I SA/Po 708/08

POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe Spółki za 2002r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji orzekającej o odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. Skarżący wskazał, iż organ podatkowy wydał decyzję pomimo tego, iż w terminie przewidzianym prawem złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Okoliczność ta wpłynęła na ograniczenie działalności spółki do niezbędnego minimum, co w konsekwencji wpłynęło na wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów. Od [...] pomiędzy skarżącym a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Żona skarżącego utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] netto. Skarżący nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, utrzymuje się z pracy na etacie (umowa na czas określony do [...]), z którego to wynagrodzenia po potrąceniu przez Urząd Skarbowy pozostaje [...]. Zatem łączna wysokość miesięcznych dochodów nie przekracza kwoty [...] netto, co wystarcza wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Skarżący nie posiada oszczędności, które ochroniłyby go przed negatywnymi skutkami uiszczenia wpisu, a obrona jego praw przed sądem jest ostatnią szansą na ochronę majątku nieruchomego stanowiącego dorobek całego życia. M C oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną Podał, że żona posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy marki V [...]. Skarżący oświadczył, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto, zaś jego żona z tytułu emerytury w wysokości [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MC w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że żona posiada samochód osobowy marki V, rok prod. [...], wartość rynkowa [...], natomiast skarżący wraz z córką M są właścicielami samochodu osobowego marki A, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Wnioskodawca oświadczył, że zarówno on jak i jego żona nie posiadają innych dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżącemu, jak wskazał, z dniem [...] wygasła roczna umowa o pracę i w chwili obecnej jest bezrobotny. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i jego żony wynoszą [...], przy czym podatek od nieruchomości [...], gaz [...], woda i kanalizacja [...], energia elektryczna [...], Internet [...], telefon stacjonarny [...], telefony komórkowe [...], TV satelitarna i TVP [...], koszty wyżywienia [...], koszty leczenia i zakupu lekarstw [...], spłata limitu kredytowego w ROR [...]. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...] i [...], z których wynika, że dochód skarżącego w [...] z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł [...], zaś w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz innych źródeł wyniósł [...], natomiast jego żony w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę [...], emerytury [...] i w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] i emerytury [...]. Załączył również wyciąg z rachunku bankowego żony, z którego wynika, że na dzień [...] małżonka skarżącego posiadała środki finansowe w wysokości [...] oraz wyciąg ze swojego rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień [...] posiadał środki finansowe w wysokości [...]. Przedłożył również kserokopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o zniesieniu ustawowej wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz kserokopię umowy z dnia [...] o podział majątku wspólnego między małżonkami. Z § 3 w.w umowy wynika, że strony dokonały podziału majątku wspólnego w ten sposób, że MC nabyła na wyłączność prawo własności nieruchomości, z § 4natomiast, że wartość majątku wspólnego strony określiły na [...]. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie powyżej [...] wpisu od skargi. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący i jego żona do [...] osiągali bowiem stałe miesięczne dochody -małżonka z tytułu emerytury w wysokości [...] netto, skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] netto, przy czym żona wnioskodawcy w.w dochody uzyskuje nadal. Zatem łączny dochód skarżącego i jego małżonki do [...] wynosił [...]. Żona skarżącego posiada dom o powierzchni [...] m2, działkę gruntu o powierzchni [...] ha oraz samochód osobowy. Również skarżący posiada we współwłasności z córką samochód osobowy. Ponadto z wyciągu z konta bankowego należącego do żony skarżącego wynika, że na dzień [...] saldo wynosiło [...], na dzień [...] [...], na dzień [...] [...], na dzień [...][...] i na dzień [...][...]. Skarżący wskazał, że pomiędzy nim a jego małżonką istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek finansowego wsparcia skarżącego przez jego żonę M C jest tym większy, gdyż to ona stała się beneficjentem po podziale aktywów majątku wspólnego obojga małżonków (dom i działka gruntu). Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego JH, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Ze względu na powyższe przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny utrzymania, a jego sytuacja finansowa pozwoli jemu na wniesienie wpisu od skargi w kwocie [...]. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, ponieważ jeżeli nie będzie dysponował odpowiednimi środkami na opłacenie tych kosztów to będzie mógł zwrócić się ponownie o udzielenie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-A/. Mielcarek