II SA/Po 1034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 06 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. D. i M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie; postanawia 1. odrzucić wniosek A. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, 2. oddalić wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1034/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Odpis wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. z uzasadnieniem doręczono skarżącej A. D. w dniu 24 kwietnia 2012 r., zgodnie z wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. (k. nr 136 tomu I akt sądowych). Ustanowiony w ramach przyznanego obu skarżącym prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik w dniu 20 lipca 2012 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1034/11. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną A. D., jako wniesioną po terminie do dokonania tej czynności. Sąd zważył, że skarżąca A. D. w dniu 10 kwietnia 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, lecz wniosek ten nie przerwał biegu terminów procesowych, w tym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczności związane z długością procedowania nad wnioskiem Sąd byłby zobligowany uwzględnić w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony. Odrębnym postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną M. D. uznając jej wniesienie za niedopuszczalne. Mając na uwadze przepisy art. 177 § 1 oraz art.141 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wskazał, iż dopuszczalność wniesienia przez stronę skargi kasacyjnej uzależniona jest – w sprawach, w których skargę oddalono – od złożenia przez tę stronę wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Skarżący M. D. w ustawowym terminie nie zgłosił wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku, zatem nie wyczerpał ustawowo określonego trybu zaskarżenia, który stanowi o dopuszczalności złożenia przez niego skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, iż wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku złożyła skarżąca A. D., która zarówno w toku postępowania przed Sądem, jak i na etapie składania wniosku o uzasadnienie wyroku nie działała jako pełnomocnik M. D. i podejmowane przez nią czynności odnosiły skutek tylko w stosunku do niej. Postanowienie z dnia 30 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej M. D., wobec braku jego zaskarżenia, uprawomocniło się z dniem 17 sierpnia 2012 r. Pismem wniesionym w dniu 16 sierpnia 2012 r. pełnomocnik A. D. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 30 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej A. D. Postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt II OZ 884/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie A. D. Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. pełnomocnik A. D. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1034/11 tut. Sąd przywrócił skarżącej A. D. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie to zostało, zaskarżone zażaleniem wniesionym przez pełnomocnika uczestników postępowania Z. i M. W. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie sądu I instancji z dnia 29 listopada 2012 r. wskazując, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku należy liczyć od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, nie zaś od dnia, w którym wnioskodawca (w tym przypadku pełnomocnik skarżącej) dowiedział się o tym, iż terminowi uchybił. Ponieważ ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej nie złożył wraz ze skargą kasacyjną z dnia 20 lipca 2012 r. wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a taki wniosek złożył, ale dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej tj. w dniu 18 sierpnia 2012 r., wojewódzki sąd administracyjny był zobowiązany orzec o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. WSA w Poznaniu odmówił A. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi A. i M. D. w dniu 5 kwietnia 2013 r. i nie zostało zaskarżone. Wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r., sprecyzowanym pismem z dnia 4 listopada 2013 r., A. D. i M. D. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt. II SA/Po 1034/11. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w dniu 11 czerwca 2013 r. otrzymali dokumenty zgromadzone przez pełnomocnika w zakresie wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. W związku z poprawą zdrowia, która pozwoliła na zapoznanie się z tymi dokumentami przez skarżącego, powziął on wiadomość o postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 30 lipca 2012 r. o odrzuceniu wniesionej przez niego skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej było niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, przez co skarga kasacyjna okazała się niedopuszczalna z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Skarżący nie zgodzili się z takim stanowiskiem, podnosząc, że z powodu pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego skarżąca została upoważniona do reprezentowania go w sprawie, lecz stosowne pełnomocnictwo nie zostało przyjęte przez sąd do akt. Tymczasem po ogłoszeniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia, zarówno w imieniu własnym, jak i skarżącego. Na podstawie tego pełnomocnictwa sąd przyznał także obu skarżącym prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W pozostałym zakresie skarżący kwestionowali ustalenia zawarte w postanowieniu z dnia 30 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1034/11 odmówił M. D. i A. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd wskazał m.in., że argumentacja skarżących zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zmierza w istotnej części do zakwestionowania postanowień z dnia 30 lipca 2012 r., odrzucających skargi kasacyjne skarżących. Z tej perspektywy należy też oceniać ewentualny zarzut nieuwzględnienia pełnomocnictwa udzielonego skarżącej przez skarżącego. Okoliczność ta dotyczy bowiem kwestii oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej skarżącego, a nie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia rozważanego środka odwoławczego nastąpiło bez winy skarżącego. Sąd wskazał także że skarżący nie wskazali żadnych okoliczności, które przemawiałyby za ewentualnym przywróceniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku z dnia 1 lipca 2013 r. zwrócono bowiem jedynie ogólnikowo uwagę na stan zdrowia skarżącego. Sąd zauważył, że stan zdrowia tego skarżącego nie stanowił przeszkody do sporządzenia przez niego i podpisania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 kwietnia 2013 r. (k. 148-149 akt sądowych), a od 13 czerwca 2013 r. oboje skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, który złożył w ich imieniu skargę kasacyjną. Kwestia ewentualnego udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa skarżącej na etapie składania wniosku o uzasadnienie wyroku pozostaje natomiast bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie skarżącym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Od tego postanowienia skarżący złożyli zażalenia, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym stwierdzeniu, że materiał dowodowy w sprawie nie pozwala na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; obrazę przepisów prawa procesowego – art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności ujawnionych w toku czynności sprawdzających oraz naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. przez pominięcie ustaleń faktycznych. Wskazali, że uzasadnienie i dokumenty do tego zażalenia przedłożą po przyznaniu im prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Brak wiedzy uniemożliwia im skuteczną obronę, a zażalenia składają dla zachowania terminu do skutecznego złożenia zażalenia. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II OZ 68/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd wskazał, iż Wskazać należy, że skarżący wnoszą zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. Skarżący są małżonkami i uczestniczą w postępowaniu sądowym jako osobne podmioty. Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r. wydanym w tej sprawie sąd odmówił skarżącej A. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Pomimo to, z naruszeniem art. 170 p.p.s.a., Sąd rozpoznał ponowny wniosek A. D. i wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd wypowiedział się o sprawie już prawomocnie rozpatrzonej w stosunku do skarżącej A. D., choć ponowne orzekanie w tym zakresie było nieuprawnione. Ponowny wniosek w tym zakresie podlegał więc odrzuceniu. Odnośnie natomiast do skarżącego M. D. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że sąd wojewódzki powinien był rozpoznać jego wniosek o przywrócenie terminu osobno, mając na uwadze, iż okoliczności stanu faktycznego dotyczące skarżącego są inne, niż okoliczności stanu faktycznego dotyczące skarżącej, tym samym inne argumenty należy brać pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku tego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje; Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia oznacza dla sądów konieczność przyjęcia, iż dana kwestia kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Konsekwencją tego stanu rzeczy, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia prawna, nie może być ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Należy mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2013 r. przesądził kwestie istotne dla sposobu rozpatrzenia wniosków A. D. i M. D. o przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. I tak, rozpatrując wniosek skarżącej A. D. należy mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi A. i M. D. w dniu 5 kwietnia 2013 r. i nie zostało zaskarżone. Zatem kwestia przywrócenia A. D. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. jest prawomocnie zakończona, co stanowi o niedopuszczalności ponownego jej wniosku i co skutkuje koniecznością jego odrzucenia na mocy art. 88 p.p.s.a. Stąd postanowiono, jak w punkcie I sentencji postanowienia. Odnośnie wniosku skarżącego M. D. należy mieć na uwadze, że prawomocnym postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną M. D., uznając ją za niedopuszczalną. Mając na uwadze przepisy art. 177 § 1 oraz art. 141 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, iż w sprawach, w których skargę oddalono, dopuszczalność wniesienia przez stronę skargi kasacyjnej uzależniona jest od złożenia przez tę stronę wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Skarżący M. D. w ustawowym terminie nie zgłosił wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku, zatem nie wyczerpał ustawowo określonego trybu zaskarżenia, który stanowi o dopuszczalności złożenia przez niego skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, iż wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku złożyła skarżąca A. D., która ani w toku postępowania przed Sądem, ani na etapie składania wniosku o uzasadnienie wyroku, nie działała jako pełnomocnik M. D. i podejmowane przez nią czynności odnosiły skutek tylko w stosunku do niej. Postanowienie z dnia 30 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej M. D., wobec braku jego zaskarżenia, uprawomocniło się z dniem 17 sierpnia 2012 r. Mając na uwadze wyżej powołany przepis art. 170 p.p.s.a. należało zatem uznać, że w niniejszym postępowaniu, gdy rozpatrywany jest wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, powyższe kwestie nie mogą być ponownie badane i odmiennie oceniane. W konsekwencji należy przyjąć, iż wobec braku zainicjowania przez M. D. trybu zaskarżania wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r., w stosunku do tego skarżącego nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro termin nie rozpoczął swojego biegu, to nie można uznać, że doszło do uchybienia terminu, co w konsekwencji wywołało negatywne dla skarżącego skutki procesowe. Brak jest zatem możliwości uwzględnienia wniosku w oparciu o przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że obecna sytuacja procesowa tego skarżącego wynika z braku złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. W tych okolicznościach wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., należało oddalić. Stąd postanowiono, jak w punkcie II sentencji postanowienia. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak