II SA/Po 102/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-06-24

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak - Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności czy organ prawidłowo ocenił sytuację dochodową i życiową dłużnika alimentacyjnego?
Ratio decidendi
Decyzja o odmowie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego jest decyzją uznaniową, która musi być poprzedzona rzetelnym i wszechstronnym wyjaśnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ powinien dokonać indywidualnej, szczegółowej oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a uzasadnienie decyzji musi jasno wykazywać, że wszystkie argumenty strony zostały rozważone i ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności, co stanowiło naruszenie prawa i uzasadniało uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
J. K. został zobowiązany decyzją Burmistrza Gminy S. do zwrotu 3.600 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Wniosek o umorzenie tej należności został przez organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odrzucony, mimo że skarżący wskazywał na trudną sytuację zdrowotną, bezdomność i brak możliwości zatrudnienia. Organy uznały, że skarżący jest zdolny do podjęcia pracy i nie wykazał szczególnych przesłanek do umorzenia długu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy S. i orzekł o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przyznał skarżącemu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 295,20 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2014r. nr [...], II. przyznaje r. pr. M. H. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Burmistrz Gminy S. zobowiązał J. K. do zwrotu kwoty 3.600 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]2011 r. łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wpłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, w terminie 14 dni licząc od dnia kiedy decyzja ta stała się ostateczna. Decyzja ta została doręczona J. K. w dniu 15 maja 2014 r. i wobec niezaskarżenia jej przez stronę odwołaniem uzyskała przymiot ostateczności z dniem 30 maja 2014 r. W dniu 28 maja 2014 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek J. K. o umorzenie świadczeń alimentacyjnych, do których zwrotu został zobowiązany wyżej opisaną decyzją z dnia 6 maja 2014 r. Wnioskodawca wyjaśnił, iż z uwagi na liczne schorzenia nie może pracować i utrzymuje się tylko dzięki pomocy ośrodka pomocy społecznej. Aktualnie zamieszkuje w Schronisku [...] i nie jest w stanie spłacić należności. Po rozpoznaniu wniosku Burmistrz Gminy S. decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tj. na rzecz K. K. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 3.600,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 30 ust 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wyjaśnił, iż z informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wynika, że J. K. jest osobą bezdomną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w Schronisku [...] w P., gdzie przebywa od 29 stycznia 2014 r. Nie ponosi kosztów pobytu, który jest finansowany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S.ie. Ponadto, dłużnik figuruje w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnych dochodów. Zgłasza także problemy zdrowotne - nadciśnienie tętnicze oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa W oparciu o ustalony stan faktyczny Burmistrz Gminy S. uznał, iż J. K. figurując w Urzędzie Pracy jako bezrobotny jest osobą czynną zawodowo, poszukującą pracy i jako zdolny do podjęcia zatrudnienia posiada możliwość spłaty powstałych należności po znalezieniu pracy. Ponadto, pomimo problemów zdrowotnych, wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Dalej organ zauważył, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją uznaniową. W ocenie Burmistrza S. nie zachodzą wystarczające przesłanki do umorzenia przedmiotowej należności, ponieważ egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest całkowicie bezskuteczna. Od dnia złożenia przez wierzycielkę wniosku do Komornika Sądowego w G. o prowadzenie postępowania egzekucyjnego do dnia dzisiejszego nie wyegzekwowano żadnych należności tytułem alimentów. Ponadto, dłużnik alimentacyjny do dnia wydani decyzji nie dokonał także żadnej wpłaty do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w celu spłaty powstałego zadłużenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. podnosząc, iż nikt nie chce go zatrudnić z uwagi na jego schorzenia oraz wiek i dlatego nie jest w stanie płacić zobowiązań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] utrzymało mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygniecie organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wyjaśnił, iż zgodnie z tymi przepisami umorzenie, rozłożenie na raty oraz odroczenie płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma każdorazowo charakter uznaniowy. Właściwy organ może podjąć decyzję dotyczącą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń lub odsetek w przypadku stwierdzenia, że obowiązek zwrotu należnej kwoty może spowodować niekorzystne skutki dla dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie musi być jednak poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego należy dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu należności i rozważyć, czy i w jaki sposób wydana decyzja wpłynie na warunki życiowe dłużnika. Zdaniem Kolegium nie ulega wątpliwości, że organ I instancji zbadał wszystkie okoliczności, od których uzależniona jest możliwość umorzenia należności. Z ustaleń organu I instancji wynika, że J. K. ma 60 lat, jest osobą samotną, nie utrzymuje kontaktu z byłą żoną ani z dziećmi. Od 29 stycznia 2014 r. przebywa w Schronisku [...] w P., gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Opłaty za pobyt w placówce ponosi ośrodek pomocy Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wskazał i wyjaśnił wszystkie przesłanki jakimi kierował się wydając zaskarżoną decyzję, a przedstawione oceny i stanowisko organu zasługują, na aprobatę. Skarżący jest wprawdzie osobą bezrobotną i bezdomną, a jego sytuacja jest niewątpliwie trudna. Nie oznacza to jednak, że nie powinien on podejmować we własnym zakresie żadnych działań, które umożliwiłyby mu spłatę należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci. Jakkolwiek J. K. korzysta ze wsparcia ze strony ośrodka pomocy społecznej i przebywa w schronisku dla osób bezdomnych, jednakże same te okoliczności są, w ocenie Kolegium, niewystarczające do uznania, że znajduje się on w szczególnym położeniu, które uzasadniałoby umorzenie zadłużenia. Skarżący jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, a co więcej, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, co niewątpliwie kwalifikuje go do osób poszukujących zatrudnienia i realnie tym zainteresowanych. Skarżący winien wykazać się pewną zaradnością życiową i próbować zdobyć środki finansowe we własnym zakresie, choćby poprzez udział w zajęciach Centrum Integracji Społecznej, co umożliwiłoby mu zdobycie środków finansowych. Organ podkreślił także, iż umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego jest formą wsparcia dla osób, które znajdują się w nadzwyczajnej sytuacji życiowej i których stan zdrowia, czy wiek, uniemożliwiają jakąkolwiek aktywność zarobkową. Ponadto umorzenie należności jest co do zasady sprzeczne z interesem publicznym oraz prawami osób uprawnionych do alimentów. Obowiązek alimentacyjny obciąża bowiem rodziców względem dzieci zawsze, niezależnie od ich możliwości finansowych. Za niedopuszczalne należy uznać działanie zmierzające do premiowania osób, które uchylają się od łożenia na dzieci, a następnie powołując na swoją trudną sytuację dążą do przerzucenia kosztów utrzymania dzieci na państwo. Skargę na powyższą decyzję wniósł do J. K. podnosząc, iż organ odwoławczy oparł się na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji pomijając zgłaszaną przez niego argumentację. Wskazał, iż z uwagi na choroby i wiek nikt nie chce go zatrudnić i dlatego nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej odwołanie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w złożonym na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 r. piśmie procesowym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji wskazując, że organ nie ocenił bieżącej sytuacji życiowej skarżącego, lecz jego przyszłe perspektywy dochodowego, przy czym ocena ta była sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Pełnomocnik wskazał także, iż organ zaniedbał dokonania weryfikacji przyczyn braku zatrudnienia i przyczyn przebywania przez skarżącego w schronisku dla osób bezdomnych. Dla poparcia swoich argumentów pełnomocnik skarżącego przywołał szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. Z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.) organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przywołana wyżej norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Wręcz przeciwnie - działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., której emanacją w postępowaniu dowodowym są przepisy art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Reasumując obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było zbadanie i rozpatrzenie, w kontekście przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy istnieją podstawy do umorzenia wobec skarżącego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być więc poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji. Decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje uznaniowe powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 636/11, Lex nr 1152937). Jak z powyższego wynika, w przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. I OSK 579/06 (dost. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że sposób kontroli sądu administracyjnego decyzji uznaniowej jest nieco odmienny niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego odnoszącą się do chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie, a który to pogląd sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności. A zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. Dalej wskazać należy, iż orzekający w niniejszej sprawie sąd podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1685/07 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wprost wskazujący, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia powyżej wskazanych przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności organy nie ustaliły od kiedy wnioskodawca jest osobą bezdomną, ograniczając się jedynie do ustalenia, iż sytuacja takowa zachodzi aktualnie oraz, że od 29 stycznia 2014 r. zamieszkuje w schronisku [...] , jak również nie ustaliły od kiedy pozostaje on osobą bezrobotną. Organy nie odniosły się także w żaden sposób do twierdzeń skarżącego o stanie zdrowia uniemożliwiającym w praktyce mu znalezienie zatrudnienia, ograniczając się w tym zakresie jedynie do konstatacji, iż wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Wskazane powyżej okoliczności mogą zaś mieć w ocenie sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w sytuacji gdyby w wyniku rzetelnie przeprowadzonego postępowania okazałoby się, że J. K. jest osobą od wielu lat i trwale bezdomną, a jednocześnie jest od wielu lat bezrobotny. Truizmem bowiem jawi się, ale wymaga tu podkreślenia, iż trwałe pozostawanie w stanie bezdomności i bezrobocia nie jest co do zasady świadomym wyborem człowieka i samo w sobie wskazuje na defekty w funkcjonowaniu w strukturze społecznej i co za tym idzie może mieć istotny wpływ na sytuację dochodową i rodzinną takiej osoby. W stosunku do osoby w takiej sytuacji życiowej winny być w pierwszym rzędzie kierowane działania zmierzające do odbudowy umiejętności pełnienia ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania lub pobytu, a nie działania o charakterze windykacyjnym. Odnośnie statusu J. K. jako osoby bezrobotnej zweryfikowania wymaga, czy stan ten wynika z odmowy podejmowania przez niego pracy, czy też z braku przedstawiania mu jakichkolwiek jej propozycji przez organy pośrednictwa pracy, względnie z odmowy zatrudniania go przez podmioty do których był kierowany przez te organy, albowiem miałoby to niewątpliwie wpływ na ocenę jego sytuacji dochodowej. Akcentowany przez organ odwoławczy fakt, iż skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, co kwalifikuje go do osób poszukujących zatrudnienia i realnie tym zainteresowanych nie przesądza bowiem w żadnej mierze, iż jakiekolwiek oferty podjęcia zatrudnienia są do niego kierowane, co wskazywałoby na występowanie u niego realnych możliwości zarobkowych. Analogiczne istotne znaczenie dla sprawy mogłoby mieć zweryfikowanie twierdzeń wnioskodawcy co stanu występujących u niego schorzeń w praktyce uniemożliwiających mu nawet nie podjęcie, lecz wręcz znalezienie pracy. Dla ustalenia wpływu ewentualnych schorzeń skarżącego na jego możliwości zarobkowe organ winien uwzględnić także poziom wykształcenia i doświadczenia zawodowego skarżącego, nie sposób bowiem z góry wykluczyć sytuacji, w której choć formalnie jest on zdolny do podjęcia pracy, to stan zdrowia uniemożliwia mu, czy też w znacznym stopniu utrudnia pozyskanie zatrudnienia odpowiadającego posiadanym ze względu na wykształcenie i doświadczenie zawodowe kompetencjom pracowniczym. W tym też zakresie i w kontekście zebranego materiału dowodowego, za co najmniej przedwczesne uznać należy twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji SKO w P., iż skarżący jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia. Nie bez znaczenia dla sprawy byłoby także ustalenie czy, a jeśli tak to od kiedy J. K. pozostaje de facto "na utrzymaniu" jednostek pomocy społecznej, albowiem o ile sytuacja takowa miałaby charakter wieloletni i utrwalony to również wpływałaby na ocenę sytuacji dochodowej wnioskodawcy i co za tym możliwości spłaty przez niego zadłużenia z tytułu wypłat z funduszu alimentacyjnego. Powyższe ustalenia organy winny poczynić w pierwszym rzędzie w oparciu o pogłębiony wywiad środowiskowy dotyczący wnioskodawcy, czego jednakże nie uczyniły zadowalając się jedynie wywiadem sporządzonym na potrzeby innego postępowania administracyjnego, to jest postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej. Niezbędnych informacji organy mogłyby by także poszukiwać we właściwym powiatowym urzędzie pracy, względnie w we właściwym ośrodku pomocy społecznej. Podkreślić należy, iż orzekające w granicach uznania administracyjnego organy nie mogą tego typu konkretnych i zindywidualizowanych ustaleń dotyczących konkretnej osoby zastępować ogólnikowymi i możliwymi do powielenia w każdej tego rodzaju sprawie stwierdzeniami, że umorzenie należności jest co do zasady sprzeczne z interesem publicznym oraz prawami osób uprawnionych do alimentów, bowiem obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców względem dzieci zawsze, niezależnie od ich możliwości finansowych i co za tym idzie za niedopuszczalne należy uznać działanie zmierzające do premiowania osób, które uchylają się od łożenia na dzieci, a następnie powołując na swoją trudną sytuację dążą do przerzucenia kosztów utrzymania dzieci na państwo. Operowanie w konkretnej sprawie tego rodzaju, na poziomie ogólnym niewątpliwie słusznymi, argumentami prowadzić bowiem może zarówno do uniemożliwienia obywatelowi skorzystania z przewidzianych prawem instytucji, takich jak umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, a nadto do obniżającego powagę państwa utrzymywania się sytuacji, w której pod pretekstem troszczenia się o finanse publiczne organy administracji unikają podejmowania decyzji i w sposób jedynie pozorny egzekwują należności publicznoprawne, nie tylko nie uzyskując w tym zakresie jakichkolwiek efektów, lecz wręcz marnotrawiąc środki przeznaczone na finansowanie administracji publicznej, które mogły być przeznaczone na egzekwowanie takich należności, co do których istnieją realne szanse powodzenia działań egzekucyjnych. Jednocześnie zauważyć należy, iż za nieznajdujące oparcia w treści przepisu będące podstawą rozstrzygnięcia uznać należy stanowcze stwierdzenie organu II instancji, iż umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego jest formą wsparcia dla osób, których stan zdrowia, czy wiek, uniemożliwiają jakąkolwiek aktywność zarobkową, albowiem zapisu takowego brak w analizowanych przepisach, których wykładnia nie może prowadzić do skutków bardziej restrykcyjnych dla obywateli, niż przyjął to sam ustawodawca. Odnosząc się wreszcie do twierdzeń SKO w P., iż skarżący winien wykazać się pewną zaradnością życiową i próbować zdobyć środki finansowe we własnym zakresie, choćby poprzez udział w zajęciach Centrum Integracji Społecznej, co umożliwiłoby mu zdobycie środków finansowych, wskazać należy, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym skierowania do uczestnictwa w zajęciach prowadzonych przez Centrum Integracji Społecznej dokonuje właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby ośrodek pomocy społecznej lub w przypadku osoby długotrwale bezrobotnej powiatowy urząd pracy, przy czym może to nastąpić na wniosek samego zainteresowanego, jak i na wniosek zakładu lecznictwa odwykowego, powiatowego centrum pomocy rodzinie, ośrodka pomocy społecznej, organizacji pozarządowej lub klubu integracji społecznej. Z przedstawionych sądowi wraz ze skarga akt sprawy nie wynika zaś by orzekające w niej w I i II instancji organy zweryfikowały czy toczy się bądź toczyło postępowanie przedmiocie udzielenia takowego skierowania i czy skarżący odmówił zgody na takowe skierowanie, co czyni uwagę organu odwoławczego pozbawioną umocowania w poczynionych w sprawie ustaleniach faktycznych. Reasumując uznać należy, iż w świetle przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów braki w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a także w uzasadnieniach decyzji organów I i II instancji mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę orzekające w niej organy, kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną oraz wytyczne Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania. Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.). O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla strony skarżącej z urzędu Sąd orzekł w punkcie II sentencji stosownie do treści art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło