II SA/Po 1034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia odmówić przywrócenia A. D. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. /-/ E. Podrazik Postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia A. D. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. A. D. wniosła o (1) przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. i (2) zmianę tego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej albo ewentualne o (3) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu A. D. wyjaśniła, że składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2013 r., gdyż nie doręczono jej odpisu powyższego orzeczenia. Dopiero w wyniku skierowania szeregu pism do sądu wyznaczono jej aktualnego pełnomocnika, który zapoznał się z aktami sprawy i poinformował skarżącą na spotkaniu w dniu [...] kwietnia 2014 r. o wydanych w sprawie rozstrzygnięciach. Skarżąca nie posiadała stosownej wiedzy i doświadczenia prawnego, wobec czego nie zdawała sobie sprawy z wydania postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. i upływu terminu do wniesienia zażalenia. Nie skonsultowała się ona również w tej kwestii ze swoim poprzednim pełnomocnikiem. A. D. wskazała ponadto, że do niedotrzymania terminu do wniesienia zażalenia doszło bez jej winy, ponieważ (1) nie została w ogóle poinformowana o wydaniu postanowienia oraz o ewentualnych dalszych działaniach poprzedniego pełnomocnika, (2) nie miała niezbędnej wiedzy prawniczej, a poziom skomplikowania sprawy uniemożliwił jej samodzielne ustalenie stanu sprawy i podjęcie dalszych działań do czasu odbycia spotkania z aktualnym pełnomocnikiem w dniu [...] kwietnia 2014 r. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia może natomiast powodować poważne, nieodwracalne skutki w postaci definitywnej utraty prawa do odwołania się od niekorzystnego dla skarżącej wyroku, co w efekcie doprowadzi do utrzymania niepożądanych stosunków wodnych na należącym do niej gruncie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Na wstępie trzeba zauważyć, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r., odmawiające A. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zostało doręczone jej ówczesnemu pełnomocnikowi adwokat R. R. w dniu [...] kwietnia 2013 r. (k. 421 akt sądowych). Tym samym termin do złożenia zażalenia od powyższego postanowienia upływał, zgodnie z art. 86 § 3 w zw. z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jak wynika z art. 85 powołanej ustawy, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Niemniej, jeżeli stron nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na wniosek postanowi na mocy art. 86 § 1 cytowanej ustawy przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1-2 i 4 tejże ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek A. D. z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. 455-459 akt sądowych) nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można bowiem w ocenie Sądu stwierdzić, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. (k. 311-312 akt sądowych) nastąpiło bez winy strony. Należy od razu wyjaśnić, że brak winy w przekroczeniu ustawowego terminu zachodzi, gdy stronie nie można przypisać nawet najlżejszej postaci winy, tj. niedbalstwa. Ocena zawinienia strony jest przy tym dokonywana z perspektywy obiektywnego wzorca należytej staranności. Dlatego też do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się zatem w szczególności nadzwyczajne utrudnienia komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika. Zdarzenia te powinny zarazem stanowić przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Trzeba ponadto zaznaczyć, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. dla A. D. został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik – adwokat (k. 155-156 akt sądowych). Jak wynika z pisma Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] czerwca 2012 r., pełnomocnikiem skarżącej została R. R. (k. 169 akt sądowych). Jak sygnalizowano już wcześniej, osobie tej w dniu [...] kwietnia 2013 r. zostało prawidłowo doręczone postanowienie z dnia 14 marca 2013 r. Należy przy tym zaznaczyć, że z istoty umocowania wynika, iż osoba legitymująca się stosownym upoważnieniem może działać w imieniu i na rachunek mocodawcy. Tym samym wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio mocodawcę tak jak jego własne działania i zaniechania. W kontekście niniejszej sprawy oznacza to, że postanowienie z dnia 14 marca 2013 r. nie musiało być osobiście doręczone skarżącej, co wyraźnie potwierdza ustawodawca w art. 67 § 5 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Ponadto negatywne konsekwencje, wynikające z niezłożenia przez pełnomocnika w ustawowym terminie zażalenia od postanowienia z dnia 14 marca 2013 r., obciążają bezpośrednio skarżącą. Dlatego też nie może ona co do zasady wskazywać na brak winy własnej w razie ewentualnego niesumiennego działania osoby, która ją reprezentowała. Działania i zaniechania umocowanego, nawet będące efektem niedołożenia należytej staranności, traktowane są bowiem na równi z działaniami i zaniechaniami samego mocodawcy. Tym samym okoliczności podnoszone przez skarżącą we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie mogą być zakwalifikowane jako nadzwyczajne przeszkody, uniemożliwiające terminowe dokonanie czynności procesowej. Podobne stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie (zob. postanowienie NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 97/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 402/08, tamże). Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że powoływanie się na brak winy własnej w razie reprezentowania podmiotu przez profesjonalnego pełnomocnika wymagałoby conajmniej wykazania, że doszło do rażącego nadużycia zaufania ze strony umocowanego, np. przez zmowę, popełnienie istotnego przewinienia dyscyplinarnego lub uporczywe unikania kontaktu z mocodawcą, albo wykazania, że uchybienie terminu jest wynikiem okoliczności, które znajdowały się całkowicie poza sferą wpływu pełnomocnika, np. naruszenie obowiązków służbowych listonosza (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1381/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takim wypadku konieczne byłoby jednak uzyskanie prejudykatu wyraźnie stwierdzającego dopuszczenie się określonego deliktu zawodowego przez pełnomocnika lub inną osobę mającą wpływ na uchybienie terminu. Okoliczności te nie zostały natomiast wykazane lub uprawdopodobnione przez skarżącą. W świetle dotychczasowych rozważań nie można zatem przyjąć, jak twierdzi A. D., że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 14 marca 2013 r. nastąpiło bez jej winy. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu nie mógł być załatwiony pozytywnie. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 86 § 1, art. 87 § 1-2 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik