I SA/Po 76/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA: Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DZ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi DZ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący DZ złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że miesięczne koszty utrzymania jego i rodziny w całości pochłaniają osiągany dochód. Wobec tego nie jest w stanie uiścić opłat od skargi bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku. Określił dochód miesięczny brutto na kwotę [...], na którą składają się jego dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz dochody żony z tytułu umowy o pracę. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synem. Posiada dom o pow. [...] m2 i samochód osobowy marki B, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Spłaca kredyt hipoteczny w wysokości [...] oraz kredyt gotówkowy w kwocie [...], płaci alimenty w wysokości [...]. Podał, że na wyżywienie, opłaty za media i zakup odzieży przeznaczają [...] miesięcznie. Wyjaśnił, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym toczą się równocześnie sprawy o sygn. akt [...]. W związku z wezwaniem z dnia [...] skarżący uzupełnił wniosek podając , że żona otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...]. Podał, że on i żona nie otrzymują żadnych innych dochodów. Wyjaśnił, że powierzchnia działki gruntu, na którym znajduje się jego dom wynosi [...] m2. Sprecyzował, że koszty miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą ok. [...], przy czym [...]. Dodał, że zatrudnia [...] pracownika. Nie posiada środków trwałych należących do firmy. Skarżący załączył odpis zeznania podatkowego za [...] złożony przez małżonkę. wyjaśniając , że zeznanie za [...] nie zostało jeszcze złożone. Ponadto skarżący załączył wyciągi z rachunków bankowych należących do niego i jego żony za ostatnie [...] miesiące, wyciągi z firmowego rachunku bankowego za ostatnie [...] miesięcy, ustalenie dochodu osiągniętego przez niego w roku podatkowym [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, odpis z dokumentów prowadzonych w celu rozliczenia się przez wnioskodawcę w podatku dochodowym od osób fizycznych, odpisy deklaracji VAT-7 za miesiące [...], zaświadczenie o zatrudnieniu i o wysokości wynagrodzenia żony. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wśród powodów postanowienia podał, że majątek zgromadzony przez skarżącego, ujawnione przychody z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz stan rachunków bankowych wynikający ze złożonych przez niego wyciągów wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego oraz bezpodstawną odmowę udzielenia częściowego przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że posiadanie przez niego i jego żonę jakichkolwiek środków na rachunku bankowym nie upoważnia do oddalenia wniosku. Zarzucił, że z uwagi na okoliczność, iż przed sądem już prowadzone są [...] sprawy, w których łączna wysokość wpisów wynosi 5[...] Wnioskodawca podał, że w związku z bardzo trudną sytuacją materialną, miesięczną nadwyżkę wydatków nad uzyskiwanymi przychodami pokrywa ze środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Ponadto umowy kredytu, których raty jest zobowiązany spłacać, nie zostały zawarte w chwili kiedy składał skargi do sądu, a zatem argumentacja, że jeżeli skarżący zaciągał kredyty to musiał posiadać zdolność kredytową, pomijając całkowicie okoliczności związane z obsługą kredytów w szczególności terminem kiedy umowy zostały zawarte, jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synem. Posiada dom o pow. [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy marki B rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z tytułu działalności gospodarczej i wynagrodzenia za pracę łącznie w kwocie [...] brutto, przy czym na miesięczne utrzymanie przeznaczają około [...], w tym kwotę w wysokości [...] na spłatę rat kredytów, t.j. kredytu hipotecznego w wysokości [...] i [...] kredytów gotówkowych w wysokości [...] i w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że w [...] z działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i odnotował stratę w wysokości [...], zatem średniomiesięczny przychód wnioskodawcy w [...]. kształtował się na poziomie [...], natomiast w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i odnotował stratę w wysokości [...], zatem średniomiesięczny przychód za [...] kształtował się na poziomie [...]. Pomimo poniesionej straty w kolejnych latach, t.j. w [...], skarżący kontynuuje działalność gospodarczą, powstała strata nie doprowadziła również do utraty płynności finansowej wnioskodawcy. Z załączonych przez skarżącego deklaracji VAT-7 wynika, że podstawa opodatkowania w miesiącu [...] wyniosła [...], w [...], w [...], w [...], w [...], w [...] i w [...]. Natomiast z załączonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wynika, że posiada on rachunek bankowy w P, saldo początkowe na tym rachunku w dniu [...] wynosiło [...], saldo końcowe na dzień [...] , na ten rachunek skarżący z rachunku firmowego dokonywał przelewów środków pieniężnych (w dniu [...]), w dniu [...] dokonał wpłaty własnej w wysokości [...]. Z wyciągu wynika, że skarżący z rachunku tego spłaca raty kredytu. Z wydruku o dokonanych spłatach kredytu z powyższego rachunku za okres [...] wynika, że saldo końcowe na tym rachunku w dniu [...] wynosiło [...]. Z załączonego wyciągu z firmowego rachunku bankowego za okres [...] wynika, że saldo początkowe na tym rachunku wynosiło [...], saldo końcowe [...], z rachunku tego do [...] prowadzona była egzekucja, skarżący z rachunku tego ponosi opłaty do ZUS oraz z tytułu podatków do Urzędu Skarbowego. Z wyciągu z rachunku bankowego małżonki prowadzonego w B za okres [...] wynika, że saldo początkowe na tym rachunku wynosiło [...], saldo końcowe [...]. Sąd zauważa, że skarżący pomimo wezwania nie złożył odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...], przedłożył jedynie wydruk komputerowy - ustalenie dochodu osiągniętego w roku podatkowym [...]. Odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...] nie załączył również na etapie wniesienia sprzeciwu. Powyższe ustalenia faktyczne są pełne, ponieważ oparte zostały na dowodach możliwych do pozyskania przez sąd i tych które skarżący zechciał dostarczyć. W tym postępowaniu sąd nie ma nieograniczonego obowiązku zbierania dowodów. W opinii sądu w ustalonym stanie faktycznym zachodziły podstawy do przyjęcia, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wysokość opłaty oceniana jest w świetle okoliczności faktycznych sprawy, odnoszących się do zdolności skarżącego do ich uiszczenia. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie uzupełniającym ten wniosek nie wyjaśnił z jakich środków pokrywa nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi dochodami. Wobec tego należało przyjąć, że koszty miesięcznego utrzymania ponosi z wynagrodzenia żony i z przychodów uzyskiwanych z prowadzenia działalności gospodarczej Sąd podkreśla, że jeżeli chodzi o znaczenie dla wniosku skarżącego kwestii straty w działalności gospodarczej, to w orzecznictwie sądowym przyjął się pogląd, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania skarżącemu należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez niego skargą. Ponadto nie mogły odnieść skutku argumenty, że skarżący ponosi ze środków zgromadzonych na rachunkach bankowych nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanym dochodem. Jak wynika z załączonych przez skarżącego wyciągów, na rachunki te wpływają środki pieniężne z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wynagrodzenie żony, środkami tymi małżonkowie cały czas dysponują i obracają, z wyciągów tych nie wynika również że stan rachunków bankowych na przestrzeni okresu za jaki zostały złożone ulega ciągłemu pomniejszeniu. W opinii sądu znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia jest zarzut, że skarżący obowiązany jest spłacać zobowiązania z tytułu umów kredytowych, które zawarł jeszcze przed wniesieniem skargi. Także w tym zakresie w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, (nie ma przy tym znaczenia kiedy umowy kredytowe zostały zawarte) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (tak: postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu uiszczenie kosztów sądowych w sprawie nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący złożył jednocześnie [...] skargi, przy czym wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi [...], w sprawie o sygn. akt [...] i w sprawie o sygn. akt [...], zatem łączna kwota wpisów wynosi [...]. Jednakże majątek zgromadzony przez skarżącego, ujawnione przychody z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które wielokrotnie przewyższają wpis od skargi w sprawie oraz stan rachunków bankowych w sposób jednoznaczny wykluczają go z kręgu osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. W opinii sądu, analiza całego materiału przedstawionego przez skarżącego prowadzi do wniosku, iż jest w stanie uiścić koszty sądowe (wpis od skargi), które w sprawie wynoszą [...]. Dlatego sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 160 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.