I SA/Po 88/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, na podstawie art. 216 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm. dalej zwanej O. p.) odmówił A. sp. z o. o. (dalej zwanej spółką) zawieszenia postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uznał wniosek o zawieszenie postępowania za niezasadny albowiem nie wystąpiły przesłanki określone w art. 201 § 1 O. p. Zdaniem organu postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie, której przedmiotem jest cofnięcie zezwolenia. Nie wyłoniło się one bowiem w toku prowadzonego postępowania i nie jest z nim w żaden sposób powiązane. Organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jest w takim związku z prowadzonym postępowaniem, że bez jego rozstrzygnięcia nie można rozstrzygnąć przedmiotowej sprawy. Tymczasem wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie cofnięcia Sp. z o.o. A. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z uwagi na fakt, iż automat będący jej własnością działał niezgodnie z obowiązującymi w dniu kontroli przepisami prawa, nie jest w żaden sposób uzależnione od wyników postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uważa, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, jak również przepisy prawa regulujące prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych , jest w stanie zakończyć przedmiotowe postępowanie, bez względu na rezultat postępowania, o którym wspomina pełnomocnik spółki. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r. pełnomocnik spółki wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O. p. W ocenie pełnomocnika przedmiot obu postępowań jest tożsamy, opierają się one na podobnym materiale dowodowym, a w szczególności na tej samej ekspertyzie biegłego sądowego. W tej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed Urzędem Celnym w [...], a co za tym idzie ocena zasadności w/w ekspertyzy, ma kluczowe, prejudycjalne znaczenie dla niniejszej sprawy. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, iż trudne do zaakceptowania byłoby zapadnięcie różnych merytorycznie rozstrzygnięć w oparciu o w znacznej części tożsamy materiał dowodowy, do czego doprowadzić mogłoby nie zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] października 2011r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O. p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, iż zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (por. komentarz do art. 97 Kpa., w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2010; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt ISA/Bk 374/07). Treścią prejudykatu może być wypowiedź, co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne okoliczności mające znaczenie prawne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 447-450 oraz wyrok NSA z dnia 1 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 534/98, Lex nr 41763). Przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest sformułowany w taki sposób, że należy przyjąć, iż rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjainego stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania. Uwagę należy też zwrócić na to, że zgodnie z wolą ustawodawcy, to na organie podatkowym spoczywa ocena, czy w danej spawie będzie faktycznie występowała potrzeba zawieszenia postępowania. Będzie on musiał ustalić, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym. Zdaniem organu zakończenie postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nie oznacza w realiach niniejszej sprawy zaistnienia jakiejkolwiek kwestii prawnej, której to dopiero uprzednie rozstrzygnięcie dawałoby możliwość orzekania organowi celnemu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uważa, że możliwe jest samodzielne poczynienie ustaleń w zakresie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Nie jest niezbędnym oczekiwanie na rozstrzygnięcie wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], gdyż nie ma ono wpływu na wynik niniejszego postępowania. Pełnomocnik spółki wniósł skargę na postanowienie z dnia [...] października 2011r. zarzucając mu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O. p. poprzez nie zawieszenie postępowania, pomimo istnienia zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu. Zdaniem pełnomocnika spółki ocena zagadnienia wstępnego gdyby ono w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem (...) prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, (vide: Ordynacja Podatkowa, Komentarz 2007, B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Unimex, Wrocław 2007). Zdaniem skarżącego, wszystkie przesłanki kwestii prejudycjalnej zostały spełnione w przedmiotowej sprawie. Przedmiot obu postępowań jest tożsamy, opierają się one na podobnym materiale dowodowym, a w szczególności na tej samej ekspertyzie biegłego sądowego. W tej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed Urzędem Celnym w [...], a co za tym idzie ocena zasadności w/w ekspertyzy, ma kluczowe, prejudycjalne znaczenie dla sprawy niniejszej. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, iż trudne do zaakceptowania byłoby zapadnięcie różnych merytorycznie rozstrzygnięć w oparciu o w znacznej części tożsamy materiał dowodowy, do czego doprowadzić mogłoby nie zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie Województwa [...]. Przyczyną wszczęcia postępowania był fakt, iż w trakcie kontroli w punkcie gier w dniu [...] grudnia 2009r. funkcjonariusze celni stwierdzili przekroczenie maksymalnej stawki za udział w jednej grze na automacie o niskich wygranych o nazwie [...]. Ustalenia te zostały potwierdzone w ekspertyzie biegłego sądowego z oględzin automatu, z dnia [...] listopada 2010r. Biegły sądowy w przedmiotowej ekspertyzie wykazał, że istnieje możliwość jednorazowej wygranej wyższej od tej określonej w przepisach prawa. Pełnomocnik spółki wnosząc o zawieszenie przedmiotowego postępowania wskazał, że zostało ono wszczęte w oparciu o treść opinii biegłego sporządzonej do sprawy prowadzonej przez Urząd Celny w [...]. Opinia ta jest jednym z dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie sygn. [...] i do czasu jego zakończenia nie sposób ustalić, czy wnioski w niej zawarte znajdą potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Zdaniem pełnomocnika spółki postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego należy uznać za zagadnienie wstępne w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu w przedmiotowym postępowaniu nie zachodzi przesłanka określona w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub Sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Jeżeli zagadnienie wstępne wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003r., I SA/Łd 970/03, niepublik.). W doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (por. komentarz do art. 97 Kpa., M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, LEX 2010; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008r. sygn. akt II OSK 1426/07, wyrok WSA w Białym stoku z dnia 02 grudnia 2009r. sygn. akt I SA/Bk 374/07). W kwestii instytucji zagadnienia wstępnego jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010r. (sygn. akt I FSK 536/09) wskazując, że zagadnienie wstępne (prejudycjalne) dotyczy z reguły sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub spółki i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub Sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. W ocenie Sądu organ podatkowy właściwie ustalił, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka do zawieszenia postępowania, określona w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem Sądu przesłanka zawieszenia postępowania wskazana przez spółkę nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie, której przedmiotem jest cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Zakończenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], nie oznacza w realiach niniejszej sprawy zaistnienia jakiejkolwiek kwestii prawnej, której rozstrzygnięcie dawałoby możliwość orzekania organowi celnemu w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zagadnieniem wstępnym może być wyłącznie zagadnienie prawne, które ujawniło się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisu prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia dalej kwestii prawnej. Nie można uznać za zagadnienie wstępne wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a te w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu nie pozostawiają wątpliwości. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy i ocenę, czy istnieją uzasadnione podstawy do cofnięcia spółce zezwolenia. Nie jest koniecznym oczekiwanie na rozstrzygniecie wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], bo nie ma ono żadnego wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.