I SA/Po 71/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X.A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. wraz z odsetkami postanawia: oddalić wniosek Skarżący X.A pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] wskazaną w sentencji. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] lutego 2014r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia[...]kwietnia 2014r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz.270 – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącego we wniosku oświadczenia wynikało, że nie ma dostępu do środków finansowych z prowadzonej działalności gospodarczej, która jest jedynym źródłem dochodu. Wskazał, że wspólnik nie wypłaca mu żadnej dywidendy. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Na wezwanie z dnia [...] lutego 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...]marca 2014 r. oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wyjaśnił, że jest właścicielem mieszkania spółdzielczego o pow. użytkowej 38,9 m². Skarżący podał, że posiada dwa rachunki bankowe w [...] Bank [...], od dnia [...] września 2013 r. konta zostały zablokowane przez Urząd Skarbowy [...] na kwotę [...] PLN i na kwotę [...] euro, wnioskodawca posiada również rachunek bankowy w Banku[...], który w dniu [...] września 2013 r. został zajęty przez Urząd Skarbowy. Skarżący podał, że ponosi następujące koszty miesięcznego utrzymania: [...] zł z tytułu czynszu za mieszkanie, w tym ogrzewanie, woda i ścieki, [...]- zł energia elektryczna ([...],- zł rachunek za dwa miesiące), [...],- zł środki czystości, [...]zł opłata za telewizję kablową, Internet, [...]zł – rata kredytu hipotecznego w [...] Bank [...]na kwotę [...]zł, do spłaty [...] zł, rata kredytu gotówkowego [...] zł w [...] na kwotę [...] zł na dokapitalizowanie spółki, do spłaty pozostało [...] zł, rata kredytu gotówkowego [...] zł w [...] na dokapitalizowanie spółki w kwocie [...] zł, do spłaty pozostało [...] zł, [...] zł za telefon stacjonarny, [...] zł na wyżywienie, a zatem łączna kwota obciążenia gospodarstwa domowego miesięcznie – jak oświadczył - wynosi ok. [...] zł. Wnioskodawca podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej posiada zaciągnięte kredyty w [...] umowa z dnia [...] grudnia 2010 r., kwota kredytu [...] zł, do spłaty pozostało [...] zł, rata kredytu [...] zł, umowa linii kredytowej oraz kart płatniczych w Banku [...], łączna kwota zobowiązania [...] zł, do spłaty pozostało [...] zł, umowa z dnia [...] czerwca 2012r, w[...], kwota zobowiązania [...] zł, do spłaty pozostało około[...] ,- zł, wnioskodawca nie podał wysokości raty kredytu. Skarżący oświadczył, że posiada również inne zobowiązania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący podał, że nie posiada pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, jest natomiast współwłaścicielem pojazdów mechanicznych w byłej spółce cywilnej: [...] samochód osobowy, [...] samochód osobowy, [...] samochód osobowy, [...] samochód osobowy, wszystkie pojazdy są zastawione w [...] Bank na łączną kwotę kredytu w wysokości ok. [...] zł, rata kredytu [...] zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego mieszkanie obciążone jest hipoteką na rzecz [...] Bank[...]– kredyt hipoteczny w kwocie [...] zł, zastawem hipotecznym w [...] na kredyt dla spółki cywilnej na kwotę [...] zł. Wnioskodawca podał, że do dnia wypowiedzenia umowy spółki cywilnej nie otrzymywał regularnie wynagrodzenia od wspólnika spółki. Podał, że za rok 2012 otrzymywał miesięcznie od wspólnika kwotę od [...] do[...],- zł miesięcznie i dlatego zmuszony był wypowiedzieć umowę spółki, prowadzi również wobec wspólnika działania zmierzające do wyjaśnienia sytuacji finansowej spółki. Podał, że finanse spółki prowadził jednoosobowo drugi wspólnik spółki. Wnioskodawca wskazał, że w 2013 r. korzystał z pomocy finansowej rodziców i rodzeństwa. Skarżący wyjaśnił, że umowę spółki wypowiedział w dniu [...] lutego 2014 r. Od dnia [...] lutego 2014 r. pracuje, kwota wynagrodzenia brutto wynosi [...] zł. Wnioskodawca posiada 94 udziały w [...] Sp. z o.o., pełni również funkcję Prezesa Zarządu, Spółka z o.o. nie wypłaciła dywidendy za 2012 r., w 2013 r. wykazała stratę. Skarżący podał, że pozostaje w związku małżeńskim, jednak nie utrzymuje kontaktów małżeńskich od ponad pięciu lat i pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że w chwili obecnej dysponuje kwotą ok.[...] zł miesięcznie i z tej kwoty spłaca należności z tytułu podatku dochodowego wobec Urzędu Skarbowego w[...] . Spłaty wynoszą po [...] zł tygodniowo, tj. [...] zł miesięcznie. Łączna kwota miesięcznych wydatków związanych z utrzymanie mieszkania wynosi ok. [...] zł, a więc stronie zostaje [...] zł. Powyższa kota nie pokrywa potrzeb skarżącego, dlatego korzysta z pomocy rodziców. Łączna kwota emerytury rodziców nie przekracza [...] zł., przy czym matka skarżącego jest chora i musi wydawać znaczne środki pieniężne na leki. Ponadto skarżący wskazał, że pełni funkcje Prezesa Zarządu w Spółce z o.o. [...] nieodpłatnie. W zaistniałej sytuacji skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie nawet w kwocie [...] zł, tym bardziej że nie posiada żadnych oszczędności ani cennych ruchomości, które mógłby spieniężyć. Skarżący wskazał, że zapłata kosztów sądowych spowoduje, że skarżący nie zapłaci Urzędowi Skarbowemu dwóch kolejnych rat zaległości w podatku dochodowym. Jeśli jednakże Sąd uzna sprzeciw skarżącego za bezzasadny, to skarżący uiści żadne przez Sąd koszty postępowania w wysokości [...]zł. Dodatkowo skarżący podkreślił, że kwota [...] zł stanowi jedynie wysokość zobowiązań, które skarżący powinien spłacać poszczególnym wierzycielom w ustalonych przez nich ratach. Jednak ze względu na sytuację materialną nie wywiązuje się wobec wierzycieli z ciążących na nim obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Natomiast strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Z dokumentów, którymi Sąd dysponował wynika, że skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie od ponad pięciu lat nie utrzymują kontaktów małżeńskich. Z oświadczeń skarżącego wynika, że był wspólnikiem spółki cywilnej, wnioskodawca posiada również 94 udziały w Spółce z o.o., w której pełni funkcję Prezesa Zarządu, jednak z tego tytułu nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Posiada mieszkanie o pow. 38,9 m2, które obciążone jest kredytem hipotecznym. Skarżący pracuje za wynagrodzeniem brutto w wysokości [...] zł. Miesięcznie dysponuje kwotą [...] zł netto, z czego [...] zł przeznacza na spłatę zaległości podatkowych. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego wynoszą [...] zł. W związku z tym, że nie jest w stanie utrzymać się z pozostałych środków finansowych, korzysta z pomocy rodziców i rodzeństwa. Ponadto skarżący podkreślił, że nie reguluje ciążących na nim zobowiązań wobec banków, których miesięczna kwota wynosi [...] zł. Analizując powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości[...],- zł. Sąd nie kwestionuje, że wnioskodawca posiada liczne długi, w tym zaległości publicznoprawne. Jednak przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że kwestia spłacania zaciągniętych kredytów, pożyczek, czy też zaległości podatkowych jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowieniem NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., II FZ 281/13, Lex nr 1320634). Strona powinna ponosić koszty postępowania, jeżeli dysponuje stałym miesięcznym dochodem. Ponadto jest osobą zdrową, posiada możliwości zarobkowania, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, nie korzysta z pomocy społecznej. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący nie jest osobą pozbawioną środków do życia tym bardziej, że jego stały miesięczny dochód wynosi [...] zł. Na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie nie ma również podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Zauważyć bowiem należy, że pomimo tego, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, w separacji faktycznej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, żona ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155). Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r. sygn. akt I FZ 395/11 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu skarżący zarówno w złożonym wniosku, jak i w sprzeciwie nie wykazał, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowym w żądanym zakresie bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.