I SA/Po 874/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku TG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić wniosek. TG złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwala mu zapłacić kosztów sądowych, gdyż nie posiada środków na ich poniesienie. Wskazał, że gruntowna reorganizacja działalności, którą prowadzi, trudności w pozyskaniu nowych zleceń, sytuacja rynku oraz nieterminowe regulowanie płatności za wykonywaną pracę i usługi, w tym zablokowanie kont rozliczeniowych oraz prywatnych rachunków bankowych przez Urząd Skarbowy skutkują bardzo trudną sytuacją finansową. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczne dochody od [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że posiada samochód osobowy marki H zakupiony w [...] dla celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wartość rynkowa pojazdu wynosi [...]. Samochód ten został zakupiony ze środków uzyskanych z kredytu, a zatem bank udzielający kredytu jest jego współwłaścicielem. Skarżący oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym czynsz, w tym ogrzewanie i woda [...], energia elektryczna [...], telefony komórkowe [...], pozostałe wydatki: żywność, środki czystości, lekarstwa, kablówka i inne [...], rata kredytu gotówkowego [...], rata kredytu mieszkaniowego, w tym ubezpieczenie kredytu [...]. Do pisma załączył: - ewidencję środków trwałych na dzień [...], z której wynika, że posiada m.in. samochód S, samochód osobowy H, [...] aparaty cyfrowe, komputer, [...] notebooki, komputer, zestaw komputerowy, drukarkę, telefon, - kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że w [...] Skarżący odnotował przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], w [...] natomiast uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], - kserokopie deklaracji VAT-7K, z których wynika, że podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za [...] wynosi [...], natomiast za [...] [...], - wyciągi z rachunków bankowych za okres od [...] prowadzonych w A (rachunek firmowy), B i w A, z których wynika, że: - z rachunku bankowego prowadzonego przez A dla C TG wynika, że saldo początkowe na tym rachunku wynosiło [...], saldo końcowe [...], od [...] realizowane jest z tego rachunku zajęcie egzekucyjne o sygn. [...], przy czym w dniu [...] dokonano z tego rachunku spłaty części zajęcia egzekucyjnego w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...], jednakże Urząd Skarbowy zwrócił Skarżącemu w dniu [...] tytułem [...] pobraną w wyniku realizacji zajęcia egzekucyjnego kwotę w wysokości [...]. - na rachunku prowadzonym w B dla Wnioskodawcy wynika, że saldo początkowe na tym rachunku wynosiło [...], saldo końcowe [...], z przedłożonego wyciągu nie wynika natomiast, żeby z tego rachunku prowadzona była egzekucja, - na rachunku prowadzonym w A dla Wnioskodawcy (rodzaj rachunku: [...]) wynika, że saldo początkowe wynosiło [...], saldo końcowe [...], z przedłożonego wyciągu nie wynika, żeby z tego rachunku prowadzona była przez Urząd Skarbowy egzekucja, nie wiadomo również w jakiej wysokości został przyznany Skarżącemu w ramach prowadzonego rachunku bankowego limit kredytu, - kserokopie obliczeń zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od łącznej kwoty dokonanych wypłat sporządzone w dniu [...] (oznaczone przez Skarżącego jako [...]), z których wynika jedynie kwota pobranych zaliczek na podatek dochodowy, nie wiadomo jakiego okresu rozliczeniowego dotyczą oraz jaki w tym okresie Skarżący uzyskał przychód, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodu oraz w jakiej wysokości odnotował dochód, - kserokopie obliczeń zaliczek na podatek dochodowy od [...], po przeanalizowaniu których wynika, że w okresie [...] Wnioskodawca odnotował przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i uzyskał dochód brutto w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. i ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H.Knysiak- Molczyk, (w) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005r., str. 628). Biorąc pod uwagę złożone przez Skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że Wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Ze złożonych przez Skarżącego informacji wynika, że dochody uzyskuje z prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej. Skarżący posiada mieszkanie. Posiada również we współwłasności z bankiem samochód osobowy marki H, zakupiony w [...] dla celów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wartość rynkowa samochodu wynosi [...]. Z ewidencji środków trwałych wynika, że posiada również samochód marki S, nie wiadomo czy jest to samochód osobowy, czy ciężarowy, jaki jest rok produkcji tego pojazdu, jaka jest jego wartość rynkowa, czy pojazd ten został nabyty w ramach leasingu, umowy kupna na raty, czy też w inny sposób. Ze złożonych przez Skarżącego kserokopii obliczeń zaliczek na podatek dochodowy wynika, że w okresie [...] odnotował przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i uzyskał dochód brutto w wysokości [...]. Z oświadczenia Skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wynika, że dochody uzyskuje jedynie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca następnie oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], w tym w wysokości [...] opłaty za telefon komórkowy. W tym miejscu zauważyć należy, że nie wiadomo czy podane przez Skarżącego opłaty za telefony komórkowe związane są z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, czy są to opłaty za telefony, które wykorzystuje jedynie do celów prywatnych. Nawet gdyby przyjąć, że ponoszone przez Wnioskodawcę opłaty za telefony komórkowe są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarcza to i tak na miesięczne utrzymanie przeznacza kwotę w wysokości [...] t.j. wyższą aniżeli deklarowane przez niego dochody. Wskazać należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący oświadczył, że zostały zajęte przez Urząd Skarbowy jego rachunki bankowe. Jednakże z przedłożonych przez Wnioskodawcę wyciągów z rachunków bankowych wynika, że zajęcie egzekucyjne realizowane jest jedynie z rachunku firmowego prowadzonego przez A dla C T G. Nie są natomiast realizowane zajęcia egzekucyjne z rachunku prowadzonego w B jak i z rachunku prowadzonego dla Skarżącego przez A. Z wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez A wynika, że Skarżący posiada w tym banku rachunek z kredytem, Wnioskodawca nie podał jaki został jemu przyznany przez ten bank limit kredytu .Z oświadczeń Skarżącego wynika, że spłaca kredyt mieszkaniowy, rata kredytu wraz z ubezpieczeniem wynosi [...] oraz kredyt gotówkowy w wysokości [...]. Skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości zaciągnął w.w kredyty, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat. Ponadto Wnioskodawca dla celów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą zaciągnął kredyt na zakup samochodu osobowego. W tym miejscu wskazać należy, że zaciągnięcie przez Skarżącego zobowiązań kredytowych świadczy o tym, że musiał on posiadać zdolność kredytową, gdyż inaczej banki takich kredytów by jemu nie udzieliły. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Opłaty sądowe są bowiem rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.