I SA/Po 902/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-10-09
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Stanisław Małek, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych, oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa przez organy podatkowe w kontekście zaliczenia produkcji w toku do kosztów uzyskania przychodów przez następcę prawnego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spór między stronami dotyczący zaliczenia wydatków na produkcję w toku do kosztów uzyskania przychodów przez następcę prawnego dotyczy wykładni prawa, a nie rażącego naruszenia prawa. W związku z tym, organy podatkowe nie dopuściły się rażącego naruszenia prawa, a decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności nie noszą cech wad uzasadniających stwierdzenie nieważności. Skargę oddalono na podstawie art. 151 PPSA.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo A. S.A. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 14 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., zarzucając organom rażące naruszenie prawa poprzez odmowę zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów produkcji w toku. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że spółka nie poniosła wydatków związanych z produkcją w toku i że spór dotyczy wykładni prawa. Skarżąca spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 października 2007r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 14 kwietnia 2000r. do 31 grudnia 2000r. oddala skargę /-/K. Nikodem /-/E. Brychcy /-/St. Małek
Wnioskiem z dnia [...] Przedsiębiorstwo A. S.A. w W. zwróciło się do Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej nr [...] z [...] i poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania oraz zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych Przedsiębiorstwa A. Spółka Akcyjna w W. za okres od 14 kwietnia 2000 do 31 grudnia 2000 r.
Jako podstawę prawną strona wskazała przepis art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zdaniem strony organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, gdyż do rozliczenia podatku przyjął bilans przedsiębiorstwa państwowego z dnia 30 listopada 2000 r. traktując go jako bilans zamknięcia i na tej podstawie wywiódł skutki podatkowe, co spowodowało naruszenie art. 93 § 1 i 94 ustawy Ordynacja podatkowa. Spółka podnosi, że zgodnie z art. 12 pkt 2 ustawy o rachunkowości w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. księgi rachunkowe zamyka się na dzień zakończenia działalności, w tym sprzedaży i zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego, oraz na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej, postawienia w stan likwidacji lub upadłości - nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia tych zdarzeń. W ocenie strony sporządzony na dzień 30 listopada 2000 r. bilans przedsiębiorstwa państwowego nie był bilansem zamknięcia. W dniu 30 listopada 2000 r. została zawarta przez Przedsiębiorstwo A. S.A. umowa o oddanie mienia Skarbu Państwa, tj. przedsiębiorstwa państwowego - Przedsiębiorstwa B. w W. do odpłatnego korzystania w trybie art. 39 oraz 51-54 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 118 poz. 561, ze zm.) , zatem Przedsiębiorstwo A. S.A. w W. weszło w ogół praw i obowiązków po przedsiębiorstwie państwowym. Tymczasem organ podatkowy założył w błędny sposób, że w dniu 30 listopada 2000 r. miała miejsce likwidacja jednego podmiotu i rozpoczął się byt prawny innego podmiotu, tj. Przedsiębiorstwa A. S.A. w W. W wyniku tego założenia organ podatkowy określił zobowiązanie podatkowe dla oby podmiotów, pomijając kwestię następstwa prawnego, co doprowadziło do zachwiania neutralności podatkowej przy przekształceniu w trybie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W decyzji [..] organ odmówił zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów produkcji w toku. We wniosku strona powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...].
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 14 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. w wysokości [...] oraz zaległości w tym podatku w wysokości [...]. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji, ponieważ organy nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu podatkowego w przypadku przejęcia przedsiębiorstwa państwowego przez spółkę akcyjną obowiązek zamknięcia ksiąg wynika z faktu zakończenia działalności przez to przedsiębiorstwo. Na skutek dokonanej prywatyzacji bezpośredniej z dniem 30 listopada 2000 r. dla Przedsiębiorstwa B. w W. powstał obowiązek rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych od dochodów przedsiębiorstwa państwowego za okres od 1 stycznia 2000 r. do 30 listopada 2000 r. i oddzielnie od dochodów spółki akcyjnej za okres od 14 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. Przepisy o przejęciu wszelkich praw i obowiązków nie odnoszą się do możliwości sporządzenia łącznego sprawozdania finansowego przedsiębiorstwa państwowego i spółki akcyjnej. Przedsiębiorstwo miało obowiązek wykazania w bilansie sporządzonym na dzień 30 listopada 2000 r. produkcję w toku w prawidłowej wysokości. Fakt, że Przedsiębiorstwo A. S.A. wykazało przychody ze sprzedaży zakupionych przez Przedsiębiorstwo B. w W. usług budowlano - montażowych nie zwalnia z prawidłowego rozliczenia przychodów i kosztów ich uzyskania za okres od 14 kwietnia do 31 grudnia 2000 r. Już sam fakt, że spółka akcyjna nabyła przedsiębiorstwo państwowe o wartości księgowej (bez ujawnionej produkcji w toku) równej [...] za kwotę [...] świadczy, zdaniem organu podatkowego, że za produkcję w toku spółka nie zapłaciła. Ponadto zaniżona wartość produkcji w toku podwyższa jeszcze ewidencyjną wartość przedsiębiorstwa państwowego, co dodatkowo dowodzi, że spółka akcyjna nie zapłaciła za produkcję w toku. Brak zatem było podstaw w świetle art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do pomniejszenia przychodu o koszty, których spółka nie poniosła. Organ podkreśla, że nie kwestionuje następstwa prawnego spółki akcyjnej, jednak przejęcie praw i obowiązków dotyczy praw majątkowych, w tym należności lub zobowiązań z tytułu podatków, natomiast w sytuacji następstwa prawnego nie znajduje zastosowania norma z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Organ zauważa, że co prawda przepisy Ordynacji podatkowej nie określają szczegółowo praw i obowiązków przejmowanych w drodze sukcesji, nie oznacza to jednak, że można je traktować rozszerzająco i w oderwaniu od innych ustaw podatkowych. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określają, że tylko wydatek poniesiony może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów.
Od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo A. S.A. w W. wniosło odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej. Zdaniem podatnika konstrukcja następstwa prawnego w przypadku prywatyzacji miała na celu zapewnić kontynuację działalności w związku z przekształceniami własnościowymi, jak również miała na celu zapewnić podatnikom obciążenia podatkowe tożsame z tymi, jakie by podatnik ponosił, gdyby przekształcenie własnościowe nie nastąpiło. Strona powołała się na wyrok WSA z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Po 532/05, w którym Sąd stwierdził, że ustawodawca wprowadzając pojęcie następcy prawnego, jako sukcesora ogółu praw i obowiązków zmierzał do tego, aby w ściśle określonych sytuacjach, pomimo przekształceń, skutki podatkowe były identyczne jakby przekształcenie nie miało miejsca. Przyjęte przez organy podatkowe rozwiązanie doprowadziło do uznania, że dzień 30 listopada 2000 r. był dniem bilansowym przedsiębiorstwa państwowego, w następstwie czego wyłączono z kosztów uzyskania przychodów - w trakcie roku podatkowego - koszty produkcji w toku w przedsiębiorstwie państwowym w kwocie [...], jak również wyłączono z kosztów uzyskania przychodów tą samą kwotę w spółce akcyjnej, której jako następca prawny produkcję w toku sprzedała, co doprowadziło do sytuacji, że opodatkowaniu podlegał przychód.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji za prawidłową, podkreślając ponownie, że spółka akcyjna nie poniosła żadnych wydatków związanych z produkcją w toku, co wyklucza możliwość zaliczenia tych wartości do kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie wskazał, że wyrok WSA z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Po 532/05 nie jest prawomocny, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Przedsiębiorstwo A. S.A. z siedzibą w W. wniosło o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].
Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż brak w decyzji odniesienia się do zarzutów przedstawionych przez spółkę, uzasadnienie stanowi jedynie powtórzenie decyzji I Instancji,
2. art. 93 § 1 i art. 94 Ordynacji podatkowej,
3. art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,
4. przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, w tym art. 40 ust. 1,
Nadto niewłaściwe zastosowanie przepisów, które obejmuje postępowanie oraz naruszenie istoty podatku dochodowego od osób prawnych, co stanowi jednocześnie naruszenie Konstytucji RP art. 84 i 2.
Skarżąca spółka podnosi, że w przypadku oddania przedsiębiorstwa państwowego do odpłatnego korzystania, zgodnie z art. 40 ust 1 ustawy o prywatyzacji i komercjalizacji kupujący lub przejmujący przedsiębiorstwo wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorstwa państwowego, bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają. Następstwo prawne zostało powtórzone w ustawie Ordynacja podatkowa w art. 93 § 1 i art. 94. Taka konstrukcja prywatyzacji miała zapewnić kontynuację działalności i zapewnić podatnikom obciążenia podatkowe tożsame z tymi, jakie podatnik ponosiłby, gdyby przekształcenie własnościowe nie nastąpiło. W wyniku uniemożliwienia przez organy podatkowe zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty [...] związanej z kosztami produkcji wytworzonej przez przedsiębiorstwo państwowe, ani przez to przedsiębiorstwo, ani przez Spółkę, naruszono Konstytucję RP i przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, przekształcając ów podatek w podatek przychodowy. Strona skarżąca podnosi, że wydatki poniesione przez przedsiębiorstwo państwowe na produkcję w toku zostały poniesione w celu uzyskania przychodu, który wystąpił dopiero po przejęciu przedsiębiorstwa państwowego przez spółkę. Dlatego też w ocenie skarżącej wydatki te stanowią koszty uzyskania przychodu spółki akcyjnej.
W uwagach końcowych skarżąca odnosi się do kwestii związanej z instytucją stwierdzenia nieważności decyzji jako działaniem wyjątkowym. Uznaje, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ kontrolujący bowiem nie dokonał analizy problemu rozliczenia kosztów uzyskania przychodów (produkcji w toku) przez pryzmat następstwa prawnego. Organy podatkowe poprzez odmowę zaliczenia wydatków poniesionych przez przedsiębiorstwo państwowe do kosztów uzyskania przychodów jego następcy rażąco naruszyły prawo, ponieważ naruszyły samą istotę podatku dochodowego od osób prawnych. Nadto skarżąca wskazuje, że organy skarbowe z decyzji wydanej w sposób rażąco naruszające wskazane przepisy wyciągają skutki karno - skarbowe.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, jednocześnie wskazał, że skoro przedsiębiorstwo państwowe nie wykazało w bilansie zamknięcia produkcji w toku w prawidłowej wysokości, to tym samym skarżąca spółka odniosła w koszty podatkowe wyższe odpisy amortyzacyjne. Zatem wartość produkcji w toku została odniesiona w koszty niejako pośrednio, poprzez odpisy amortyzacyjne od zawyżonej wartości początkowej środków trwałych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje, że do tej kwestii strona się nie ustosunkowała. W ocenie organu, nie dość, że spółka akcyjna otrzymała do odpłatnego korzystania majątek przedsiębiorstwa państwowego, którego wartość była wyższa niż to wynika z bilansu sporządzonego na dzień przejęcia majątku, zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od zawyżonej wartości środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w konsekwencji wykazała mniejszy zysk i zapłaciła mniejszy podatek, to w dodatku domaga się zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków, których nie poniosła. Nadto organ wskazuje, że wyrok, na który powołuje się skarżąca nie jest prawomocny i zapadł w sprawie rozpatrywanej w trybie zwykłym, tymczasem w sprawie niniejszej rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy organy rażąco naruszyły przepisy prawa w rozstrzygnięciach, których stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca. Na etapie tegoż postępowania organ podatkowy nie rozstrzygał sprawy merytorycznie, lecz oceniał, czy istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności. Organ wskazuje, że skarżąca spółka złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Izby Skarbowej wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych Przedsiębiorstwa A. S.A. w W. za okres od 14 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., jednakże pismem procesowym z dnia [..] spółka cofnęła skargę, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 grudnia 2002 r. sygn. akt I SA/Po 2573/02 umorzył postępowanie.
W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca spółka wskazała, że w wyroku z dnia 17 lipca 2007 r. sygn. akt FSK 1317/06, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, na który strona skarżąca powoływała się w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej wyrok ten potwierdza bezprawne działanie organów skarbowych w P.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...] wskazał, że sprawa rozpatrywania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczy decyzji administracyjnych wydanych w trybie zwykłym, tymczasem w sprawie obecnie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, czyli wyłącznie rozpatrywana jest pod kątem istnienia przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.
W piśmie z dnia [...] skarżąca wskazuje, że NSA wskazał w wyroku, że organy podatkowe naruszyły fundamentalne zasady prawa podatkowego demokratycznego państwa prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy). W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zarówno prawa formalnego jak i materialnego, które mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Należy na wstępie podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawy jest istnienie bądź nieistnienie określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.) wad decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca spółka, ewentualnie czy nie zachodzą okoliczności niedopuszczalności orzekania w tym przedmiocie.
Szczególną rolę w postępowaniu administracyjnym przypisuje się zasadzie trwałości decyzji. Zasada ta wyrażona została w art. 128 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Wzruszenie decyzji ostatecznych stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjnego postępowania i stabilności decyzji ostatecznych, dlatego też tylko i wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez przepisy prawa może dojść do wyeliminowania decyzji ostatecznej z obrotu prawnego. Analiza orzecznictwa sądowego prowadzi do wniosku, że dominuje w nim pogląd o samodzielności, odrębności a także nadzwyczajności postępowania administracyjnego w omówionym przedmiocie. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (por. np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01 - publ. Biuletyn Skarbowy z 2004 r., nr 3, poz. 26, Lex nr 109544). Przedmiotem zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
Strona wszczęła postępowanie przed organami podatkowymi w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, gdy wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Skarżąca wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej nr [...] z [...] i poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] oparła na przesłance określonej w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej - rażącego naruszenia prawa. Wyrażenie "rażące naruszenie" prawa jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym, dlatego też zwrot ten był przedmiotem sporu zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym. W tym miejscu warto odwołać się do wyroku z dnia 28 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1134/96 (publik. ONSA z 1998 r. nr 3, poz. 101). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w momencie, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność. Oznacza to, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym, co należy podkreślić, wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., III SA 1110/00). Aby uznać, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa musi wystąpić oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przyjęcie takiej koncepcji jest następstwem gramatycznej wykładni pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Słowo "rażący" znaczy, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży (Uniwersalny słownik języka polskiego pod. red. S. Dubisza Wyd. PWN, Warszawa 2006, t. P - Ś s. 893). Nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności spór co do wykładni prawa.
Stan faktyczny sprawy jest w ocenie Sądu bezsporny. W dniu [...] została zawarta umowa pomiędzy Przedsiębiorstwem A. Spółka Akcyjna a Przedsiębiorstwem B. w W. o oddanie mienia Skarbu Państwa, to jest przedsiębiorstwa państwowego Przedsiębiorstwa B. w W. do odpłatnego korzystania w trybie art. 39 oraz 51-54 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 118, poz. 561, ze zm.). W wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce akcyjnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 14 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. ustalono m. in., że zawyżone zostały koszty uzyskania przychodów poprzez zaliczenie do nich produkcji w toku w kwocie [...], w związku z zaniżeniem wartości produkcji w toku w księgach rachunkowych. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. Skarga złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego została przez skarżącą spółkę cofnięta, z uwagi na wszczęcie postępowania o restrukturyzację zaległości podatkowych.
W ocenie skarżącej doszło w przedmiotowej sprawie do rażącego naruszenia prawa, ponieważ organy uznały, że na dzień [...] należało zamknąć księgi rachunkowe przedsiębiorstwa państwowego, a tym samym inwentaryzacja robót w toku na ten dzień - dokonana przez organy skarbowe - była bezpodstawna. Rażące naruszenie prawa przejawia się w tym, ze pozbawiono stronę możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów produkcji w toku zarówno w przedsiębiorstwie państwowym jak i spółce akcyjnej (następcy prawnemu). Trzeba wyraźnie podkreślić, że przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych spółki akcyjnej A. za okres od 14 kwietnia 2000 do 31 grudnia 2000 r. Zatem wszelkie argumenty przedstawione w skardze należy odnieść wyłącznie do decyzji wydanych w tym zakresie. W ocenie Sądu (mając również na uwadze również orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 1317/06, na który powołuje się skarżąca) decyzja Izby Skarbowej nr [...] z [...] i poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] nie narusza prawa w sposób rażący. Spór między stronami w sprawie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z produkcją w toku przez następcę prawnego dotyczy wyłącznie, w ocenie Sądu, wykładni prawa, m.in. przepisu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, jak również art. 93 i 94 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 15 ust. 1 i art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe nie kwestionowały sukcesji generalnej A. S.A. po Przedsiębiorstwie B. w W. Natomiast kwestionowały prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na produkcję w toku, których spółka akcyjna nie poniosła. Organ powołał się na art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który wskazuje, że kosztem uzyskania przychodów może być wyłącznie wydatek poniesiony. W ocenie organu wydatek ten można byłoby uznać za poniesiony, gdyby wartość produkcji w toku została wykazana w bilansie sporządzonym na dzień [...]. Skoro zatem spór dotyczy wykładni prawa, nie można uznać, że decyzje, o których stwierdzenie nieważności skarżąca wnioskowała, w sposób rażący, oczywisty naruszają jakikolwiek przepis prawa. Wszystkie argumenty podniesione zarówno przed organami podatkowymi jak i w skardze mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku rozpatrywania skargi na decyzję wymiarową wydaną w trybie zwykłym, a nie w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji.
Na marginesie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 04 kwietnia 2006r. sygn. akt I SA/Po 532/05, na który powołuje się skarżąca spółka (w sprawie kwestią sporną było również zaliczenie wydatków na produkcję w toku poniesionych przez przedsiębiorstwo państwowe, do kosztów uzyskania przychodów przez następcę prawnego - A. S. A. ale w roku [...]), uchylił decyzję organu podatkowego powołując jako podstawę prawną art. 145 § 1 lit "a" ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Gdyby Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia prawa decyzji, której motywy rozstrzygnięcia są tożsame z uzasadnieniem decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy ppsa stwierdziłby nieważność zaskarżonej decyzji.
Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.).
/-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ S. Małek
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło