I SA/Po 734/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu [...] października 2020 r. Z. M. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z [...] września 2020 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której decyzją z [...] maja 2020 r. Starosta [...] orzekł zwrocie część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] [...], która powstała w wyniku podziału działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...], na rzecz: Z. M. w udziale [...] części, P. M. w udziale [...] części, S. N. w udziale [...] części oraz J. N. w udziale [...] części. Ponadto zobowiązał każdą z ww. osób do zwrotu na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...]zł w terminie 14 dni, licząc od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna. Ww. nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 3 czerwca 2020 r. W dniu [...] sierpnia 2020 r. skarżący wniósł od niej odwołanie, podkreślając otrzymanie decyzji bez mapy z projektem podziału nieruchomości. Postanowieniem z [...] września 2020 r. Wojewoda stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Powołując treść art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), organ wskazał, że powyższa decyzja została doręczona stronie 3 czerwca 2020 r. Natomiast odwołanie od niej, datowane na [...] sierpnia 2020 r. zostało złożone w siedzibie organu 6 sierpnia 2020 r., co wynika ze znajdującej się na odwołaniu prezentaty. Tymczasem termin na wniesienie odwołania upłynął 17 czerwca 2020 r., zatem skarżący uchybił temu terminowi. Wojewoda wskazał również, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Nadmienił wprawdzie w odwołaniu, że ze względu na pandemię koronawirusa nie miał możliwości wcześniejszego sprawdzenia w siedzibie starostwa dokumentów obrazujących obszar nieruchomości przeznaczony do zwrotu, jednakże nie zawarł w odwołaniu wyraźnego żądania przywrócenia terminu na wniesienie odwołania. Tymczasem, jeśli celem strony jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma (podania lub odwołania), a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego we wniosku. Mając na uwadze, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, organ odwoławczy nie mógł przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z dyspozycją art. 134 K.p.a. miał obowiązek stwierdzić, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę, zarzuciła naruszenie art. 58, art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. przez brak dokonania właściwej i rzetelnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącego z treści odwołania wynika, że chciał on przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z całością dokumentacji, ponieważ przesłano mu niekompletną decyzję bez mapy z projektem podziału nieruchomości, co uniemożliwiało mu wniesienie odwołania. Skarżący podjął próby zapoznania się z materiałem dowodowym, ale z powodu pandemii oraz nieobecności pracowników urzędu zajmujących się tą sprawą, zostało mu to utrudnione. Dopiero po 5 sierpnia 2020 r., kiedy zajmujący się tą sprawa pracownik urzędu wrócił z urlopu i udzieli skarżącemu niezbędnych informacji, niezwłocznie (6 sierpnia 2020 r.) złożył odwołanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z [...] maja 2020 r. Na wstępie należy wskazać, że o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 134 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na gruncie zacytowanego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 9/09 - wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96). Gdy organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt. SA/Ka 2111/94). Tryb i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 § 1 i § 2 K.p.a. stanowiąc, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dnia od daty jej doręczenia. Podkreślenia wymaga, że termin określony w art. 129 § 2 K.p.a. jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że odwołanie wniesione po jego upływie jest bezskuteczne. Przepis ten określa także datę początkową, od której ów termin rozpoczyna bieg - jest nią data doręczenia decyzji stronie. Analiza zaskarżonego postanowienia nie pozostawia wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Decyzja Starosty [...] z [...] maja 2020 r. została mu bowiem doręczona 3 czerwca 2020 r., zaś termin na wniesienie odwołania upłynął 17 czerwca 2020 r. Natomiast skarżący wniósł odwołanie 6 sierpnia 2020 r., składając je w siedzibie organu pierwszej instancji. Niewątpliwie zatem zostało ono wniesione ze znacznym przekroczeniem terminu. Podkreślenia wymaga, że skarżący mógł bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu wyłącznie składając prośbę o przywrócenie terminu w trybie unormowanym w art. 58 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Jednak skarżący takiego wniosku nie złożył, jak i wniosek taki nie wynika z treści samego odwołania. Oprócz powoływania się na pandemię koronawirusa i brak możliwości zapoznania się z aktami, skarżący nie zawarł wyraźnego wniosku o przywrócenie terminu, ani także sformułowań, które mogłyby w sposób dorozumiany wskazywać, że taki wniosek przedkłada. Nawet gdyby przyjąć, zgodnie z argumentami strony podniesionymi w skardze, że celem skarżącego było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to wniosek taki powinien wynikać wprost z wniosku lub odwołania, a nie być wywodzony przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego w piśmie strony. W sytuacji, gdy wnoszący odwołanie po terminie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia takiego spóźnionego odwołania, to organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Organ z urzędu nie może analizować przyczyn takiego stanu rzeczy. Nie ma on obowiązku, a nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony, i czy ma ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (zob. wyrok NSA z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07). W takich sytuacjach organ nie ma innej możliwości niż wydanie przewidzianego w art. 134 K.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu. Zasadniczą przesłanką warunkującą możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest bowiem złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ nie może działać w sprawie przywrócenia terminu z urzędu. Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić wyłącznie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie uzasadnia domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie uchybionego terminu (por. wyrok NSA z 3 marca 2008 r., sygn. I OSK 268/07 oraz P. Przybysz, "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 152). Oświadczenie woli zainteresowanego, składającego wiosek o przywrócenie terminu, musi być zatem sformułowane w sposób wyraźny. Ponadto interpretacja wymogów wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., na które w skardze powołuje się skarżacy, nie może zmierzać do nakładania na organ administracji obowiązku doszukiwania się w treści pisma procesowego żądań, których w nim nie ma, a których brak rzutuje negatywnie na interes tej strony. Mając zatem na uwadze, że w niniejsze sprawie zaszły okoliczności faktyczne świadczące o spełnieniu przesłanki materialnoprawnej wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jednocześnie strona odwołująca się nie wniosła o przywrócenie tego terminu, Sąd uznał, że wydane przez organ postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.