I SA/Po 928/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2012 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu w wysokości przekraczającej 500,- zł (pięćset złotych), 2) ustanowić dla skarżącej doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych, 3) w pozostałym zakresie oddalić wniosek. W dniu [...] października 2012 r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że ze względów finansowych nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, ani opłacić doradcy podatkowego. Nie posiada również żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć, a jej obecna sytuacja finansowa jest ciężka. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] zł. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada również kont, rachunków, lokat bankowych, ani samochodów osobowych. Podała, że jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą około [...] zł; nie uzyskuje dodatkowych dochodów, a jej jedynym dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, a od października zasiłek chorobowy z ZUS. Dom, w którym mieszka należy do jej mamy. Nieruchomość wraz z wyposażeniem otrzymała do użytkowania bezpłatnie. Od [...] stycznia 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Od [...] sierpnia 2007 r. pozostaje w związku małżeńskim. W dniu [...] lipca 2007 r. zawarła umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za 2010 i 2011 r., decyzji Burmistrza R. z dnia [...] września 2006 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] lipca 2007 r. o wyłączeniu wspólności ustawowej oraz zaświadczenie od pracodawcy z dnia [...] grudnia 2012 r., z którego wynika, że jest zatrudniona od [...] lutego 2006 r. na czas nieokreślony, dotychczas pobierała najniższe wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto (... zł brutto), od dnia [...] lipca 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i w przeciągu ostatnich trzech miesięcy nie otrzymała wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej: "p.p.s.a."). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczna decyzja w tej kwestii należy do Sądu, który powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga fakt, że osoby ubiegające się o wskazaną pomoc powinny poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie co do ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Otóż, wskazuje się, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszego przypadku należy wskazać, że skarżąca nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Z oświadczeń i dokumentów przez nią złożonych wynika, iż pozostaje w związku małżeńskim oraz mieszka w domu, który otrzymała do użytkowania wraz z wyposażeniem od matki. Jest przy tym zatrudniona na umowę o pracę, aktualnie zaś przebywa na zwolnieniu lekarskim. Pozwala to sądzić, że w kosztach partycypuje małżonek skarżącej, którego dochodów nie wyjawiła, przedkładając jedynie umowę o rozdzielności majątkowej. W tej perspektywie należy wyjaśnić, że przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić, że zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 21 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Badając całokształt zaistniałych w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że zasadne jest przyznanie skarżącej doradcy podatkowego. W ocenie Sądu, z posiadanych środków nie jest ona w stanie pokryć wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni nie wykazała jednak, by pozostawała w sytuacji majątkowej uzasadniającej całkowite zwolnienie jej od kosztów sądowych. Nie uprawdopodobniła bowiem, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że w perspektywie wysokości osiąganego przez skarżącą wynagrodzenia za pracę (... zł netto) oraz faktu pozostawania przez nią w związku małżeńskim, uzasadnione jest uwzględnienie wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego oraz zwolnienia skarżącą od wpisu od skargi powyżej 500,00 zł. Godzi się bowiem zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania skarżąca zobowiązana jest jedynie do uiszczenia wpisu od skargi, który wynosi łącznie [...] zł. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 245 §1 i §3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a.