II SA/Po 1034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia odmówić przywrócenia M. D. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 6 marca 2014 r. /-/ E. Podrazik Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł o (1) odrzuceniu wniosku A. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. oraz o (2) oddaleniu wniosku M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wymienionego wyżej wyroku. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. M. D. wniósł o (1) przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2014 r. i (2) zmianę tego postanowienia w zakresie pkt II poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej albo ewentualne o (3) uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt II i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu M. D. wyjaśnił, że nie doręczono mu osobiście postanowienia z dnia 6 marca 2014 r., które zostało wysłane na adres ówczesnego pełnomocnika skarżącego. M. D. nie był przy tym informowany o wydaniu tego postanowienia, ani o fakcie jego przesłania do pełnomocnika. Skarżący, nie posiadając stosowanej wiedzy i doświadczenia prawnego, nie zdawał sobie sprawy, że postanowienie zamiast bezpośrednio do niego może być wysłane do jego pełnomocnika. Nie zdawał sobie również sprawy z upływu terminu do wniesienia zażalenia, oczekując informacji o wyznaczeniu nowego pełnomocnika z urzędu. W ocenie M. D. niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, gdyż (1) nie został poinformowany o wydaniu kwestionowanego orzeczenia, (2) złożenie wniosku o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu spowodowało, że oczekiwał on z dalszymi czynnościami do czasu wyznaczenia nowego pełnomocnika, a nadto (3) nie miał niezbędnej wiedzy prawniczej i znajomości procedury, a poziom skomplikowania sprawy uniemożliwił skarżącemu samodzielne dowiadywanie się o dalszych krokach w sprawie. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia może z kolei skutkować poważnymi, nieodwracalnymi skutkami w postaci definitywnej utraty prawa do odwołania się od niekorzystnego dla skarżącego wyroku, co w efekcie doprowadzi do utrzymania niepożądanych stosunków wodnych na należącym do niego gruncie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Na wstępie trzeba zauważyć, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2014 r., oddalające wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zostało doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi R. R. w dniu [...] marca 2014 r. (k. 421 akt sądowych). Tym samym termin do złożenia zażalenia od powyższego postanowienia upływał, zgodnie z art. 86 § 3 w zw. z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2014 r. Jak wynika z art. 85 powołanej ustawy, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Niemniej, jeżeli stron nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na wniosek postanowi na mocy art. 86 § 1 cytowanej ustawy przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1-2 i 4 tejże ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek M. D. z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. 449-452 akt sądowych) nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można bowiem w ocenie Sądu stwierdzić, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia z dnia 6 marca 2014 r. (k. 410-413 akt sądowych) nastąpiło bez winy strony. Należy od razu wyjaśnić, że brak winy w przekroczeniu ustawowego terminu zachodzi, gdy stronie nie można przypisać nawet najlżejszej postaci winy, tj. niedbalstwa. Ocena zawinienia strony jest przy tym dokonywana z perspektywy obiektywnego wzorca należytej staranności. Dlatego też do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się zatem w szczególności nadzwyczajne utrudnienia komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika. Zdarzenia te powinny zarazem stanowić przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Trzeba ponadto zaznaczyć, że postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. – na skutek wniosku skarżącego z dnia 10 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy – dla M. D. został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik – adwokat (k. 148-149, 155-156 akt sądowych). Jak wynika z pisma Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] czerwca 2012 r., pełnomocnikiem skarżącego została R. R. (k. 169 akt sądowych). Jak sygnalizowano już wcześniej, osobie tej w dniu [...] marca 2014 r. zostało prawidłowo doręczone postanowienie z dnia 6 marca 2014 r. Należy przy tym zaznaczyć, że z istoty umocowania wynika, iż osoba legitymująca się stosownym upoważnieniem może działać w imieniu i na rachunek mocodawcy. Tym samym wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio mocodawcę tak jak jego własne działania i zaniechania. W kontekście niniejszej sprawy oznacza to, że postanowienie z dnia 6 marca 2014 r. nie musiało być osobiście doręczone skarżącemu, co wyraźnie potwierdza ustawodawca w art. 67 § 5 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Ponadto negatywne konsekwencje, wynikające z niezłożenia przez pełnomocnika w ustawowym terminie zażalenia od postanowienia z dnia 6 marca 2014 r., obciążają bezpośrednio skarżącego. Dlatego też nie może on co do zasady wskazywać na brak winy własnej w razie ewentualnego niesumiennego działania osoby, która go reprezentowała. Działania i zaniechania umocowanego, nawet będące efektem niedołożenia należytej staranności, traktowane są bowiem na równi z działaniami i zaniechaniami samego mocodawcy. Dodatkowo należy zauważyć, iż przed wydaniem i doręczeniem postanowienia z dnia 6 marca 2014 r. skarżący nie występował o zmianę osoby pełnomocnika z urzędu – jak wynika z pisma Dziekana Ok.ręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] marca 2014 r. A. i M. D. o zmianę osoby pełnomocnika wystąpili pismem z dnia [...] marca 2014 r., w następstwie tego pisma Rada wyznaczyła dla skarżących innego pełnomocnika (k. 427-428 akt sądowych). Natomiast w ramach postępowania sądowego w dniu [...] grudnia 2013 r. M. D. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie adwokata; wniosek ten został oddalony postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r., które zostało skutecznie doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] grudnia 2013 r. (k. 376-377, 387, 392 akt sądowych). O treści tego postanowienia skarżący dowiedział się najpóźniej w dniu [...] lutego 2014 r., co jednoznacznie wynika z jego pisma z tej samej daty (k. 409 akt sądowych). Stąd argumentacja skarżącego, iż niepodejmował czynności w oczekiwaniu na wyznaczenie nowego pełnomocnika nie znajduje żadnego oparcia w stanie faktycznym sprawy. Tym samym okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie mogą być zakwalifikowane jako nadzwyczajne przeszkody, uniemożliwiające terminowe dokonanie czynności procesowej. Podobne stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie (zob. postanowienie NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 97/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 402/08, tamże). Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że powoływanie się na brak winy własnej w razie reprezentowania podmiotu przez profesjonalnego pełnomocnika wymagałoby conajmniej wykazania, że doszło do rażącego nadużycia zaufania ze strony umocowanego, np. przez zmowę, popełnienie istotnego przewinienia dyscyplinarnego lub uporczywe unikanie kontaktu z mocodawcą, albo wykazania, że uchybienie terminu jest wynikiem okoliczności, które znajdowały się całkowicie poza sferą wpływu pełnomocnika, np. naruszenie obowiązków służbowych listonosza (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1381/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takim wypadku konieczne byłoby jednak uzyskanie prejudykatu wyraźnie stwierdzającego dopuszczenie się określonego deliktu zawodowego przez pełnomocnika lub inną osobę mającą wpływ na uchybienie terminu. Okoliczności te nie zostały natomiast wykazane lub uprawdopodobnione przez skarżącego. W świetle dotychczasowych rozważań nie można zatem przyjąć, jak twierdzi M. D., że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 6 marca 2014 r. nastąpiło bez jego winy. Tym samym wniosek o przywrócenie tego terminu nie mógł być załatwiony pozytywnie. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 86 § 1, art. 87 § 1-2 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik