I SA/Po 882/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie NSA Jerzy Małecki (spr.) WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi KW na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowniczych PIT-4 za 2001r oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. K. W. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowniczych PIT-4 za rok 2001. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 165 § 1 i art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż podstawą prawną orzekania w przedmiocie umorzenia jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, który przewiduje na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym możliwość umarzania w całości lub części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Organ podkreślił, iż wskazany przepis nie przewiduje możliwości umarzania zaległości podatkowych ciążących na płatniku tego podatku. W związku z faktem, iż K. W. jest płatnikiem podatku, o którego umorzenie się ubiega, organ postanowił odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] K. W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku i umorzenie w całości zaległości. W zażaleniu nie zgodził się z odrzuceniem jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za rok 2001. Jego zdaniem fakt, że jest on stroną postępowania upoważnia organ podatkowy do wszczęcia postępowania. Odmowa postępowania jest dla niego krzywdząca. Wskazał na swoją trudną sytuację życiową, finansową i stan zdrowia jako okoliczności uniemożliwiające uregulowanie zaległości podatkowej. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku zobowiązany jest rencistą i otrzymuje po potrąceniach kwotę [...] zł miesięcznie tytułem renty. Ponadto poinformował, iż na poczet zaległości w podatku od towarów i usług potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 165a w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 67c § 1 Ordynacji podatkowej, przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 (a nie art. 67a § 1 pkt 3) oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów. Oznacza to, że należności obciążające płatników i inkasentów mogą być rozkładane na raty, istnieje także możliwość odroczenia terminu ich płatności. Nie mogą być natomiast umarzane. Jeżeli płatnik lub inkasent jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, stosuje się odpowiednio przepisy regulujące zasady udzielania pomocy publicznej. Zdaniem organu odwoławczego, zarzut strony, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało przez organ pierwszej instancji wydane z pominięciem w rozpoznaniu przepisu art. 67c § 1 Ordynacji podatkowej był bezzasadny. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, rzecz była nie w tym, czy istniał po stronie K. W. ważny interes, na którą to przesłankę powoływał się zobowiązany w swoim wniosku, lecz w tym, iż obowiązujące przepisy nie dają podstawy do rozstrzygania tej kwestii. Biorąc pod uwagę wymienione wyżej argumenty organ odwoławczy uznał, iż brak jest przesłanek przemawiających za pozytywnym rozstrzygnięciem sprawy. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu K. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga z dnia [...] grudnia 2011 r. nie zawiera zarzutów formalnych i merytorycznych wobec postanowienia, lecz jest wyrazem niezadowolenia z przyjętego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu rozstrzygnięcia. Skarżący ponownie opisuje swoją trudną sytuację życiową, finansową, stan zdrowia oraz problemy w spłacie zaległych podatków. Skarżący, wskazał, iż skoro niemożliwe jest umorzenie, to wnioskuje o zmianę zaskarżonego postanowienia i spowodowanie zaistnienia możliwości tego co jest możliwe, czyli np. rozłożenia zaległości w spłacie podatku dochodowego PIT-4 na raty. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 165a. § 1. Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym: gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], dokonał – zdaniem Sądu - prawidłowej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w przepisie art. 165a Ordynacji podatkowej i prawidłowo zastosował się do dyspozycji zawartej w tym przepisie, nakazującej wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, co w konsekwencji oznacza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Jak słusznie zauważył organ I instancji, obowiązujący w Polsce przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa nie przyznaje organom podatkowym prawa umorzenia zaległości podatkowych ciążących na płatniku. Organ podatkowy władny jest jedynie do umorzenia zaległości podatkowych ciążących na podatniku, osobie trzeciej pociągniętej za zaległości podatkowe innej osoby oraz następcy prawnego w zakresie spadkobrania. Zgodnie z brzmieniem art. 7 Ordynacji podatkowej status podatnika ustawodawca przyznaje jedynie osobom fizycznym podlegających na mocy ustawy obowiązkowi podatkowemu. Natomiast w niniejszej sprawie K. W. ma status jedynie płatnika, a więc osoby fizycznej obowiązanej na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 8 ustawy Ordynacja podatkowa do obliczenia i pobrania od podatnika podatku (czyli zatrudnionych przez skarżącego swego czasu pracowników) i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W niniejszej zatem sprawie zaległości podatkowe u K. W. związane są z niewykonaniem przez niego obowiązków płatnika. Ani ustawa Ordynacja podatkowa, ani żaden inny przepis prawa podatkowego powszechnie obowiązującego nie dopuszcza możliwości umorzenia zaległości podatkowych płatnikowi. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. wszystkie organy władzy publicznej (w tym i organy podatkowe) działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu działania władz). Organy podatkowe nie mogą zatem działać dowolnie, mogą jedynie podejmować takie czynności, na które wyraźnie zezwala ustawa podatkowa. W sferze podatkowej obowiązuje zatem konstytucyjna zasada, iż organy podatkowe mogą działać jedynie wtedy, gdy na to pozwala ustawa. W prawie podatkowym jako dziale prawa publicznego nie obowiązuje zasada prawa prywatnego, że jeżeli coś nie jest zakazane, to jest dozwolone. Dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej Poznaniu oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie mieli żadnych podstaw prawnych do orzekania w zakresie wniosku skarżącego jako płatnika o umorzenie mu zaległości podatkowych. Organy podatkowe trafnie zatem jedynie stwierdziły swoją niekompetencję do merytorycznego rozpoznania wniosku i orzekły o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia wnioskowanej zaległości. Sąd wyjaśnia ponadto, iż zgodnie z treścią art. 67c § 1 Ordynacji podatkowej, przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 (a nie art. 67a § 1 pkt 3) oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów. Oznacza to, że należności obciążające płatników i inkasentów mogą być rozkładane jedynie na raty, istnieje także możliwość odroczenia terminu ich płatności. Nie mogą być natomiast umarzane. Jeżeli płatnik lub inkasent jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, stosuje się odpowiednio przepisy regulujące zasady udzielania pomocy publiczne. K. W. wskazał w skardze również na fakt konieczności rozłożenia w/w zaległości na raty. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu ustosunkowując się do powyższego żądania poinformował, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi w tym zakresie odrębne postępowanie, jednakże do dnia przekazania przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wydano stosownego orzeczenia. Skarżący na rozprawie poinformował, iż w 2012 r. została mu udzielona ulga podatkowa polegająca na rozłożeniu na raty owej zaległości i ją spłaca. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł, jak w sentencji.