wyznaczonego pełnomocnika skarżącej o oświadczenie, czy wykonywanie usług na zasadzie prawa pomocy wchodzi w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że prowadzi działalność wykonywaną osobiście. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych poinformowała Sąd, iż pismo informujące P. L., że został wyznaczony do reprezentowania skarżącej w ramach prawa pomocy zostało jemu doręczone w dniu [...] maja 2017 r. (kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru nadesłana przez Krajową Radę Doradców Podatkowych - k. 166-167, 168 akt sąd.). W dniu [...] lipca 2017 r. (k. 139 akt sąd.) pełnomocnik skarżącej wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej wymienionego wyroku, składając jednocześnie skargę kasacyjną. We wniosku potwierdził, że został wyznaczony do wykonywania prawa pomocy przyznanego na podstawie postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2017 r. dla E. I.. W dniu [...] maja 2017 r. doręczone zostało jemu pismo Krajowej Rady Doradców Podatkowych informujące, że wyznaczono go jako pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu. Powyższe potwierdzone zostało pismem Sądu z dnia [...] maja 2017 r. (doręczonym dnia [...] czerwca 2017 r.). W piśmie powyższym znalazło się jedynie doprecyzowanie, iż wyznaczony został pełnomocnikiem w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Zdaniem pełnomocnika w tych pismach nie było jednak bezpośrednio wskazane, na jakim etapie znajduje się przedmiotowa sprawa i jaki jest zakres umocowania. Nie otrzymał również odpisu postanowienia z dnia 25 kwietnia 2017 r. Pełnomocnik przyznał, że przyjął błędnie, że sprawa jest na etapie niezakończonego jeszcze postępowania przed sądem I instancji. W związku z powyższym nie był świadomy upływającego terminu na złożenie skargi kasacyjnej. Wielokrotne próby kontaktu ze skarżącą celem ustalenia stanu faktycznego oraz okoliczności istotnych dla sprawy nie dały pozytywnego rezultatu. Dopiero pismem WSA w Poznaniu z dnia [...] lipca 2017 r. (doręczonym dnia [...] lipca 2017 r.) wskazane zostało, że wyrokiem sądu I instancji wydanym dnia [...] stycznia 2017 r. oddalono skargę E. I.. Wobec czego dopiero w tym dniu powziął de facto wiedzę o tym, że wyrok I instancji już zapadł. Pełnomocnik potwierdził, że pismo, za pomocą którego został poinformowany o wyznaczeniu jako pełnomocnika dla E. I. doręczono jemu [...] maja 2017 r. (pismo z dnia [...] maja 2017 r.). Oczekiwał zatem na zawiadomienie o posiedzeniu, które na stan jego wiedzy jeszcze się nie odbyło, a co za tym idzie nie było wówczas podstaw do pilnego działania. Biorąc pod uwagę powyższe, w związku z ustaniem przyczyny uchybienia w dniu [...] lipca 2017 r. pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w związku z brakiem winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że zgodnie z treścią art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z treści przywołanego powyżej przepisu wynika, iż istotnym z punktu widzenia obliczania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest ustalenie daty zawiadomienia pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie. Zgodnie z art. 253 P.p.s.a. o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że w przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego (art. 253 § 1 P.p.s.a.). Z art. 253 § 2 P.p.s.a. wynika, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwy organ samorządu zawodowego informuje ponadto sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, co jest niezbędne dla prawidłowego zastosowania nowego art. 177 § 3 P.p.s.a., gdyż od daty powyższego zawiadomienia (jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem) rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony, której przyznano pełnomocnika z urzędu. Z powyższego wynika więc, że zawiadomieniem pełnomocnika w rozumieniu art. 177 § 3 P.p.s.a. jest data zawiadomienia pełnomocnika przez właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgową izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, a zawiadomienie to rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski; Legalis). W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone przesłanki przywrócenia terminu zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przystępując do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że został on złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem pełnomocnik skarżącej złożył również skargę kasacyjną, a więc dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie. Jednakże okoliczności podniesione przez pełnomocnika w motywach wniosku nie dowodzą braku jego winy w uchybieniu terminu i z całą pewnością nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Na podkreślenie zasługuje fakt, że uchybienie terminu zostało dokonane przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej będącego doradcą podatkowym. Należy nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 520/17). W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że pełnomocnik ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej został powiadomiony o wyznaczeniu przez Krajową Radę Doradców Podatkowych w dniu [...] maja 2017 r. (k. 166 - 168 akt sąd.). Zatem od tej daty liczyć należy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, który upływał z dniem [...] czerwca 2017 r. Nadto w pismem z dnia [...] maja 2017 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych przesłała do Sądu pismo informujące o dacie powiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, z którego wynika, że zostało wysłane do wiadomości również pełnomocnikowi. Ponadto Sąd wezwał pełnomocnika do oświadczenia czy wykonywanie usług na zasadzie prawa pomocy wchodzi w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Pełnomocnik w dniu [...] czerwca 2017 r. wysłał odpowiedź do Sądu. Nie ma zatem wątpliwości, że pełnomocnik miał pełną świadomość o wyznaczeniu go w niniejszej sprawie i winien był niezwłocznie podjąć niezbędne czynności. Tymczasem od dnia [...] maja 2017 r. nie zostały podjęte żadne czynności, a przegląd akt i dokonanie ich fotokopii pełnomocnik dokonał w Wydziale Informacji Sądowej dopiero w dniu [...] lipca 2017 r. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia fakt, że pełnomocnikowi skarżącej nie przesłano odpisu postanowienia referendarza sądowego z 25 kwietnia 2017 r. W tym zakresie należy wyjaśnić, że Sąd działając, w trybie art. 253 § 1 P.p.s.a., przesłał odpis w/w postanowienia o przyznaniu prawa pomocy Krajowej Radzie Doradców Podatkowych (k. 125 akt sąd.). Jednocześnie informując, o wydaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. wyroku oddalającego skargę, co stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 253 § 1 P.p.s.a. Niewątpliwie przy zachowaniu właściwej staranności pełnomocnik skarżącej mógł dowiedzieć się o wydaniu tego wyroku w Sądzie, jak i w Krajowej Radzie Doradców Podatkowych. Nie może stanowić tym bardziej okoliczności usprawiedliwiającej fakt, że pełnomocnik oczekiwał na zawiadomienie o posiedzeniu, które na stan jego wiedzy jeszcze się nie odbyło, a co za tym idzie nie było wówczas podstaw do pilnego działania. Z powyższego wynika, że od [...] maja 2017 r. tj. od dnia otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu doradca podatkowy nie uczynił nic ażeby ustalić stan sprawy, w której miał reprezentować skarżącą. Zauważyć należy, że nic nie stało na przeszkodzie aby informacje w tym przedmiocie otrzymać telefonicznie. W ocenie Sądu, już z chwilą doręczenia zawiadomienia o wyznaczeniu danej osoby jako pełnomocnika z urzędu, pełnomocnik jest zobligowany do zapoznania się ze sprawą i podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki celem zapoznania się z aktami sprawy. Porównując daty zawiadomienia o wyznaczeniu i datę złożenia wniosku wraz ze skargą kasacyjną należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej nie dochował staranności w szybkim zapoznaniu się z aktami sprawy. Nie można, ze wskazanych wyżej przyczyn, podzielić również poglądu pełnomocnika, że nie został powiadomiony o stanie sprawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 374/17: "To, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w sprawie nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie podważa oczekiwania, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o jej sprawy i ustalić powinne działania. Od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu można oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy". Powyższe stanowisko NSA, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Obowiązkiem wnioskodawcy było uwiarygodnienie stosowną argumentacją, że dochowano staranności w zachowaniu terminu, a mimo podjętych wysiłków nie zdołano zapobiec negatywnym konsekwencjom tego uchybienia. W stanie faktycznym sprawy okoliczności takich, zdaniem Sądu, nie uprawdopodobniono, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.