I SA/Po 842/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi BR na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek od wynagrodzeń pracowników za miesiące od lipca do listopada 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Skarżący BR, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek od wynagrodzeń pracowników za miesiące od listopada 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że ze względu na trudną sytuację finansową nie stać go na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący podał, że mimo, iż pracuje na terenie [...] to zarobione środki wydaje na skromne życie, a zaoszczędzone pieniądze w całości wydatkuje na utrzymanie córki, która mieszka w P oraz pomaga finansowo mamie, która jest w podeszłym wieku i potrzebuje pomocy w utrzymaniu domu. Matka zamieszkuje wraz z bratem wnioskodawcy, który opiekuje się nią ze względu na jej stan zdrowia. Skarżący wskazał, że emerytura mamy jest wydatkowana na lekarstwa oraz niezbędne artykuły, brakuje natomiast na węgiel oraz rachunki związane z utrzymaniem domu. Wnioskodawca podał, że z uwagi na powyższe jest zmuszony pomagać rodzinie, aby mogli godnie żyć. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mamą i z bratem. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Brat skarżącego nie posiada żadnych nieruchomości oraz oszczędności, pozostaje na utrzymaniu mamy. Matka nie posiada nieruchomości, oszczędności, wydatkuje na bieżąco otrzymywaną emeryturę. Skarżący oświadczył, że brat nie uzyskuje żadnych dochodów, matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] brutto, wnioskodawca z tytułu umowy na zlecenie ok. [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że utrzymuje się z pracy świadczonej na podstawie umowy zlecenia, za którą uzyskuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości ok. [...]. Skarżący podał, że jego brat od dnia [...] posiada status bezrobotnego, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca podał, że w W za wynajem mieszkania płaci [...], na żywność przeznacza [...], na koszty dojazdu do pracy [...]. Natomiast koszty miesięcznego utrzymania osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą: ogrzewanie [...], woda [...], gaz [...], energia elektryczna [...], telefon stacjonarny [...], lekarstwa [...], środki czystości [...], raty kredytu zaciągniętego przez mamę [...]. Skarżący podał, że pomaga mamie i bratu w utrzymaniu domu i w zakupie węgla. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi wydatki na córkę w wysokości [...] miesięcznie z tytułu alimentów oraz przeznacza kolejne [...] miesięcznie na odzież, książki i korepetycje. Skarżący podał, że jego córka ma [...] lat. Wnioskodawca oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują innych dochodów poza wskazanym w oświadczeniu, ani nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca oświadczył również, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają udziałów w spółkach i nie pełnią funkcji członków zarządu. Wnioskodawca podał, że mieszkanie, w którym mieszka wynajął w W od pośrednika, czynsz najmu wynosi [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim ani partnerskim. Do pisma załączył kserokopie: oświadczenia z dnia [...] sporządzonego przez skarżącego w C, z którego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, bratem i z córką, skarżący podał, że uzyskuje dochody miesięczne z tytułu pracy na umowy zlecenie w wysokości ok. [...], ponosi koszty wynajmu mieszkania w wysokości [...], żywność [...], dojazd do pracy ok. [...], alimenty na córkę [...], ponadto kupuje córce książki oraz materiały szkolne, okresowo ubrania, na pomoc finansową dla rodziny w P (zakup węgla na zimę oraz pomoc w utrzymaniu domu) przeznacza ok. [...], skarżący podał również, że nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, mieszkania, posiada natomiast oszczędności w wysokości ok. [...], nie posiada wartościowych przedmiotów, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia [...], z którego wynika, że brat skarżącego w roku podatkowym [...] uzyskał dochód w wysokości [...], decyzji z dnia [...], z której wynika, że brat skarżącego jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez B, z którego wynika, że matka skarżącego otrzymuje na ten rachunek świadczenie z ZUS w wysokości [...], skarżący na ten rachunek wpłacił w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], oraz wyciągi z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez C w W, z których wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne, saldo na tym rachunku jest dodatnie, na dzień [...] wynosiło [...], na dzień [...], na dzień [...], na dzień [...], na dzień [...], na dzień [...], na dzień [...], ma dzień [...], na dzień [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pracuje na umowę zlecenie w W i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości ok. [...]. Z uzyskanych środków skarżący przeznacza [...] na najem mieszkania, [...] na wyżywienie i [...] na dojazdy do pracy. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca nie posiada również pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Z kserokopii oświadczenia skarżącego z dnia [...] załączonego do pisma procesowego z dnia [...] wynika, że skarżący posiada natomiast oszczędności w wysokości ok. [...]. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, bratem i z [...]-letnią córką. Matka skarżącego otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości [...] na rachunek bankowy. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżący w oświadczeniu sporządzonym na urzędowym formularzu podał, że jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] brutto. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że jego brat nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny i nie ma żadnych dochodów. Mama i brat skarżącego na opłaty za media, ogrzewanie, lekarstwa i na spłatę kredytu przeznaczają ok. [...]. Pozostaje im z emerytury matki kwota w wysokości ok. [...] na wyżywienie, a co za tym idzie nie wystarcza ona na zakup wszystkich artykułów spożywczych, czy tez środków czystości. Wobec tego matka i brat skarżącego otrzymują pomoc od wnioskodawcy, która skarżący określił na kwotę ok. [...]. Ze złożonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wynika, że wpłacił na rachunek bankowy prowadzony przez B kwotę w wysokości [...] w [...] ( wpłata [...] w dniu [...] i [...] w dniu [...]) [...] w [...] (wpłata w dniu [...]). Zatem z przedłożonych przez skarżącego oświadczeń i wyciągów z rachunków bankowych wynika, że pomaga matce i bratu. Jednakże mimo ponoszonych przez skarżącego kosztów miesięcznego utrzymania w W na poziomie ok. [...], ponoszeniu świadczenia alimentacyjnego w wysokości [...] miesięcznie i dodatkowych kosztów związanych z utrzymaniem dziecka w wysokości [...] i udzielania pomocy matce i bratu, wnioskodawca na rachunku bankowym ma saldo dodatnie, posiada również oszczędności w wysokości ok. [...]. Zatem z uzyskiwanych dochodów i z posiadanych oszczędności jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Rozpoznając wniosek w niniejszej sprawie wzięto również pod uwagę okoliczność, że skarżący wniósł do tut. Sądu [...] skargi i w każdej z nich wpis sądowy wynosi [...]. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca jest w stanie z posiadanych wpływów i oszczędności uiścić koszty sądowe w [...] sprawach. Na marginesie wskazać również należy, że w wydatkach rodziny skarżącego, z którą, jak oświadczył. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, kwota w wysokości [...] przeznaczana jest na spłatę kredytu zaciągniętego przez jego mamę. Skarżący mimo wezwania nie podał kiedy i na co kredyt został zaciągnięty i jaki jest harmonogram spłaty rat. W orzecznictwie sadowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.