I SA/Po 78/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska /spr./ as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ M. Skwierzyńska Pismem z dnia [...] 2006r. Zarząd Polskich Kolei Państwowych S.A. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z pytaniem, czy zostały juz zakończone postępowania egzekucyjne, w ramach których dokonano czynności egzekucyjnych udokumentowanych zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. W przypadku zakończenia przedmiotowych postępowań Spółka, działając w oparciu o art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosła o wydanie stosownych postanowień w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpoznaniu w/w wniosku, określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego, tj. Polskie Koleje Państwowe S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami, w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 64 c § 7 i § 1 w związku z art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja miała na celu wyegzekwowanie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie z dnia [...] 2005r, zarzucając mu naruszenie art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spółka zażądała: ← uchylenia postanowienia , ← orzeczenia o zasadności stanowiska Spółki przez uznanie, że wszczęcie postępowań egzekucyjnych było niezgodne z prawem, ← uznania, że pobrane tytułem kosztów egzekucyjnych kwoty winny zostać wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, zwrócone PKP S.A. Zdaniem Spółki fakt wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowań egzekucyjnych był niezgodny z prawem, ponieważ działanie to naruszało: ← art. 19 i 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez zmianę własności miejscowej naczelnika urzędu skarbowego, ← art. 29 w związku z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niezbadanie z urzędu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy art. 64 c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. W wyniku zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnych powstały koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w przepisie art. 64 § 9 pkt 2 w/w ustawy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnych powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Natomiast obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje w przedmiotowej sprawie równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W kwestii podniesionych w sprawie zarzutów dotyczących braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego do prowadzenia egzekucji (art. 19 i 22 § 2) oraz niedopuszczalności prowadzenia egzekucji (art. 29 w związku z art. 27) organ wskazał, iż zagadnienia te nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Naruszenie właściwości miejscowej oraz niedopuszczalność egzekucji stanowią przesłankę zarzutów składanych w trybie art. 33 pkt 6 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i winny zostać rozpatrzone zgodnie z właściwością przez Naczelnika Urzędu Skarbowego będącego organem I instancji. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej przekazał zażalenie (pismo) w części dotyczącej w. w. zarzutów Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, celem rozpatrzenia według właściwości. Organ ten postanowieniem z dnia [...] 2006r. wobec uchybienia przez PKP terminu do wniesienia zarzutów, pozostawił je bez rozpoznania. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej PKP S. A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając organowi II instancji naruszenie: ← art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przyjęcie, że naruszenie przez organ egzekucyjny przepisów w/w ustawy nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji, ← art. 124 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego przez nieustosunkowanie się do podniesionego zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 19, 22, 27 i 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ← art. 7 kpa przez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy, ← art. 6, 7 i 8 kpa przez uznanie, iż dopuszczalne jest czerpanie przez organ egzekucyjny zysków z postępowania wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa. Ponadto Spółka wniosła o orzeczenie, iż: ← niepodanie przez wierzyciela w wystawionym tytule wykonawczym , podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności, stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , ← organem egzekucyjnym właściwym miejscowo dla PKP S.A. jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.) ← PKP S.A. należy się zwrot kwot, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi , pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych. W piśmie procesowym z dnia [...] 2006r. Spółka potwierdziła, że nie złożyła we właściwym czasie zarzutów na wszczęte postępowanie egzekucyjne, ale fakt ten nie może mieć wpływu na kwestie rozpatrywane w niniejszym postępowaniu. W kolejnym piśmie procesowym skarżąca Spółka podniosła, że przedmiotowe postępowanie toczy się nie z powodu zarzutów, które mogły być wniesione w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz dotyczy kwestii obciążenia Spółki jako zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi powstałymi w sprawie. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej ponownie zauważył, że argumenty skargi dotyczące naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniesione zostały dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a więc po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i po wyegzekwowaniu należności objętych tytułami wykonawczymi. Argumenty te zostały podniesione w zarzutach na postępowanie egzekucyjne w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które jednak postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2006r. wobec wniesienia ich z uchybieniem terminu organ ten pozostawił je bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie wyjaśnić należy znaczenie użytego w art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowania o rozstrzygnięciu sądu administracyjnego "w granicach danej sprawy". Powyższe oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle w. w. przepisu szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. W znaczeniu materialnym składają się na nią elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz podstawy prawnej i faktycznej (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Zakamycze 2005. Komentarz do art. 134). Tak więc zaskarżenie decyzji (postanowienia) oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego staje się ta sama sprawa, która została w decyzji (postanowieniu) rozstrzygnięta. Badając legalność zaskarżonego aktu, sąd administracyjny wraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania aktu. W rezultacie więc to stosunek administracyjnoprawny wyznacza przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego i ramy tego postępowania, a badanie prawidłowości konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis" 2005. Komentarz do art. 134). Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2005r., sygn. I FSK 68/05, System Informacji Prawnej "Lex" nr 172990). Granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 2 listopada 2005r., sygn. I FSK 264/05, "Lex" nr 187951). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie wszczęte zostało z wniosku Spółki z dnia [...] 2005r., dotyczącego wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Jako podstawę prawną wniosku podano art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2002r. Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.), z którego wynika, że organ egzekucyjny wydaję postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego lub z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Zdanie drugie § 7 stanowi, że na takie postanowienie służy zażalenie. Tak więc treść przepisu, na który powołała się strona skarżąca wyznaczyła treść stosunku administracyjnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ten stosunek zaś wyznaczył przedmiot postępowania sądowoadministrcyjnego i tym samym zakreślił ramy kontroli legalności postanowień z dnia [...] i [...] 2005r. W tym stanie rzeczy podniesienie w zażaleniu z dnia [...] 2005r argumentów, które były w istocie zarzutami, o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, spowodowało, że organ odwoławczy przekazał te zarzuty organowi egzekucyjnemu stosownie do jego właściwości. W tych okolicznościach kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd sprawuje w granicach zaskarżonego postanowienia, czyli co do zasadności obciążenia PKP kosztami postępowania egzekucyjnego. Postanowienie wydano w oparciu o właściwe w tym zakresie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zebrany w sprawie materiał. Ustaleń tych skarżąca nie kwestionowała. Wobec powyższego za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z treścią art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy wyjaśnić, że w/w przepis nie jest sam w sobie podstawą do orzekania o zwrocie kosztów egzekucyjnych. Stanowi on, że należności z tytułu kosztów organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, jeżeli okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Użycie zwrotu "okaże się" oznacza, że najpierw musi dojść do stwierdzenia, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Nie wystarczy tu oczywiście tylko sama subiektywna ocena takiego stanu rzeczy przez zobowiązanego. Sytuacja opisana w omawianym przepisie może mieć miejsce w przypadku uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnośnie do wniosków Spółki zawartych w skardze (p.2 petitum skargi), co do treści tytułu wykonawczego, niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia i niewłaściwości organu egzekucyjnego, to w świetle wcześniejszych wywodów Sądów dotyczących granic rozstrzygania, należy je uznać za bezzasadne ponieważ nie odnoszą się do przedmiotu niniejszej sprawy. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ M. Skwierzyńska AR