I SA/Po 940/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek [...] (dalej: "skarżący") złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada znacznych dochodów. Utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto. Wcześniej był właścicielem firmy, jednakże Starosta Kościański zakazał mu prowadzenia działalności gospodarczej w formie stacji kontroli pojazdów. Obecnie musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów zobowiązania, które wcześniej były pokrywane z dochodu stacji. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonka w 2014 r osiągnęła przychód w wysokości [...] zł. Skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, posiada również nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wartościowe przedmioty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej. Skarżący z tytułu renty inwalidzkiej uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] zł, t.j. do wypłaty po potrąceniach komorniczych w wysokości [...] zł, z działalności gospodarczej do grudnia 2015 r. poniósł stratę w wysokości [...] zł. Podał, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł, przy czym gaz, prąd [...] zł, woda, kanalizacja [...] zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania [...] zł, telefon [...] zł, ubezpieczenie na życie [...] zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego [...] zł. Do wniosku załączył ewidencję środków trwałych oraz oświadczenie o wysokości kredytów i wysokości obciążeń. Z udzielonej przez skarżącego odpowiedzi z dnia [...] lutego 2016 r. na wezwanie z dnia [...] lutego 2016 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że małżonka jest osobą niepracującą, uzyskuje jedynie rentę wypłacaną kwartalnie, za ubiegły rok dochód jej wyniósł [...] zł. Skarżący posiada rachunek bankowy w [...], jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: - samochód “[...]"[...], rok prod. [...] r., wartość rynkowa [...] zł, - samochód "[...]"[...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł, - samochód "[...]"[...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł, - ciągnik "[...]", - naczepa cysterna "[...]"[...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł. Wskazał, że na dzień [...] stycznia 2016 r. zatrudniał jedną osobę, która od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym oraz 1 osobę na umowę zlecenie. Podał, że "[...]" sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości sam wykonywał działalność gospodarczą i z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Nie posiada żadnych powiązań rodzinnych z właścicielem spółki "[...]". Skarżący załączył kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r., odpis z podatkowej książki przychodów i rozchodów za miesiące od stycznia 2015 r. do grudnia 2015 r. Małżonka jest osobą niepracującą, uzyskuje jedynie rentę wypłacaną kwartalnie, za ubiegły rok dochód jej wyniósł [...] zł. Skarżący na [...] ha ziemi uprawia pszenżyto, na [...] ha pszenicę. W 2015 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł, przy czym zasiew [...] zł, uprawa [...] zł, środki ochrony roślin [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, podatki rolny i od nieruchomości [...] zł. Skarżący podał, że przychód z wytworzonych płodów rolnych w 2015 r. wyniósł [...] zł. Skarżący podał, że posiada nieruchomości: - w [...]: grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "[...]" sp. z o.o., - nieruchomość rolną o pow. [...] ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. [...] ha, - nieruchomość przy ul. [...] w 1/5 jest jego własnością, pozostała część należy do jego rodzeństwa. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że jego obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu referendarza. Podniósł, że nie ma możliwości sądowego dochodzenia praw w sytuacji, w której nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, a obecnie przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Wniosek nie mógł być uwzględniony. W świetle art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy ma służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...] zł, skarżący posiada jednak liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne, ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł – po potrąceniach komorniczych [...] zł. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem wnioskodawca przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej. Ponadto wnioskodawca posiada liczny majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów, a także posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha., las o pow. [...] ha., grunt w [...] o pow. [...] m2, w tym budynki o pow. [...] m2 oraz w 1/5 nieruchomość przy ul [...]. Z akt sprawy wynika, że w 2015 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł i uzyskał przychód w wysokości [...] zł. Skarżący nie wyjaśnił mimo wezwania czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Wnioskodawca został wezwany do wyjaśnienia w jakiej wysokości uzyskał przychody z tytułu prowadzenia działalności rolniczej i w jakiej wysokości poniósł koszty tej działalności w 2014 i w 2015 r. Wnioskodawca nie udzielił jednak odpowiedzi w zakresie dotyczącym roku 2015 r. Jednakże w innych sprawach prowadzonych w tut. sądzie skarżący składał oświadczenia, z których wynika, że w 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł, uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych wyniósł [...] zł [por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1403/15, z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1273/15, z dnia 01 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 628/15 ]. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych przez skarżącego kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w 2014 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2013 r. wyniósł [...] zł, z innych źródeł [...] zł, w 2014 r. dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] zł, z tytułu emerytury – renty oraz innych krajowych świadczeń [...] zł, z innych źródeł [...] zł. Z załączonych deklaracji VAT-7 wynika, że w lipcu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w sierpniu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, we wrześniu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w październiku 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, we listopadzie 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł, w grudniu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...] zł. Z załączonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów – SUMY 2015 r. wynika, że w styczniu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w lutym 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w marcu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w kwietniu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w maju 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w czerwcu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w lipcu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w sierpniu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, we wrześniu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w październiku 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w listopadzie 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, w grudniu 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł, co oznacza, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. przychód skarżącego wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Zatem z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń wynika, że w 2013 r., 2014 r., w okresie od stycznia do grudnia 2015 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednak strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia więc potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną skargą. Z oświadczenia wynika, że skarżący spłaca ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów, t.j. pożyczkę zaciągniętą w [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć jednak należy, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż skarżący nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych. Odnośnie "[...]" Sp. z o.o. wiadomo od skarżącego, że jest pracownikiem i prokurentem tej spółki, w której 100% udziałów należy do jego syna (por. postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 780/13; z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 545/14 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka ta prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Obecnie, jak oświadczył, nie posiada żadnych powiązań rodzinnych z właścicielem spółki "[...]". Jednak utworzenie "[...]" Sp. z o.o. (porównując przychody za 2010 r. z przychodami za 2009 r.), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o [...] zł (por. postanowienie dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 33/11 publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazanych powyżej rozbieżności skarżący nie wyjaśnił na etapie sprzeciwu, pomimo, że w kwestionowanym przez niego postanowieniu referendarza sądowego zostały one szczegółowo wykazane. Okoliczność ta, w opinii sądu, wysoce uprawdopodabnia, że złożone przez skarżącego oświadczenia są nierzetelne i niepełne. Sąd stwierdza, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący, zdaniem sądu, nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 p.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Możliwości finansowe skarżącego obiektywnie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Dlatego sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.