I SA/Po 705/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Roman Wiatrowski (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lipca 2011r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [..] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę Z uwagi na fakt, że spółka "B.’ z siedzibą w K. nie wywiązała się z ustawowego obowiązku oraz, że brak było możliwości wyegzekwowania zaległych składek w drodze egzekucji administracyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] , [...] orzekł, iż R.S, odpowiada całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi członkami zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres: czerwiec 2000 - wrzesień 2001 na łączną kwotę [...] zł plus dalsze odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., działając jako organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego R.S., na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] obejmujących należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za lipiec 2000 i sierpień 2000 i tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należności z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2000, wystawionych przez ZUS Oddział w B., Inspektorat w S. W celu wyegzekwowania zaległości objętych powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny, podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w [...] i w [...]. Zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych okazały się jednak nieskuteczne, ponieważ wspomniane banki nie prowadziły rachunków bankowych, których posiadaczem byłby zobowiązany. Wnioskami z dnia [...] kwietnia 2010 r. i z dnia [...] kwietnia 2010 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o odstąpienie od czynności egzekucyjnych w związku z wygaśnięciem zobowiązania na skutek przedawnienia. We wniosku wskazano, iż egzekucja zobowiązania jest niemożliwa z uwagi na przedawnienie bowiem od momentu doręczenia decyzji ZUS z dniem [...] kwietnia 2005 r. upłynęło powyżej 3 lat. Według zobowiązanego dochodzenie należności w drodze egzekucji możliwe było do dnia 31 grudnia 2008 r. Organ egzekucyjny zakwalifikował pisma zobowiązanego jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a następnie w celu dogłębnego zbadania materiału dowodowego, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w S. o zajęcie stanowiska w powyższej sprawie. ZUS pismem z dnia [...] maja 2010 r. wyjaśnił wszystkie okoliczności podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] , [...] i [...] . W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stanął na stanowisku, iż w myśl obecnie obowiązujących przepisów brak jest wskazanych w przepisie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. Z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe rozstrzygnięcie, strona wniosła zażalenie zarzucając organowi egzekucyjnemu błędną ocenę okoliczności sprawy poprzez przyjęcie, iż nie spełniają one przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, iż w jego ocenie zobowiązanie wygasło na skutek przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznając, że brak jest przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego strona nie wskazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Natomiast podnoszony przez zobowiązanego argument, tj. przedawnienie zobowiązania po upływie 3 lat wynikał z błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawnych. Organ wskazał przy tym na art. 24 ust. 5 d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 – dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych") w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003 r., podkreślając, że przepis ten ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed przepisami innych ustaw. Mając powyższe na uwadze organ wyjaśnił, iż przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji zarówno orzekających o odpowiedzialności osoby trzeciej, jak i następcy prawnego, następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne w administracji podlega umorzeniu w przypadku zaistnienia jednej z przestanek, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślił przy tym, że wprawdzie zobowiązany jest uprawniony do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale nie oznacza to, że zgłoszenie takiego żądania przez zobowiązanego stanowi podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku. Oznacza to natomiast, że organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania, (P. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2008 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis). Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P., skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przyznanie skarżącemu należnych kosztów postępowania. W swojej skardze zobowiązany zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej rażące naruszenie przepisów prawa, które w ocenie strony miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Skarżący uważa, iż przedawnienie zobowiązania należy oceniać zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., gdyż zaległości dotyczyły roku 2000. Zobowiązany dla potwierdzenia swoich racji powołał wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W analizowanej sprawie kwestią sporną jest kwestia przedawnienia zobowiązań składkowych ZUS wynikających z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu ze spółką "B." z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres czerwiec 2000 – wrzesień 2001 na łączną kwotę [...] plus dalsze odsetki za zwłokę liczone od dnia zapłaty. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej przedawnienie powyższych należności następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Natomiast według skarżącego termin ten wynosi 3 lata. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, bowiem w myśl art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "O.p.") zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wygasa wskutek przedawnienia. Bezsprzeczne w sprawie jest, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. przeniesiono na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania spółki "B." powstałe z tytułu nieopłaconych składek. Należy wskazać, że art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i wszedł w życie 01 stycznia 2003 r., co oznacza, że obowiązywał w dniu [...] kwietnia 2005 r., tj. w dniu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki. Skoro decyzja została wydana po wejściu w życie art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - to kwestie przedawnienia należy oceniać zgodnie z tym przepisem. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Wprawdzie art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m. in. art. 118 § 2 O.p., który przewiduje trzyletni termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z już wydanej decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, jednak podkreślić należy, że "odpowiednie stosowanie" przepisów ma miejsce w sprawach nie uregulowanych inaczej, a ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków takich, jak w wypadku skarżącego. Nie ma więc podstaw do korzystania z regulacji w tym zakresie zawartych w innej ustawie. Dlatego w sprawie nie może mieć zastosowania art. 118 O.p. Powyższy przepis miał zastosowanie bowiem tylko do 31 grudnia 2002 r. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie prawidłowo organy zastosowały art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 241 poz. 2074 z 2002 r.). Dodać trzeba, że ustawa wprowadzająca z dniem 1 stycznia 2003 r. nowe brzmienie tego przepisu nie zawierała przepisów przejściowych. Oznacza to, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Jest ona związana z regułą kolizyjną, zwaną regułą porządku czasowego. Zasada ta polega na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków, niż prawo poprzednio obowiązujące. Nowa ustawa jest wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później, niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny. Zaletą tego rozwiązania jest zaś to, że od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy traktowani są jednakowo, według takich samych norm. Zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mają zastosowanie także do należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast w myśl art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Przedstawiony powyżej pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie (por. wyrok z dnia 14 marca 2007 r., sygn. II GSK 338/06, wyrok z dnia 10 października 2007 r., sygn. II GSK 176/07, wyrok z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II FSK 8/09, wyrok z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. I SA/Lu 841/10). Należy wskazać, że wyrok na który powołuje się strona skarżąca dotyczył kwestii przedawnienia pięcioletniego terminu na wydanie decyzji o odpowiedzialności ubezpieczeniowej osoby trzeciej, a nie jak w niniejszej sprawie przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.