I SA/Po 989/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...], [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem nadanym dnia 02 sierpnia 2017 r. skarżący wniósł skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu dnia 29 czerwca 2017 r. WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., I SA/Po 989/17 odrzucił skargę. Pismem z dnia 21 września 2017 r. skarżący oświadczył, że nie zgadza się z treścią wskazanego ostatnio rozstrzygnięcia. Wskazano również, że osoba, która przekazała skarżącemu korespondencję zawierającą zaskarżoną decyzję pomyliła się wskazując skarżącemu datę doręczenia. Z uwagi na powyższe skarżący działał w przeświadczeniu, że termin na wniesienie skargi mija dopiero z dniem 03 sierpnia 2017 r. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 września 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 21 września 2017 r. oraz jego opłacenia. W terminie otwartym do uzupełnienia braków skarżący pismem z dnia 21 października 2017 r. oświadczył, że jego pismo z dnia 21 września 2017 r. nie było zażaleniem a wnioskiem o przywrócenie terminu. Do wskazanego ostatnio pisma dołączone zostało oświadczenie [...] – osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 30 października 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 21 października 2017 r. – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania – poprzez nadesłanie odpisu wskazanego ostatnio pisma wraz z załącznikiem celem doręczenia stronie przeciwnej. Po uzupełnieniu przez skarżącego wskazanego ostatnio braku zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 8 grudnia 2017 r. odpis wniosku skarżącego z dnia 21 września 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z odpisem pisma z dnia 21 października 2017 r. przekazano Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w [...] celem zachowania pośredniego trybu wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazane powyżej pisma zostały przekazane do organu w dniu 11 grudnia 2017 r. Postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Po 989/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 2, § 3 oraz § 4 oraz art. 88 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 roku, sygn. akt II FZ 349/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 roku, sygn. akt I SA/Po 989/17 w przedmiocie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że niejako dopuścił odejście od literalnej wykładni art. 87 § 3 p.p.s.a., powołując się na nieprzewidzianą procedurą sądowoadministracyjną drogę złożenia wniosku, którą uzasadniają względy natury celowościowej - skoro w sytuacji, gdy strona o uchybieniu terminu dowiaduje się z postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, akta znajdują się już w sądzie, nie ma potrzeby składać ów wniosek za pośrednictwem organu. W kilku orzeczeniach zaakceptowano bowiem pogląd, w zgodzie z którym w takiej sytuacji uznać należy za wniesiony w terminie wniosek o przywrócenie terminu złożony do sądu, a nie za pośrednictwem organu, tłumacząc to tym, że akta sprawy są już wtedy w sądzie i brak w istocie potrzeby składania wniosku poprzez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Z powołanych powyżej przepisów wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez składającego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu, po trzecie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że skarżący spełnił warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2018 r., o sygn. akt II FZ 349/18 należy przyjąć że, wniosek o przywrócenie terminu z dnia 21 września 2017 r. został złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 12 września 2017 r., odrzucającego skargę, tj. od dnia 15 września 2017 r. (k. 34 akt sąd.). Spełniona została także druga z przesłanek. W ocenie Sądu, skarżący nie spełnił jednak ostatniej przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do wniesienia skargi, tj. nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do jej dokonania (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie, skarżący podał jako przyczynę uchybienia terminu, pomyłkę osoby upoważnionej do odbioru w Jego imieniu korespondencji. Z uwagi na błędne wskazanie daty, przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji, skarżący działał w przeświadczeniu, że termin do wniesienia skargi mija dopiero z dniem 03 sierpnia 2017 r. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie terminu zakreślonego dla jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia (jak np. pożar, powódź, nagła obłożna choroba powodująca konieczność hospitalizacji), tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istotnym przy tym jest, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań, mających na celu zabezpieczenie warunków w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., o sygn. akt II GSK 3163/15 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jakkolwiek w zakresie przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do wniesienia skargi w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach, to jednak nie zmienia to faktu, że obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., o sygn. akt II FSK 178/12). Natomiast wykazane okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę przywrócenia terminu, podlegają ocenie Sądu, który nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Istotnym jest również, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 p.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynika, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje on między innymi w wprowadzeniu w błąd przez osobę odbierającą w Jego imieniu korespondencję. Podkreślić należy, że strona należycie dbająca o swoje interesy, mogła z łatwością ustalić kiedy kierowana do niej decyzja organu odwoławczego została odebrana. Wprawdzie, jak wspomniano, strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne oświadczenia strony, nie poparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Jest to tym bardziej uzasadnione, że to skarżący zainicjował postępowanie przed WSA. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uwzględniając powyższe, Sądu uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Z uwagi na powyższe, powołane przez skarżącego okoliczności, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu, wskazane w art. 87 § 2 p.p.s.a., kryterium braku winy nie zostało uprawdopodobnione. W tym stanie rzeczy Sąd działając, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.