I SA/Po 87/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił [...] [...] (dalej zwanej również skarżącą) wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") z uwagi na uchybienie terminu do ich zgłoszenia. Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...] w związku z brakiem zapłaty kary pieniężnej w kwocie [...] zł. W toku egzekucji nastąpiło zajęcie wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...] zł należnej od [...] (zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz skarżącej [...]). Dokonano również zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie 37,00 zł należnej od Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej [...]). Skarżąca w piśmie z dnia [...], wniosła zarzuty na prowadzone względem w niej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych oraz zarzut pominięcia przez wierzyciela faktu, że zobowiązany wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, która stała się podstawą wydania tytułu wykonawczego oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Jednocześnie skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć, a także wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania wniesionych zarzutów. Organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, jednak postanowienie to zostało w całości uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...]. Organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wniesionych zarzutów i uchybienia terminowi do ich wniesienia. Kierując się wytycznymi organu II instancji Dyrektor Izby Celnej w [...] pouczył skarżącą o dostępnych środkach zaskarżenia oraz wezwał do sprecyzowania zakresu pisma z dnia [...]. Skarżąca udzielając odpowiedzi na wezwanie organu I instancji wyjaśniła, że wskazane w piśmie z dnia [...] zarzuty obejmują: naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj., wydanie tytułu wykonawczego mimo braku wymagalności obowiązku, naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., tj. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. oraz naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej dnia 23 października 2014 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Tymczasem pismo zawierające zarzuty nadano w placówce pocztowej dnia 06 czerwca 2016 r. Zgodnie z 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie organu I instancji postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów nie może być wszczęte z uwagi na przekroczenie terminu do ich zgłoszenia. Końcowo wskazano, że w części dotyczącej zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wydano postanowienie z dnia [...], nr [...] o uznaniu tego zarzutu za nieuzasadniony. Skarżąca wniosła zażalenie wnosząc o uchylenie wymienionego na wstępie postanowienia i rozpoznanie zarzutów. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu Dyrektora Izby Celnej w [...] zarzucono naruszenie art. 33 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie przysługują zarzuty w związku z uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...], sprostowanym następnie postanowieniem tego organu z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ II instancji zaznaczył, że z uwagi na wyjaśnienia skarżącej udzielone w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w sprawie wydano dwa postanowienia, tj. wymienione na wstępie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz postanowienie nr [...] o uznaniu zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w przytoczonym przepisie ma charakter procesowy, wyraża ono negatywne stanowisko organu co do możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Skarżąca wniosła zarzuty w piśmie z dnia 06 czerwca 2016 r., nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy doręczono skarżącej dnia 23 października 2014 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Wobec uchybienia terminowi do złożenia zarzutów, należało w ocenie organu II instancji odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Wyżej wymienione postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 33 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowej sprawie nie przysługują zarzuty w związku z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarzuty zostały złożone niezwłocznie po zawiadomieniu o dokonaniu zajęć egzekucyjnych. Zaznaczono, że w zarzutach podniesiono, iż wierzyciel stosuje w niniejszej sprawie zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Podniesiono również, że w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości stosowania art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi legalność wydanego przez organ postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów skarżącej wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 10 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 2); niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy (pkt 10). Przepisy u.p.e.a. łączą powstanie prawa do wniesienia zarzutów z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej [tak: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 8, Komentarz. Warszawa 2016, dostęp w bazie danych Legalis]. Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera: pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie w przepisie tym nie został wskazany termin początkowy, od którego należy liczyć owe 7 dni, to jednak logicznym jest, iż skoro obowiązek pouczenia o terminie do wniesienia zarzutów organ ma obowiązek zawrzeć w tytule wykonawczym - powinien być on liczony od dnia otrzymania przez zobowiązanego tytułu wykonawczego (odpisu tytułu wykonawczego) [tak: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 3220/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy z dnia [...]., nr [...] został doręczony skarżącej w dniu [...] (k. 1 akt adm.), z uwagi na co wynoszący 7 dni termin na wniesienie zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Tymczasem zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o których mowa w art. 33 § 1 pkt 2 i 10 u.p.e.a. zostały wniesione przez skarżącą pismem z dnia 06 czerwca 2016 r. nadanym w dniu 08 czerwca 2016 r. (k. 14 akt adm.). Nie może budzić więc wątpliwości, że wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nastąpiło z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Za trafne należało zatem uznać zastosowanie przez organ I instancji postanowień art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej [por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., II FSK 3770/14]. Skutki których skarżąca upatruje się w dalszym prowadzeniu egzekucji administracyjnej nie mogą wywrzeć wpływu na ocenę legalności poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia. Również argumenty co do technicznego charakteru przepisu, z którego wypływa egzekwowany obowiązek nie mogą wpłynąć na tok podejmowanych przez organ czynności egzekucyjnych. Wskazać w tym miejscu należy, że skład powiększony NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16 uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. W uchwale tej orzeczono również, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.). Odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skargi twierdzeń co do stosowania względem skarżącej zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych należy wskazać, że zarzut ten został wyłączony do osobnego rozpoznania i uznany za niezasadny postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...]. W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 33 u.p.e.a. Skargę jako bezzasadną należało więc oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).