I SA/Po 805/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2003 r. oraz kosztów egzekucyjnych postanawia: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, 2. zasądzić od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz D. K. kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100) tytułem zwrotu wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10. Jako podstawy wznowienia postępowania skarżący wskazał przepisy art. 273 § 2 i art. 274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W skardze strona zawarła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności D. K. za zaległości spółki "X." z tytułu podatku od towarów i usług w zakresie kwoty zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiąc lipiec 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, za miesiąc sierpień 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi oraz za miesiąc wrzesień 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, a w pozostałej części skargę oddalił. W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że w uchwale z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt I FPS 2/09, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe niezapłacone w terminie płatności przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie stanowi zaległości podatkowej w rozumieniu art. 116 § 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, za którą odpowiada członek zarządu takiej spółki. Mając na względzie wiążący charakter powyższej uchwały, WSA uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i z tego powodu wyeliminował ją z obrotu prawnego w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania dodatkowego. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 1566/10, odrzucił z powodu nie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie. Uzasadniając obszerny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania skarżący podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...], został uznany winnym popełnienia czynu z art. 258 § 1 Kodeksu karnego, tj. że brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw związanych z nielegalnym obrotem paliwami płynnymi, oraz winnym popełnienia czynu z art. 271 § 1 i § 3 kodeksu karnego, tj. że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poświadczał nieprawdę w szeregu dokumentów związanych z obrotem paliwami płynnymi (m.in. wystawiał fikcyjne faktury sprzedaży paliwa) i wymierzono jemu karę łączną w wysokości [...] pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby 4 lat. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...]. Skarżący zaznaczył, że treść wyroku obejmowała karę pozbawiania wolności z jej zawieszeniem, czyli tym samym zamknięto jemu drogę do wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w K. Zdaniem skarżącego, w toku postępowania apelacyjnego przed Sądem Okręgowym w K., Sąd ten popełnił błąd proceduralny w zakresie wyłączenia składu orzekającego. Wobec powyższego, skarżący wnioskiem z dnia 19 grudnia 2011 r. wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienie w jego imieniu skargi kasacyjnej od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. Pismem z dnia 7 lutego 2012 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku aby sprawie mógł zostać nadany bieg. Odpowiadając na to wezwanie skarżący pismem z dnia 13 lutego 2012 r. uzupełnił wniosek. Następnie skarżący oczekiwał na rozpoznanie jego wniosku o kasację wyroku do Sądu Najwyższego przez Rzecznika Praw Obywatelskich przez ponad rok. Stwierdził, że w tym czasie nie mógł wnieść skargi o wznowienie postępowania od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10, albowiem jej treść stałaby w istotnej sprzeczności z linią obrony jaką przyjął w toku postępowania sądowego, apelacyjnego i kasacyjnego. Wobec braku informacji od Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący podjął działania w celu ustalenia, co się dzieje w sprawie jego wniosku o wniesienie skargi kasacyjnej. W trakcie rozmów telefonicznych skarżący "doszedł do przekonania", że jego wniosek nie został w ogóle rozpoznany, jak również Biuro Rzecznika do dnia 5 sierpnia 2013 r. "nie raczyło powiadomić skarżącego o dalszych losach jego wniosku". Ponadto skarżący wskazał, że w międzyczasie toczyło się wobec niego postępowanie egzekucyjne, w toku którego podniósł zarzut niezgodność pomiędzy treścią tytułów wykonawczych, a treścią ustaleń sądów karnych. W toku postępowania egzekucyjnego wskazano skarżącemu jako tryb właściwy wznowienie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...], nr [...]. Zgodnie z tym zaleceniem skarżący wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2013 r. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w P. o wznowienie postępowania w sprawie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przedmiotem zaskarżenia winna być nie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., a ostateczna w sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w P. Wobec powyższego, skarżący złożył wniosek o wznowienie i stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P., który to wniosek decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2013 r. został oddalony, a organ wskazał, że przedmiotem żądania winien być wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10. Mając na uwadze całokształt okoliczności zaistniałych w sprawie, skarżący postanowił nie wnosić odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2013 r., jak i żadnych skarg na czynności Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, albowiem, w jego ocenie, "nic w sprawie by to nie zmieniło, a wręcz przeciwnie biegną terminy". W konkluzji skarżący stwierdził, że ponad roczny okres rozpatrywania, przetrzymywania jego wniosku przez Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w K. i brak jakiejkolwiek informacji o rozstrzygnięciu w sprawie oraz błędne pouczenia zawarte w decyzjach Dyrektora Izby Skarbowej w P. o trybie wznowienia nie mogą być rozstrzygane na jego niekorzyść. Podniósł także, że istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, że sąd karny ustalił, że zdarzenia gospodarcze określone fakturami nie miały miejsca. Podkreślił, ze przez cały czas od etapu postępowania przygotowawczego wywodził, że zdarzenia gospodarcze określone fakturami miały miejsce. W tej sytuacji, jego zdaniem, do czasu rozpoznania wniosku o kasację wyroku, jak również samej ewentualnej kasacji, nie mógł wnieść skargi o wznowienie postępowania albowiem zaprzeczyłby tym samym przyjętej przez siebie linii obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że przepisy P.p.s.a. stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jednakże spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Termin do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć w oparciu o art. 277 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 3-miesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Termin określony w tym przepisie jest terminem procesowym zawitym. O rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania decyduje data, w której strona faktycznie dowiedziała się o podstawie wznowienia. Strona, która uchybiła powyższemu terminowi, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 p.p.s.a. Przyczyna uchybienia 3-miesięcznego terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. do wniesienia skargi o wznowienie ustaje w dniu, w którym skarżący miał rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi. Zaznaczyć także należy, że skarżący, jako podstawę do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, wskazał przepisy art. 273 § 2 i art. 274 P.p.s.a. Zgodnie z art. 273 § 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Natomiast w myśl art. 274 P.p.s.a., z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący stwierdził, że do czasu rozpoznania jego wniosku o kasację wyroku do Sądu Najwyższego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, jak również samej ewentualnej kasacji, nie mógł wnieść skargi o wznowienie postępowania od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 364/10, albowiem jej treść stałaby w istotnej sprzeczności z linią obrony jaką przyjął w toku postępowania sądowego, apelacyjnego i kasacyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. W pierwszej kolejności podnieść należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazuje precyzyjnie daty, w której powziął wiadomość o zaistnieniu przesłanek wznowieniowych. Także na podstawie akt sprawy nie można konkretnie ustalić tej daty. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, należało przyjąć, że wnioskodawca o zaistnieniu przesłanek wznowieniowych dowiedział się najpóźniej w dniu, w którym doręczono jemu odpis wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...], którym utrzymany w mocy został wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...], skazujący skarżącego za popełnienie czynów z art. 258 § 1 i art. 271 § 1 i § 3 kodeksu karnego, na karę łączną w wysokości [...] pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby 4 lat. Powyższe potwierdza sam skarżący, który we wniosku o przywrócenie terminu stwierdził, że treść wyroku Sądu Okręgowego w K. "zamknęła jemu drogę do wniesienia kasacji". W ocenie Sądu, początek biegu 3-miesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie winien zatem być liczony od dnia, w którym doręczono skarżącemu odpis wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...]. Abstrahując od powyższego i nawet gdyby przyjąć, że skarżący powziął informację o podstawie wznowienia w dniu, w którym zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o wniesienie w jego imieniu skargi kasacyjnej od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K., tj. w dniu 19 grudnia 2011 r., to 3-miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie upływałby w dniu 19 marca 2012 r., a zatem i temu terminowi skarżący uchybił. Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 87 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą w piśmie (wniosku) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie fakt uchybienia terminu nie został w żaden sposób uzasadniony. Zaakcentować bowiem należy, że brak winy, który jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli gdy strona dołożyła należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu - a zatem uzasadnić wniosek okolicznościami, które wskazują, że strona nie miała możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 401/09, postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 90/09, postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 50/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w żaden sposób nie uprawdopodabnia przyjęta przez niego "linia obrony" w postępowaniu sądowym, apelacyjnym i kasacyjnym. Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący, jako profesjonalny pełnomocnik powinien wykazywać się znajomością prawa i mieć świadomość, że obrana przez niego linia obrony w innych postępowaniach sądowych, mająca zapewnić jemu uniknięcie odpowiedzialności karnej, nie ma żadnego wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Powtórzyć w tym miejscu jeszcze raz wypada, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07). Za taką przeszkodę z całą pewnością nie można uznać obranej przez skarżącego linii obrony w innym postępowaniu. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 2 i w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w pkt I sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w pkt II sentencji.