I SA/Po 782/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-03-06
Skład orzekający: Katarzyna Wolna-Kubicka, Katarzyna Nikodem, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT, jeśli faktury te dokumentują transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane, a podatnik nie dołożył należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT, ponieważ zebrany materiał dowodowy wykazał, że faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, a podatnik nie dołożył należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta, co oznaczało, że musiał mieć świadomość udziału w procederze wystawiania nierzetelnych faktur.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r. Organ I instancji określił zobowiązanie podatkowe, uznając faktury VAT wystawione przez "Y" X.B za nierzetelne. Organ II instancji uchylił decyzję w części dotyczącej nadwyżek podatku naliczonego do przeniesienia za sierpień i październik 2007 r. z powodu przedawnienia, a w zakresie września 2007 r. określił zobowiązanie podatkowe. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o VAT oraz prawa unijnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 marca 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r. oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...]listopada 2012r. wydał decyzję nr [...] w której określił X.A zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007r., a także kwoty nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za sierpień i październik 2007r. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U z 2004r. nr 54 , poz. 535 ze zm.; dalej ustawa o VAT), uzasadniając określenie zobowiązania podatkowego w innej kwocie od zadeklarowanej przez podatnika naruszeniem art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a ustawy o VAT.
W uzasadnieniu wskazano, że podatnik w 2007r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą P.P.U.H. "X" X.A w zakresie: produkcji maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów, obróbki metali i nakładania powłok na metale oraz transportu drogowego towarów, w tym wynajem dźwigu wraz z kierowcą.
Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego na etapie postępowania kontrolnego i podatkowego materiału dowodowego, organ I instancji stwierdził, że faktury VAT wystawione w okresie od sierpnia do października 2007r. przez "Y" X.B na rzecz strony, na łączną kwotę netto[...]- zł, są fakturami nierzetelnymi, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W ocenie organu I instancji, dokonane w toku prowadzonego postępowania ustalenia, pozwalają na stwierdzenie, że prowadzone przez podatnika dla celów podatku od towarów i usług ewidencje zakupów za sierpień, wrzesień i październik 2007r. nie stanowią dowodu tego, co wynika z zawartych w niej zapisów, a więc są niezgodne z wymogami określonymi w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. Tym samym w świetle art. 193 § 4 i § 6 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej O.p.), prowadzone przez podatnika ewidencje zakupów za ww. miesiące 2007r., w części obejmującej zapisy dokonane na podstawie zakwestionowanych faktur VAT, uznano za nierzetelne. Stosownie do zapisu art. 23 § 2 O.p., organ I instancji odstąpił jednak od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jako że dane wynikające z ewidencji zakupów, skorygowane o zapisy w części dotyczącej kwestionowanych faktur VAT, pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania w prawidłowej wysokości.
Po rozpatrzeniu odwołania i po dokonaniu analizy całości zebranego materiału Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...]maja 2013r. Nr [...];
- za sierpień i październik 2007r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i w tym zakresie -z uwagi na przedawnienie - umorzył postępowanie w sprawie,
- za wrzesień 2007r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i w tym zakresie określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 13.193,- zł.
Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia [...].01.2013r. poinformował, że w odniesieniu do zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...].11.2012r. podjęto czynności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia w postaci wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Zgodnie z art. 121 O.p., zawiadomiono podatnika o tym, że od dnia [...].12.2012r. uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007r., w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., tj.: wszczęciem postępowania karnego skarbowego." (przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone w dniu [...].12.2012r.). W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego za wrzesień 2007r.- zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p.- nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W przypadku jednakże miesięcy: sierpień i październik 2007r., w których określono kwoty nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony - przedmiotowe postępowanie karne skarbowe nie obejmowało swoim zakresem ww. miesięcy. W związku z powyższym kwoty nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące: sierpień i październik 2007r. uległy przedawnieniu z dniem [...]grudnia 2012r. - a zatem w oparciu o art. 233 § 1 pkt 2 lit. a), art. 208 w związku z art. 70 § 1 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej w[...] niniejszą decyzją w tym zakresie uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że kwestią sporną w sprawie było, czy faktury VAT wystawione przez [...] "Y" X.B, ul. [...],[...], mogą stanowić dla strony podstawę do obniżenia podatku należnego.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że firma "Y" X.B nie świadczyła we wrześniu 2007r. usług tokarsko - frezarskich, ślusarsko - modelarskich i spawalniczo - ślusarskich na rzecz podatnika. Faktury VAT wystawione przez ww. podmiot gospodarczy nie dokumentowały rzeczywistych transakcji pomiędzy kontrahentami. Podatnikowi nie przysługiwało zatem prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (akt zgonu) wynika, że X.B - wystawca spornych faktur - zmarł w dniu [...].09.2007r., a zatem dwie spośród trzech spornych faktur VAT, tj.[...] z dnia [...] września 2007 r. oraz [...]z dnia [...]września 2007 r., zostały wystawione już po jego śmierci. W toku postępowania podatkowego, w dniu [...]09.2012r. pracownicy Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...], w obecności X.A, przesłuchali w charakterze świadka X.C (syna X.B) w celu pozyskania informacji na temat faktycznej działalności firmy "Y" X.B. X.C zeznał, że jego ojciec X.B prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "Y", ale żadnych czynności w tym zakresie nie wykonywał. Rozpoczął działalność gospodarczą prawdopodobnie w 2002r. do dnia zgonu. Osoby trzecie pomagały zarejestrować działalność gospodarczą - Pan o przezwisku Z ( imię Z.A) za zarejestrowanie firmy na nazwisko ojca otrzymał kwotę [...] zł (np. wyrobienie pieczątek). Przesłuchiwany zeznał, że nie posiada dokumentacji z prowadzonej przez ojca działalności; osoba trzecia "Z" dokonywał rozliczeń z urzędem skarbowym w imieniu ojca. Świadek poinformował też, że ojciec nie proponował mu założenia działalności gospodarczej, ani odwrotnie. Oświadczył również, że w roku 2006 wystąpił u X.B duży dochód (około miliona złotych) - podatek z tego tytułu został uregulowany. X.C zeznał, że ojciec nie zatrudniał pracowników, natomiast osoby trzecie w imieniu ojca zatrudniały około 5-6 osób; ojciec wykonywał swoją działalność (rozbiórka domów i produkcja pustaków) w [...] i [...]; w miejscu zamieszkania ojca nie było prowadzonej działalności gospodarczej ani nie była przechowywana żadna dokumentacja księgowa. Świadek oznajmił ponadto, że ojciec nie wynajmował żadnych budynków, w których świadczył usługi, jak również nic mu nie wiadomo, czy pod szyldem firmy "Y" wynajmowane były hale i budynki produkcyjne. Z zeznań X.C wynika także, że ojciec nie posiadał żadnych pojazdów, ani parku maszynowego. Świadek nie umiał odpowiedzieć, czy X.B posiadał rachunek bankowy, ale zeznał że w domu nie były przechowywane większe ilości gotówki. Raz w miesiącu Pan Z przywoził około [...] - [...] zł. Świadek nie umiał odpowiedzieć, czy ojciec zlecał wykonywanie usług podwykonawcom lub innym podmiotom gospodarczym. X.C nie miał także wiedzy na temat zawierania przez ojca umów na świadczenie usług. Wskazał, że osoby trzecie zabierały ojca na rozmowy, następnie po rozmowach przywozili go do domu w stanie upojenia i dodatkowo dawali mu wódkę. Zeznający oświadczył, że po śmierci X.B nie przejął jego działalności (nie dokonywał żadnych formalności związanych z likwidacją firmy) - po śmierci ojca osoby trzecie zniknęły, nikt się z nim nie kontaktował na temat dalszego prowadzenia działalności. X.C zeznał również, że na adres zamieszkania ojca (ul. [...]w [...]) żadne pisma z US, innych instytucji państwowych czy firm nie przychodziły. Do przedmiotowego protokołu X.C oświadczył, że jego ojciec posiadał umiejętności hydrauliczne, ślusarskie, spawalnicze i wykonywał prace w robotach drogowych (nie wie jaki miał zawód wyuczony); utrzymywał się ze zbierania złomu; przed śmiercią bardzo długo chorował - miał zwyrodnienia stawów, chodził o kulach.
Organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...].08.2012r. wpłynęło do siedziby organu I instancji pismo z Centralnego Biura Śledczego w [...] z dnia [...].08.2012r. przekazujące materiały z postępowania prowadzonego pod sygn. akt dotyczące rzekomego prowadzenia działalności gospodarczej przez X.B, tj.: akt zgonu X.B, pismo z Urzędu Miasta [...] z dnia [...].05.2011r. dotyczące wpisu w ewidencji działalności gospodarczej X.B oraz protokół przesłuchania X.C z dnia [...].01.2012r. w którym świadek opisał okoliczności założenia firmy “Y". X.C zeznał, że szef firmy sprzątającej X.D, w której pracował, powiedział mu, że szukają kogoś, na kogo można by było założyć firmę. Przesłuchiwany wskazał wówczas swojego ojca, który dostał[...] zł za to, że założył firmę "Y" X.B. Świadek oświadczył, że jedna z osób, która założyła na jego ojca firmę miała na imię Z.A. On i jeszcze inne osoby przekazali X.B pieniądze za założenie firmy, kupowali mu ubranie, jeździli razem z nim do urzędów, gdzie zakładał firmę. Kończąc swoje zeznania X.C stwierdził , że wydaje mu się, że ta firma została założona, żeby nie płacić podatków, ale szczegółów nie zna.
Pismem z dnia [...].04.2013r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] poinformował, że X.B w okresie od [...].10.2006r. Do [...].09.2007r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą [...] "Y" X.B. W bazie POLTAX nie odnotowano złożenia deklaracji PIT-4, ani PIT-11; podatnik nie zgłaszał też osoby pełnomocnika. Organ podatkowy wskazał ponadto, że w ww. okresie nie przeprowadził żadnej kontroli podatkowej w firmie X.B. Z przedmiotowego pisma wynika również, że do siedziby Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęły deklaracje VAT-7 od grudnia 2006r. do grudnia 2007r. (z wyjątkiem deklaracji za marzec 2007r.). Niemniej jednak w deklaracjach tych nie wskazano żadnych wartości obrotu (deklaracje "zerowe"), a deklaracje za styczeń 2007r. oraz od kwietnia 2007r. do grudnia 2007 zostały złożone bez podpisu podatnika lub osoby go reprezentującej. Przedmiotowe dokumenty nie wywierały zatem żadnych skutków prawnych, a X.B nie stawiał się na kierowane do niego wezwania do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wykreślił X.B z rejestru podatników VAT. Z przedmiotowego pisma wynika również, że w systemach informatycznych Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] nie odnotowano złożenia przez X.B deklaracji PCC-3, jak również wpływu rocznych zeznań podatkowych za lata 2006 - 2007. Końcowo, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] poinformował, że pismem z dnia [...].10.2008r. nr zawiadomił Prokuraturę Rejonową [...] - Północ o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 270 Kodeksu karnego, polegającego na fałszerstwie materialnym dokumentów w postaci deklaracji VAT-7 dotyczących firmy "Y" za miesiące[...]- [...]/2007r.
Organ odwoławczy wziął pod uwagę również zeznania X.E, zajmującego się wyszukiwaniem osób chcących otworzyć działalność gospodarczą.
W piśmie z dnia [...].09.2012r. Centralne Biuro Śledcze Zarząd w [...] przesłało materiał z akt postępowania pod sygn.[...] tj.: protokół przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie od X.E oraz wydruki faktur i dowodów wpłaty KP dotyczących podmiotów "Y" X.B i P.P.U.H. "X". Z protokołu przesłuchania X.E z dnia [...].06.2010r. przez Prokuraturę Rejonową [...]- Północ w [...] wynika, że uczestniczył on w procederze sprzedawania pustych faktur. Poszukiwano osób, które zgodziłyby się założyć fikcyjne przedsiębiorstwa - do tych osób należał również X.B, który zarejestrowały firmę po to by inne osoby trzecie - posługując się jego danymi - wystawiały fikcyjne faktury. Z zeznań świadka wynika również, że chętni do kupna faktur VAT zgłaszali się na podstawie ogłoszenia. Podczas zeznań X.E dostarczył płytę z danymi firm, które były odbiorcami faktur oferowanych przez ww. osoby. Płyta ta zawierała pliki z rozszerzeniem.xls, w których znajdowały się odzwierciedlenia faktur i dowodów KP wystawionych w imieniu X.B. Na płycie tej znajdował się między innymi folder o nazwie "X", który zawierał faktury, jak również dowody KP nieznacznie tylko różniące się od tych, którymi okazał się Pan X.A w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego - były tam formy elektroniczne faktur, które miały być wystawione na rzecz podmiotu o nazwie "X" X.A.
Ustosunkowując się do zarzuty podatnika, że organ I instancji nie wyjaśnił kwestii związanych z wyrejestrowaniem firmy X.B, organ odwoławczy zauważył, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] jasno wskazał przesłanki, którymi kierował się przy wykreślaniu X.B z rejestru podatników VAT (brak możliwości kontaktowania się z podatnikiem). Fakt nie dołączenia kopii korespondencji urzędowej prowadzonej z X.B pozostaje bez znaczenia, ponieważ pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., w związku z czym korzystają one z domniemania prawdziwości i autentyczności. Dodatkowo, organ wskazał, że okoliczność założenia przez X.B działalności gospodarczej już w roku 2005 pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż zakwestionowane faktury VAT dotyczą roku 2007. Natomiast w kontekście zebranego materiału dowodowego, w ocenie organu odwoławczego, trudno jest zgodzić się ze stanowiskiem strony, że zeznania X.C były niespójne oraz, że należy jeszcze raz przesłuchać świadka na okoliczność wyjaśnienia sprzeczności w zeznaniach ww. osoby z dnia [...].09.2012r. Ustosunkowując się do zarzutu nie wyjaśnienia kwestii posiadania przez X.B rachunku bankowego, organ odwoławczy podkreślił, że powyższa okoliczność nie ma w przedmiotowej sprawie żadnego znaczenia, tym bardziej, że sam podatnik wskazał, że płatność za sporne faktury VAT nastąpiła w formie gotówki.
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy wskazał, że strona nie potrafiła podać żadnych konkretnych okoliczności, w jakich rozpoczęła się współpraca z firmą X.B. Nie zna nazwiska osoby, z którą współpracował, nie posiada jej numeru telefonu, nie zna miejsca ani dokładnych okoliczności poznania tejże osoby. Ponadto, podatnik nie posiada żadnej korespondencji z firmą X.B, jak również umów czy dokonanych wycen na rzekomo wykonane elementy, na podstawie których można by potwierdzić, że taka współpraca rzeczywiście miała miejsce. Dodatkowo organ II instancji zauważa, że zeznania podatnika w kwestii faktycznego wykonania usług przez X.B zawierają istotne sprzeczności. W trakcie przesłuchania w dniu [...].03.2011r. podatnik zeznał, że faktury wystawione przez firmę "Y", zostały wysłane pocztą, natomiast zeznając w charakterze kontrolowanego wskazał, że przywoziła je osoba dostarczająca towar. Początkowo podatnik twierdził, że zapłata za faktury nastąpiła częściowo formie przelewu na konto firmy "Y" w Banku [...], i częściowo gotówką, natomiast w dniu [...].09.2012r. zeznał, że zapłata została uregulowana wyłącznie gotówką.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że przesłuchani w dniu [...].05.2012r. pracownicy podatnika - tj.: X.F (kierownik zakładu) oraz X.G (kierownik produkcji) nie kojarzyli firmy "Y" X.B i nie przypominali sobie żadnych okoliczności ewentualnej współpracy - nie potwierdzili faktu rzeczywistego wykonania spornych usług przez X.B. Ponadto, jak stwierdził podatnik, dostarczane elementy mogły mierzyć od 1 m -6m wysokości i ważyć do 100kg, rozładunku takich towarów z pewnością nie dokonywał samodzielnie dostawca, a jednak żaden z pracowników nie przypomina sobie takich sytuacji.
W ocenie organu odwoławczego dokonane przez stronę opisy do faktur oraz złożone w związku z tym zeznania i wyjaśnienia są niewiarygodne. Analiza opisów faktur oraz odpowiadających im transakcji wskazuje, że produkcja poszczególnych podzespołów wykonywanych przez "Y" musiałaby być wykonywana w bardzo krótkim czasie, przy czym wartość kwestionowanych faktur stanowi znaczną część wartości produktu końcowego. To z kolei stoi w sprzeczności z zeznaniami podatnika, który w dniu [...]05.2012r. zeznał, że X.B nie wykonywał dla niego żadnych ważnych elementów konstrukcyjnych tylko cyt.; "pewne elementy wykończeniowe". Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że do każdej z faktur przygotowywane były rysunki, na podstawie których wykonywano poszczególne elementy, np. wały, workownice, podzespoły do maszyny chłodnicy pionowej itp., których nazwy widnieją na rysunkach. Tymczasem przedsiębiorstwo "Y", które rzekomo miało specyfikacje do wykonywanych usług, wpisywało na fakturach jedynie ogólne sformułowanie np. "prace konstrukcyjno- spawalnicze", "prace tokarsko frezarskie", "prace ślusarsko modelarskie".
Organ odwoławczy zauważył także, że w trakcie postępowania kontrolnego podatnik zeznał w dniu [...].05.2012r., że nie posiada dowodów przekazania gotówki za maszyny wykonane przez firmę "Y"; natomiast po wszczęciu postępowania podatkowego X.A przedstawił w dniu [...].07.2012r. dowody KP. Były to dokumenty pokwitowania wpłaty gotówkowej. Analiza zebranych w sprawie dowodów, jak również samych dokumentów KP, świadczy o nierzetelności tychże dokumentów. Powyższe potwierdzają dostarczone przez X.E w formie elektronicznej pliki z rozszerzeniem.xls., które zawierał faktury, jak również dowody KP nieznacznie tylko różniące się od tych, którymi okazał się X.A w toku postępowania podatkowego. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że numeracja tychże dowodów nie była chronologiczna - dowody wystawione wcześniej mają numer późniejszy od tych wystawionych np. tydzień później. Ponadto, organ II instancji zauważył, że na ww. dowodach jako wystawca widnieje X.B, a każdy z tych dokumentów podobnie jak faktury opatrzony jest pieczątką z podpisem. Tymczasem spośród dostarczonych dowodów, pięć z nich zostało wystawionych już po śmierci X.B, jeden w dniu jego śmierci, a tylko jeden na kilka dni przez śmiercią.
Zdaniem organu odwoławczego dowody przedłużone przez podatnika w odwołaniu nie potwierdzają, że transakcje udokumentowane fakturami VAT, wystawionymi dla X.A przez "Y" X.B w rzeczywistości miały miejsca. Niewystarczającym jest dla prawa do odliczenia podatku z danej faktury jedynie ustalenie, że dany towar znajdował się w posiadaniu nabywcy lub usługa została wykonana, jeżeli nie zostanie wykazane, że to w wyniku czynności udokumentowanej tą właśnie fakturą, rodzącej u sprzedawcy powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia tegoż towaru lub usługi. W przypadku faktur VAT, gdzie jako wystawiający widnieje X.B nie tylko należy stwierdzić, że nie mógł on być rzeczywistą stroną tychże transakcji, jak i nie zostało w żaden sposób udowodnione, że transakcje w ogóle miały miejsce.
Strona nie dołożyła – zdaniem organu- należytej staranności jeśli chodzi o weryfikację czy jego kontrahent jest uprawniony do wystawienia faktury VAT. Twierdzenie podatnika o wykonaniu telefonu z powyższym pytaniem do Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], nie może być w żaden sposób zweryfikowane, gdyż ewentualne bilingi rozmów nie potwierdziłyby treści prowadzonych rozmów. Ponadto, podatnik nie posiada innych podstawowych informacji o kontrahencie, nie wskazuje nazwisk a nawet imion osób rzekomo z nim współpracujących, nie posiada numeru telefonu, nie pamięta okoliczności, w jakich rozpoczęła się współpraca "Y". Fakt regulowania wszystkich należności gotówką, brak umów, ofert między stronami transakcji oraz niewiarygodne "dopasowywanie" elementów wykonanych przez "Y" do sprzedanych maszyn przez P.P.U.H. "X" prowadzi do stwierdzenia, że podatnik musiał co najmniej przypuszczać, że bierze udział w procederze wystawiania nielegalnych faktur przez X.B.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, że dowody składane przez X.A w toku postępowania podatkowego były uwzględniane i nie było konieczności ich oddalania. Dodatkowo wskazał, że podatnika poinformowano, zawierając stosowną adnotację w protokole z dnia [...].09.2012r., że przedkładane przez stronę materiały dowodowe automatycznie stają się dowodami w postępowaniu i nie wymagają włączenia ich odrębnym postanowieniem. Odnośnie natomiast materiału dowodowego uzyskanego przez organ I instancji z innych instytucji stwierdzić należy, że za każdym razem był on włączany w trybie art. 216 w związku z art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 O.p., do niniejszego postępowania stosownymi postanowieniami. Organ odwoławczy ponadto podkreślił, że skarżący miał stosownie do art. 123 § 1 O.p. zagwarantowane prawo zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy. Zawiadomieniem z dnia [...]października 2012r. został wyznaczony mu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Podatnikowi udostępniono akta sprawy prowadzonego postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres sierpień - październik 2007r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. - w tym również dokumenty otrzymane z Komendy Głównej Policji CBS Zarząd w [...].
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] X.A zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia[...] maja 2013 r. w części, tj. w zakresie określającym zobowiązanie podatkowe skarżącego w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r., wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007r.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p. , a także przepisów prawa materialnego, tj.: art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a ustawy o VAT, poprzez ich niezastosowanie względnie niewłaściwe zastosowanie, a co za tym idzie niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich koniecznych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieustalenie prawdy obiektywnej, błędną, jednostronną i naruszającą prawo ocenę dowodów zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także bezpodstawne nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego. X.A zaskarżył jednocześnie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia[...].04.2013r. o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka X.C (wydane w przedmiotowej sprawie). Zdaniem strony, organ II instancji wydając przedmiotowe postanowienie naruszył przepisy art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 O.p.
W uzasadnieniu skargi, strona oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji maszyn - linii technologicznych. W trakcie wykonywania działalności, w roku 2007, zakupiła i użyła elementy wchodzące w skład maszyn - linii technologicznych oraz usługi związane z ich realizacją od podmiotu zewnętrznego, tj.: "Y" X.B. Za dokonane usługi firma "Y" wystawiła skarżącemu faktury VAT, za które X.A zapłacił gotówką. Podatnik wskazał też, że w trakcie postępowania kontrolnego i podatkowego przedstawił organowi I instancji dokumentację, z której wynikało, gdzie dokładnie zostały zużyte elementy wykonane przez X.B. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie stwierdził jednakże, że dostarczony przez X.A materiał dowodowy jest niewystarczający dla potwierdzenia faktu, iż sporne elementy zostały wykonane właśnie przez firmę "Y" X.B (potwierdza on jedynie fakt i miejsce istnienia tychże elementów). Mając na uwadze powyższe podatnik w trakcie postępowania odwoławczego przedłożył więc dokumenty, z których wynikało, że w roku 2007 nie był w stanie wykonać tychże elementów sam w swoim przedsiębiorstwie. W ocenie skarżącego - wykazał, że otrzymał stosowne faktury, wykazał dowodami zapłaty, że za nie zapłacił, wykazał jakich dokładnie elementów dotyczyły te faktury, wykazał też gdzie te elementy się znajdują. W ocenie skarżącego przy jednoczesnym istnieniu faktur i dowodów wpłat pochodzących od "Y" X.B, jedynym logicznym wnioskiem, zgodnym zasadami doświadczenia życiowego jest to, że pochodziły one od ww. podmiotu i zostały mu zapłacone. Nie zmienia tego faktu, okoliczność śmierci X.B przed wystawieniem wszystkich faktur, ani zeznania świadka X.C. Ponadto, X.A stoi na stanowisku, że X.C winien zostać ponownie przesłuchany, gdyż jego zeznania "pozornie były wewnętrznie sprzeczne" - z jednej bowiem strony wedle świadka ojciec X.B działalności nie prowadził, nie miał pracowników, maszyn i hal, z drugiej zaś strony firma ojca była zarejestrowana, prowadziła księgowość i rachunkowość, zatrudniała pracowników, prowadziła czynności produkcyjne i rozbiórkowe. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał także na fakt, że z zeznań X.C wynika, iż na adres zamieszkania i zarejestrowanej siedziby działalności X.B (ul.[...] , [...] [...]) nie przychodziła żadna urzędowa korespondencja, gdy tymczasem Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował tut. organ podatkowy o fakcie wysyłania do X.B m.in. wezwań do stawienia się w siedzibie urzędu celem wyjaśnienia kwestii braku podpisu na złożonych deklaracjach VAT-7. Podatnik zarzucił, że organ II instancji nie powinien był poprzestać jedynie na pisemnych wyjaśnieniach Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], gdyż nie stanowią one dokumentu urzędowego, zaś nawet jeśli by tak było dokument urzędowy korzysta jedynie z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
W pismem procesowym z dnia [...] października 2013r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty dotyczące naruszenia przez organy podatkowe obu instancji przepisów postępowania. Skarżący zarzucił też, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, albowiem organy podatkowe dokonały błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania przepisów art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3a ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym w 2007r.), która to wykładnia i stosowanie stanowiły praktykę sprzeczną z regulacjami Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE.L Nr 347, str. 1- w szczególności praktykę sprzeczną i prowadzącą do naruszenia przez organy podatkowe art. 167, art. 168, art. 178 lit. a) i art. 226 ww. Dyrektywy z dnia 28 listopada 2006r. X.A stwierdził, że właśnie te naruszenia i całkowite zlekceważenie regulacji prawa wspólnotowego (ww. Dyrektywy z 28 listopada 2006r.) legły, u podstaw naruszeń przepisów postępowania przez organy podatkowe. Na poparcie swojego stanowiska strona przedstawiła liczne orzecznictwo ETS oraz polskich sądów administracyjny z którego wywiodła, że wyłączenie prawa do odliczenia nie było możliwe, albowiem skarżący dopełnił wszelkich formalności, a organy podatkowe nie wykazały - na podstawie obiektywnych przesłanek - że w chwili zawierania umów wiedział, względnie winien był wiedzieć, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Odnosząc się do powyższego, w piśmie procesowym z dnia [...]lutego 2014r., Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podkreślił, że do przedmiotowych zarzutów, ustosunkował się w sposób wnikliwy w odpowiedzi na skargę.
Dodatkowo zauważył, że wbrew twierdzeniu skarżącego rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie zapadło w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, a zatem zarzut naruszenia tegoż przepisu nie zasługuje na uwzględnienie.
Podsumowując Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w przedmiotowej sprawie organy podatkowe obu instancji zastosowały się do wymagań przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej i prawidłowo dokonały ustaleń w zakresie zakwestionowania prawa do odliczenia przez stronę podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez X.B. Podkreślił, że rozstrzygnięcie oparł na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, który został szczegółowo opisany w zaskarżonej decyzji. Natomiast X.A odpowiedzialny za prawidłowy przebieg dokumentowania zdarzeń gospodarczych w P.P.U.H. "X" nie przedstawił w toku postępowania żadnych dowodów, że stwierdzenie powyższe jest niezgodne z prawdą.
W piśmie procesowym z [...]lutego 2014r. skarżący oświadczył, że w całości podtrzymuję swoje dotychczasowe stanowisko.
Zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej, że nie odniósł w piśmie z [...].02.2014r. do przepisów prawa unijnego, ani do cytowanego w piśmie strony orzecznictwa ETS czy polskich sądów - mimo że w kilku sprawach stan faktyczny był identyczny ze stanem faktycznym w jego sprawie. W pozostałej części pisma strona skarżąca powołała argumenty zaprezentowane na wcześniejszym etapie postępowania.
W odpowiedzi na ww. pismo organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie procesowym z dnia [...]lutego 2014r. oraz w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe obu instancji odliczenia przez X.A podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez [...] "Y" X.B dokumentujących zakup usług tokarsko - frezarskich, ślusarsko - modelarskich i spawalniczo -ślusarskich.
W ocenie Sądu rację w zaistniałym sporze przyznać należało organom podatkowym, które zebrały wyczerpujący materiał dowodowy przydatny do wydania ostatecznej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Sąd stwierdził, że organy obu instancji działały praworządnie, tj. na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Szczegółowo uzasadniły jakimi przesłankami kierowały się podejmując rozstrzygnięcie i ustosunkowywały się do argumentów podnoszonych przez podatnika w trakcie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonano na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy podatkowe wyjaśniły również podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, które w przedmiotowej sprawie znalazły zastosowanie.
Wbrew argumentacji skargi, organy nie naruszyły zasad wyrażonych w art. 122 i 187 O.p. bowiem podjęły wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Orany dopuściły wszelkie dowody które mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, w szczególności: wyjaśnienia skarżącego, protokoły jego przesłuchań, pracowników P.P.U.H. "X", X.C (syna wystawcy spornych faktur VAT), dowody zgromadzone w postępowaniu przeprowadzonym przez Centralne Biuro Śledcze w [...] - tj.: protokóły przesłuchania w charakterze świadka X.E, protokóły przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie od X.E, wydruki faktur i dowodów wpłaty KP dotyczących podmiotów "Y" i P.P.U.H. "X", a także informacje przekazane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] odnośnie firmy "Y" X.B.
Sąd stwierdza, że zgodna z art. 191 O.p. jest dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego. Ocenie podlegał każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej ze sobą więzi. Podstawę rozstrzygnięcia organów stanowiła całość zebranego materiału dowodowego, a nie pojedyncze fakty. Na prawidłowość dokonanej oceny materiału dowodowego wskazuje fakt, że wyciągnięte na jego podstawie wnioski mają logiczne uzasadnienie. To z kolei, że określone dowody ocenione zostały niezgodnie z intencją skarżącego nie oznacza jeszcze, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 191 O.p. Podkreślenia wymaga, że dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W opinii Sądu organ odwoławczy właściwie rozważył całość zebranego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia bardzo szczegółowo wyjaśnił, czym kierował się rozpatrując sprawę, jakim dowodom odmówił wiarygodności, a jakim dał wiarę. Podatnik nie przedstawił argumentów mogących prowadzić do konkluzji, że ocena dowodów przeprowadzona przez organy podatkowe nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Zdaniem Sądu konkluzje podatnika nie prowadzą do podważenia końcowego stanowiska organów podatkowych obu instancji. Ponadto zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniu strony, zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 210 O.p.
Sąd uważa, że zasadnie organy podatkowe odmówiły ponownego przesłuchania X.C na okoliczność wyjaśnienia sprzeczności w zeznaniach ww. osoby oraz nieścisłości pomiędzy wyjaśnieniami świadka a informacjami przekazanymi przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...]. Trafnie organy podatkowe zwróciły uwagę, że X.C zamieszkiwał pod tym samym adresem co X.B i posiadał wiedzę na temat działań swojego ojca. Niemniej jednak to nie świadek zarejestrował działalność gospodarczą i to nie on uczestniczył - co wprost wynika z jego zeznań - w czynnościach rejestrujących firmę. Był jedynie domownikiem, który został przesłuchany w celu uzyskania jakichkolwiek informacji na temat prowadzonej przez X.B działalności gospodarczej. W opinii Sądu zeznania X.C są precyzyjne i spójne, a zatem nie było podstaw do ponownego przesłuchania ww. świadka. Dodatkowo, zauważyć należy, że X.A uczestniczył w przesłuchaniu X.C, jednakże z przysługującego mu uprawnienia do zadawania pytań nie skorzystał. W ocenie Sądu zeznania X.C potwierdzają ustalenia organu, że X.B zarejestrował działalność gospodarczą pod nazwą "Y" nie w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ale w celu umożliwienia osobom trzecim wystawiania faktur na jego nazwisko.
Sąd przyznał także rację organom podatkowym, że nie miały podstaw kwestionować treści pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] przekazującego informacje na temat działalności gospodarczej X.B. Pismo ww. organu stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., w związku z czym korzysta on z domniemania prawdziwości i autentyczności. Zgodnie bowiem z treścią ww. artykułu, dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że dokument urzędowy korzysta jedynie z domniemania prawdziwości i autentyczności, i możliwe jest obalenie jego treści za pomocą przeciwdowodu. W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił jednakże jakichkolwiek dowodów kwestionujących prawdziwość informacji przekazanych przez organ skarbowy w [...]. Biorąc pod uwagę powyższe zdaniem Sądu trudno jest doszukać się naruszenia art. 188 O.p., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczając innym dowodem.
W ocenie Sądu bezzasadne są również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit a) u.p.t.u. w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 u.p.t.u. stanowi zaś, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, faktury korygujące i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. W związku z tym podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług przewidzianego w tej ustawie z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury, dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku gdy kwota wskazana jako podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy – faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanej w niej kwoty
W opinii sądu zebrany i oceniony materiał dowodowy dał podstawę do stwierdzenia, że zakwestionowane w przedmiotowej sprawie faktury VAT nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji i nie pochodziły od podmiotu, który został określony na fakturze jako wystawca faktury.
Ze zgromadzonego w materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że X.B w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej. Jego dane osobowe posłużyły - prawdopodobnie za jego zgodą - do zarejestrowania działalności gospodarczej w celu wystawiania fikcyjnych faktur.
Powyższe potwierdzają pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] który poinformował, że z dniem [...].04.2007r. wykreślił X.B z rejestru podatników VAT (utrudniony kontakt z podatnikiem). Pomimo zarejestrowania w deklaracjach VAT-7 nie wykazano żadnego obrotu i tym samym podatku należnego. Ponadto, organ ten wskazał, że X.B nie posiadał żadnego majątku, tj.: hal produkcyjnych, w których mogłaby odbywać się produkcja przedmiotowych maszyn, pracowników. Działalność gospodarcza X.B zarejestrowana była pod adresem: [...], ul. [...](lokal mieszkalny) - oprócz tego adresu ww. podmiot nie zgłaszał innych miejsc prowadzenia działalności. Należy też zgodzić się z organem, że mało prawdopodobnym jest, żeby X.B mógł wykonać sporne elementy, które według oświadczenia skarżącego miały od 1,30 metra do 6 metrów, a waga pojedynczych elementów wahała się od 70 kg do 100 kg, w lokalu mieszkalnym pod adresem, gdzie rzekomo prowadził działalność gospodarczą. Ponadto z zeznań X.C (syna wystawcy spornych faktur VAT) wynika, że ojciec zarejestrował działalność gospodarczą, ale żadnych czynności w tym zakresie nie wykonywał. Świadek oświadczył, że ojciec nie zatrudniał pracowników, nie wynajmował żadnych budynków, nie posiadał pojazdów, ani parku maszynowego, nie otrzymywał żadnej urzędowej korespondencji. W domu nie były przechowywane większe ilości gotówki. Raz w miesiącu osoba o przezwisku Z przywoziła około [...]- [...]zł.
Skarżący natomiast nie przedstawił wiarygodnych dowodów na okoliczność dokonania transakcji z Y X.B. Skarżący nie potrafił podać konkretnych faktów i okoliczności, w jakich rozpoczęła się współpraca z ww. firmą. Nie potrafił podać nazwiska osoby, z którą współpracował, nie posiada jej numeru telefonu, nie zna miejsca ani dokładnych okoliczności poznania tejże osoby. Ponadto, skarżący nie posiada żadnej korespondencji z firmą X.B, jak również umów czy dokonanych wycen na rzekomo wykonane elementy, na podstawie których można by potwierdzić, że taka współpraca rzeczywiście miała miejsce. Okoliczności współpracy z firmą "Y" nie potwierdzili również przesłuchiwani pracownicy X.A - tj.: X.F (kierownik zakładu) oraz X.G (kierownik produkcji). Jedynymi dowodowymi które potwierdziłyby współpracę pomiędzy firmami są faktury i dowody KP (opatrzone pieczątką i podpisem X.B), z których pięć zostało wystawionych już po śmierci X.B, jeden w dniu jego śmierci, a tylko jeden na kilka dni przez śmiercią.
Sąd pragnie również podkreślić, że dostarczony przez X.A materiał dowodowy dowodzi jedynie, że określone elementy są częścią składową wyprodukowanych maszyn. Natomiast dowody te są niewystarczające dla potwierdzenia faktu, że sporne elementy zostały wykonane przez firmę "Y" X.B. Tylko faktury, które dokumentują rzeczywistą transakcję zarówno co do przedmiotu transakcji jak i podmiotów transakcji mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego.
Wskazać również należy, że w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości (por. wyrok z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, Zb.Orz. s. I-6161, pkt 55; a także z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze) ochrona prawna przysługuje podatnikowi, który na podstawie obiektywnych przesłanek nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, że transakcja wiązała się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej, czy też "podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że dopuszczono się nieprawidłowości lub przestępstwa". W wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2012r. sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében kft oraz Péter Dávid przeciwko Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-dunántúli Regionális Adó Főigazgatósága (publ. www.curia.europa.eu) Trybunał orzekł, że:
1) Artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 pkt 1 i art. 226 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.
2) Artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od wartości dodanej, albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że spełnione były warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w dyrektywie 2006/112, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Zatem w powołanym wyroku Trybunał podtrzymał swoją dotychczasową linię orzeczniczą i wskazał (punkty 53 i 54), że na tle rozpatrywanych spraw C 80/11 i C-142/11 aktualne jest jego stanowisko, że tylko gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie podatku VAT czy w innej dziedzinie, może on domniemywać legalność tych transakcji, bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Kittel i Recolta Recycling, pkt 51).
Ochrona, o której mowa, przysługuje zatem podatnikom wykazującym się należytą starannością i dbałością o własne interesy w obrocie gospodarczym ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2014r. sygn. akt I FSK 487/13 dostępne w orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem zebrany przez organy podatkowe materiał dowodowy pozwala uznać, że podatnik nie zachował należytej ostrożności przy doborze podwykonawcy X.B jako kontrahenta. Nie potrafił konkretnie wskazać, gdzie poznał osobę reprezentującą "Y" (nie pamięta imienia ani nazwiska tej osoby, nie umie podać numeru telefonu, pod którym się z nią kontaktował). Nie potrafił wskazać żadnego ze swoich pracowników, który znałby osobę reprezentuje firmę "Y" z [...]. O braku przezorności oraz należytej staranności świadczy również fakt, że skarżący zawierał ustne umowy z podwykonawcami na wykonanie potrzebnych do wyprodukowania maszyny elementów o znacznej wartości, nie sprawdzając ich doświadczenia w branży tokarskiej, modelarskiej, spawalniczej. Ponadto skarżący nie skorzystał z uprawnienia jakie daje podatnikowi art. 96 ust. 13 ustawy o VAT, czyli możliwości zwrócenia się z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego o potwierdzenie, że kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. W związku z powyższym, zdaniem sądu, skarżący posiadając doświadczenie i wiedzę, wynikającą z faktu prowadzenia działalności gospodarczej, musiał mieć świadomość nadużyć, jakie występują przy wykonywaniu przedmiotowych usług, m.in. związanych z wystawianiem "pustych faktur" przez podmioty, które w rzeczywistości takich prac nie wykonały.
Dlatego też należało uznać, że skoro faktury wystawione na rzecz skarżącego były nierzetelne, to prawidłowo został on pozbawiony prawa do odliczenia podatku z nich wynikającego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło